III SA/Lu 109/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. Ł. na orzeczenie L. Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] 2011 r. w przedmiocie naruszenia dyscypliny służbowej oddala skargę. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., wydanym po rozpatrzeniu odwołania A. Ł., L.Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy orzeczenie Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia [...] grudnia 2010 r. na mocy którego A. Ł. został uznany za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 21 maja 2010 r. Komendant Miejski Policji w L. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko A. Ł. - dyżurnemu Zespołu Dyżurnych Komisariatu Policji [...]w L., obwiniając go o przewinienie dyscyplinarne polegające na tym, że w dniu [...] 2010 r., pełniąc służbę na stanowisku Dyżurnego [...]Komisariatu Policji w L., podjął decyzję o wydaniu M.G.pięciu sztuk fałszywych banknotów o nominale 10 zł, ujawnionych podczas kontroli osobistej dokonanej przez funkcjonariuszy Policji oraz nie zainicjował czynności procesowych określonych w art. 308 § 1 kodeksu postępowania karnego zmierzających do zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa, czym doprowadził do ich utraty. Czyn ten został uznany za przewinienie dyscyplinarne, polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej, określone w art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) w zw. z § 9 ust. 1 pkt. 5 zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, w zw. z pkt 6 Karty opisu stanowiska pracy dyżurnego Zespołu Dyżurnych Komisariatu IV Policji w L.. Komendant Miejski Policji w L. w orzeczeniu Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdził winę skarżącego i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. W odwołaniu od tego orzeczenia A. Ł. zarzucił, że zostało ono wydane na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, z naruszeniem przepisów art. 135g ust. 1 i 2 i art. 135i ust. 1 ustawy o Policji oraz z naruszeniem art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Zarzucił, że postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte po upływie 90 dniowego terminu określonego w art. 135 ust. 3. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do uzupełnienia poprzez dołączenie do akt sprawy karty opisu stanowiska I Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w L. oraz wyciągu z ostatniej opinii służbowej mł. insp. A. E oraz przeanalizowanie, czy zawarte w nich stwierdzenia można traktować jako pisemną formę upoważnienia do załatwienia spraw dyscyplinarnych. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie wskazał, że w dniu 18/19 lutego 2010 r. skarżący pełnił służbę dyżurnego Komisariatu [...] Policji w L.. Skarżący został powiadomiony przez patrol dzielnicowych, że w trakcie legitymowania trzech młodych mężczyzn, podczas kontroli osobistej u jednego z nich policjanci ujawnili m. in. 5 banknotów o nominale 10 zł, posiadających tę samą serię i numer. Legitymowani mężczyźni zostali zatrzymani, a po przesłuchaniu zwolnieni. Banknoty zostały zwrócone mężczyźnie, u którego je znaleziono. Komendant Komisariatu Policji IV w L. stwierdził niewłaściwe wykonanie czynności służbowych przez skarżącego, bowiem banknoty powinny być zabezpieczone i powinny być podjęte dalsze czynności w trybie art. 308 kodeksu postępowania karnego. Komendant Komisariatu Policji [...] w L. w dniu 19 lutego 2010 r. zameldował telefonicznie o nieprawidłowościach I Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w L. - mł. insp. A. E. W dniu 22 lutego 2010 r. Komendant Komisariatu poinformował Komendanta Miejskiego Policji w L. o zaistniałej sytuacji. W dniu 21 maja 2010 r. Komendant Miejski Policji w L. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, a następnie orzeczeniem [...] z dnia [...] 2010 r. stwierdził winę policjanta i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt. 5 zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, realizacja zadań dyżurnego jednostki Policji następuje między innymi poprzez: "podejmowanie decyzji i wydawanie poleceń w zakresie kompetencji określonych przez kierownika jednostki Policji oraz wynikających z odrębnych przepisów". Ponadto pkt. 6 Karty Opisu Stanowiska Pracy dyżurnego Zespołu Dyżurnych Komisariatu[...] Policji w L. stanowi, że zastępuje on Kierownictwo Komisariatu na czas nieobecności w jednostce w określonym zakresie wynikającym ze specyfiki zajmowanego stanowiska, umożliwiające sprawne podejmowanie decyzji i działań zmierzających do prawidłowej obsługi zdarzeń zaistniałych na podległym terenie służbowym. Skarżący był zobowiązany do podjęcia decyzji o przeprowadzeniu czynności w trybie określonym w art. 308 k.p.k. zmierzających do zabezpieczenia falsyfikatów banknotów, przed ich utratą, bądź zniszczeniem. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, L.Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że konieczne jest odróżnienie zastępowania kierownika jednostki lub komórki organizacyjnej Policji w czasie jego nieobecności w zakresie bieżącego zarządzania, od szczególnych kompetencji przełożonego w sprawach dyscyplinarnych. Sposób i zakres upoważniania podwładnych przez przełożonego w sprawach dyscyplinarnych dyscyplinarnego reguluje art. 133 ust. 6 ustawy o Policji, który stanowi, że "przełożony dyscyplinarny może w formie pisemnej upoważnić swoich zastępców lub innych policjantów z kierowanej przez siebie jednostki organizacyjnej Policji do załatwiania spraw dyscyplinarnych w jego imieniu w ustalonym zakresie." Jak ustalono w toku postępowania, Komendant Miejski Policji w L. nie wydał decyzji upoważniającej swoich zastępców lub innych policjantów do załatwiania spraw dyscyplinarnych w jego imieniu w czasie jego nieobecności w dniach 19 – 21 lutego 2010 r. Powyższe przesądza o tym, że został zachowany przewidziany w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji 90 - dniowy termin wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. Ł. domagał się uchylenia w całości zaskarżonego orzeczenia, któremu zarzucił, iż zostało wydane na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, z naruszeniem przepisów art. 135g ust. 1 i 2 i art. 135i ust. 1 ustawy o Policji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Skarżący uzasadnił swe stanowisko tym, że kartę opisu stanowiska pracy I Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w L. oraz wyciąg z ostatniej opinii służbowej podinsp. A. E. można traktować jako pisemną formę upoważnienia udzielonego przez Komendanta Miejskiego Policji w L. do załatwiania spraw dyscyplinarnych przewidzianego w art. 133 ust. 6 ustawy o Policji. Należy zatem wyjaśnić, czy otrzymanie w dniu 19 lutego 2010 r. przez I Zastępcę Komendanta Miejskiego Policji w L. informacji o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez policjantów należy traktować jako powzięcie przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, gdyż wówczas, zgodnie z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji, termin wszczęcia postępowania upływał z dniem 19 maja 2010 r., zaś postępowanie wszczęto 21 maja 2010 r. Skarżący podkreślił brak jasnych procedur postępowania w sytuacji, gdy przełożony dyscyplinarny na czas swojej nieobecności nie upoważnił swoich zastępców lub innych policjantów do załatwiania spraw dyscyplinarnych w jego imieniu. W ocenie skarżącego, w czasie nieobecności Komendanta w dniach 19 - 21 lutego 2010 r. umocowany był podinsp. A. E., mimo braku odrębnego upoważnienia w formie pisemnej, gdyż w tym czasie faktycznie wykonywał on obowiązki Komendanta, tj. podejmował różnego rodzaju decyzje oraz kierował pracą podległych funkcjonariuszy. Wymienione obowiązki mają umocowanie prawne w karcie opisu stanowiska I Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w L. oraz w opinii służbowej podinsp. A. E. w części "najważniejsze zadania realizowane na stanowisku służbowym na podstawie zakresu czynności lub poleceń przełożonego". W ocenie skarżącego dokumenty te można traktować jako pisemną formę upoważnienia do załatwiania spraw dyscyplinarnych. Skarżący zarzucił, że błędnie przyjęto dzień 22 lutego 2010 r. za dzień otrzymania przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, gdyż przełożony dyscyplinarny wiadomość tę uzyskał już w dniu 19 lutego 2010 r., gdy funkcję tę pełnił podinsp. A. E., zastępujący Komendanta Miejskiego Policji w L.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów uregulowana jest w przepisach rozdziału 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". W myśl przepisu art. 132 ust. 1 ustawy policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 2 naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. Z prawidłowych, niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że skarżący, pełniąc służbę na stanowisku dyżurnego, podjął decyzję o wydaniu zatrzymanemu pięciu sztuk fałszywych banknotów, ujawnionych podczas kontroli osobistej, podczas gdy - z racji stanowiska i obowiązków służbowych - zobowiązany był do podjęcia czynności mających na celu zabezpieczenie śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem, określonych w art. 308 § 1 kodeksu postępowania karnego. Uznanie skarżącego za winnego przewinienia służbowego nie narusza zatem przepisów art. 132 ust. 1 i 132 ust. 3 pkt 2 ustawy. Postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami rozdziału 10 ustawy. W sprawie zebrany został pełny materiał dowodowy i podjęto wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, zgodnie z art. 135e. Wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy. Nie jest więc słuszny zarzut naruszenia art. 135i ust. 1 ustawy i oparcia rozstrzygnięcia o niepełny materiał dowodowy. Skarżący miał w toku postępowania dyscyplinarnego prawo do odmowy składania wyjaśnień, zgłaszania wniosków dowodowych, przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, ustanowienia obrońcy oraz wnoszenia do przełożonego dyscyplinarnego zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przez rzecznika dyscyplinarnego (art. 135f ust. 1). Organom nie można zarzucić naruszenia art. 135g ust. 1, który stanowi, że przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. W rozpoznawanej sprawie uwzględnione zostały okoliczności wskazane w art. 135g ust. 1. Wymierzona skarżącemu kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby, stosownie do przepisu art. 134h ust. 1 ustawy. Podkreślić należy, że kara nagany jest w myśl przepisu art. 134 ustawy karą najłagodniejszą. Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 135g ust. 2, zgodnie z którym obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. W sprawie nie było niedających się usunąć wątpliwości, które mogłyby być uwzględnione na korzyść obwinionego. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 135 ust. 3 ustawy. Przepis ten stanowi, że postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy przełożonym dyscyplinarnym jest przełożony, o którym mowa w art. 32 ust. 1, czyli w sprawie niniejszej Komendant Miejski Policji w L.. Jak wynika z akt postępowania dyscyplinarnego, Komendant Miejski Policji w L. poinformowany został o popełnieniu przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego dopiero w dniu 22 lutego 2010 r. Jest bowiem poza sporem, że nie pełnił on służby w dniach 19 – 21 lutego 2010 r. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że informacja o przewinieniu dyscyplinarnym przekazana została w dniu 19 lutego 2010 r. I Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w L. podinsp. A. E., który zastępował Komendanta Miejskiego w czasie jego nieobecności. Nie można jednak faktu powzięcia przez zastępcę komendanta wiadomości o przewinieniu traktować jako powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Zastępca komendanta nie jest bowiem przełożonym dyscyplinarnym w rozumieniu art. 133 ust. 1 ustawy. Okoliczność, że zastępuje on – z racji stanowiska i zakresu obowiązków - komendanta, który jest przełożonym dyscyplinarnym nie oznacza, że zastępstwo to obejmuje także postępowanie dyscyplinarne. Ustawa zawiera bowiem w tym zakresie rozwiązanie szczególne. Zgodnie z art. 133 ust. 6 ustawy, przełożony dyscyplinarny może w formie pisemnej upoważnić swoich zastępców lub innych policjantów z kierowanej przez niego jednostki organizacyjnej Policji do załatwiania spraw dyscyplinarnych w jego imieniu w ustalonym zakresie. Nie budzi wątpliwości, że Komendant Miejski Policji w L. nie upoważnił podinsp. A. E. do załatwiania spraw dyscyplinarnych w jego imieniu na podstawie art. 133 ust. 6 ustawy. Za pisemne upoważnienie w rozumieniu powołanego przepisu nie może być uznana karta opisu stanowiska I Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w L., ani opinia służbowa podinsp. A. E. Z dokumentów tych nie wynika bowiem, że Komendant Miejski Policji w L. jako przełożony dyscyplinarny w rozumieniu ustawy, upoważnił swojego zastępcę w formie pisemnej do załatwiania spraw dyscyplinarnych w jego imieniu w ustalonym zakresie. Otrzymanie w dniu 19 lutego 2010 r. przez I Zastępcę Komendanta Miejskiego Policji w L. – podinsp. A. E. informacji o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego nie może być więc traktowane jako powzięcie przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. W konsekwencji data 19 lutego 2010 r. nie stanowi daty początkowej terminu 90 dniowego, określonego w art. 135 ust. 3 ustawy. Jak prawidłowo przyjęły organy w sprawie niniejszej, za datę powzięcia wiadomości przez przełożonego dyscyplinarnego o przewinieniu dyscyplinarnym popełnionym przez skarżącego uznać należy dzień 22 lutego 2010 r., czyli datę dowiedzenia się o przewinieniu przez Komendanta Miejskiego Policji w L. Z tym też dniem rozpoczął bieg 90 dniowy termin przewidziany w art. 133 ust. 6 ustawy. Postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte w dniu 21 maja 2010 r., a więc przed upływem 90 dniowego terminu, wskazanego w art. 133 ust. 6 ustawy. Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem. Oceny tej nie podważa to, że postanowieniem z dnia 30 grudnia 2010 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej L.-Południe w L. umorzył śledztwo w sprawie podrobienia banknotów 10 złotowych, uznając, że były one podrobione bardzo nieudolnie. Okoliczność ta nie ma wpływu na odpowiedzialność dyscyplinarną skarżącego. Podstawą tej odpowiedzialności jest popełnienie przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego, które polega na naruszeniu dyscypliny służbowej. Skarżący zaniechał podjęcia określonych czynności, mających na celu zabezpieczenie dowodów, co stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej (art. 132 ust. 2 i 3). Skarżący nie był uprawniony do oceny, czy banknoty sfałszowane zostały w sposób wyczerpujący znamiona przestępstwa. Jego obowiązkiem było jedynie podjęcie czynności mających na celu zabezpieczenie śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem. Oceny dowodów mógł dokonać jedynie organ prowadzący postępowanie w sprawie podrobienia banknotów. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).