I OZ 596/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. B., J. B., T. B. i M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 191/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi S. B., J. B., T. B. i M.C. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. B., J. B., M.C. i T. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Pismem z dnia 20 maja 2011 r. skarżący złożyli wniosek o sporządzenie uzasadnienia i wnieśli o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu skarżący podali, że w rozmowie telefonicznej w dniu 28 kwietnia 2011 r. Biuro Informacji Sądowej WSA w Gdańsku wprowadziło ich w błąd odnośnie braku konieczności złożenia wniosku o uzasadnienie, podając, że z chwilą uregulowania wpisu sądowego w wysokości 100 zł nie trzeba już składać takiego wniosku. Należny wpis sądowy został wpłacony na rachunek bankowy sądu w dniu 26 kwietnia 2011 r. Natomiast informację o konieczności złożenia wniosku skarżący uzyskali w Biurze Informacji Sądowej WSA w Gdańsku w dniu 17 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd podał, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie upłynął w dniu 4 maja 2011 r., natomiast skarżący złożyli taki wniosek dopiero w dniu 20 maja 2011 r. (data stempla pocztowego). Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie zaś z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Sąd zaznaczył, że brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa uzasadnia przyjęcie jej zawinienia w uchybieniu terminu i oddalenie wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, skarżący, wbrew treści art. 87 § 2 p.p.s.a., nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak ich winy w uchybieniu terminu. Skarżący zostali pouczeni o obowiązku wynikającym z treści art. 141 § 1 p.p.s.a. już w zawiadomieniu o terminie rozprawy, które otrzymali w dniu 14 marca 2011 r. W zawiadomieniu zawarte jest pouczenie, w którym m.in. wyjaśniono, iż "uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną" (punkt 3 pouczenia) (vide: zwrotne potwierdzenia odbioru k. 36, 37, 38, 39). Obecny na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r., skarżący J. B. został poinformowany, że termin ogłoszenia orzeczenia został wyznaczony na dzień 27 kwietnia 2011 r. na godzinę 8:40. Skarżący nie stawili się na ogłoszenie wyroku w związku z czym nie pouczono ich w tym dniu o terminie złożenia wniosku. Sąd wskazał, że twierdzenia skarżących o udzieleniu błędnego pouczenia przez pracownika Biura Informacji Sądowej WSA w Gdańsku nie są wiarygodne. Z notatek urzędowych sporządzonych przez pracowników tego Biura wynika, że J. B. kontaktował się z Biurem trzy razy. Pierwszy raz udzielono informacji skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2011 r., następne dwie rozmowy telefoniczne odbyły się w dniu 17 maja 2011 r. Treść sporządzonych z tych rozmów notatek w żaden sposób nie uprawdopodabnia twierdzenia o udzieleniu informacji, że wniesienie opłaty w kwocie 100 zł zwalnia stronę z obowiązku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazali, aby obiektywne okoliczności, nie będące wynikiem ich zaniedbania, przy przyjęciu wzorca osoby dbającej o swoje interesy z należytą starannością, uzasadniałyby przyjęcie, iż uchybili terminowi do dokonania czynności bez swojej winy. Skarżący nie zapoznali się z treścią przesłanego im pouczenia już w zawiadomieniu na rozprawę i nie stawili się na termin ogłoszenia wyroku. Skarżący nie wykazali, że uzyskali błędne pouczenie w Biurze Informacji Sądowej WSA w Gdańsku. Sąd podkreślił, że osoby tam pracujące wykonują swój zawód od wielu lat i posiadają wiedzę na temat obowiązujących przepisów dotyczących postępowania przed sądami administracyjnymi. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli S. B., J.B., M. C. i T. B. wskazując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności faktu, że w dniu 26 kwietnia 2011 r. wniesiony został wpis sądowy w wysokości 100 zł "na okoliczność wydania przedmiotowego uzasadnienia do sprawy". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że strona uchybiła terminowi bez swojej winy, co wymaga stosownego uprawdopodobnienia (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. III SA 7804/98, niepubl.). Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (vide np. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 333 i 334, oraz powołane tam orzecznictwo – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl., postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Należy zgodzić się z oceną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że skarżący, wbrew treści art. 87 § 2 p.p.s.a., nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak ich winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie uprawdopodobnili, aby do opóźnienia w złożeniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2011 r. doszło z podanej przez nich przyczyny. Skarżący, przyznając niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, brak zawinienia w uchybieniu terminowi do dokonania tej czynności procesowej motywowali otrzymaniem przez J. B. błędnej informacji w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w dniu 28 kwietnia 2011 r. z pracownikiem Biura Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Jednakże twierdzenie to nie zostało uprawdopodobnione. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, iż jak wynika z akt sprawy wszyscy skarżący w zawiadomieniach o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 20 kwietnia 2011 r. pouczeni zostali m.in. o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w terminie 7 dni, od dnia jego ogłoszenia oraz, że złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną (z.p.o. karta 36, 37, 38, 39). Sąd spełnił zatem wymogi, jakie ciążą na nim z mocy art. 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Natomiast skarżący, wbrew swoim interesom procesowym zignorowali treść udzielonego im pouczenia. Wobec powyższego należało podzielić stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu i stwierdzić, że skarżący w obronie swoich interesów nie działali dostatecznie starannie i dopuścili do uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z przyczyn leżących po ich stronie. Brak jest zatem podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. Odnosząc się do twierdzeń zażalenia zaznaczyć należy, że uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, przewidzianej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 234 § 2, nie zwalnia strony od obowiązku skierowania do sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Z tego względu nie można się zgodzić ze stroną skarżącą, że samo dokonanie wpłaty kwoty 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem wypełnia warunki do otrzymania uzasadnienia wyroku. Złożenie stosownego wniosku jest w tym przedmiocie niezbędne. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić zażalenie.