I OZ 480/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Ol 26/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Ż. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w Giżycku w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Ol 26/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił I. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż jest emerytem i posiada na wychowaniu niepełnosprawnego syna, który wymaga ciągłego leczenia i rehabilitacji. Wydatki z tym związane wynoszą około 400 zł miesięcznie. Ponadto sam skarżący posiada orzeczenie o niepełnosprawności z powodu nadciśnienia oraz choroby kręgosłupa i na zakup swoich lekarstw wydaje około 100 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą natomiast około 800 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim syn, zaś majątek stanowi mieszkanie "współwłasnościowe" o pow. ok. [...]m2. Jego miesięczny dochód brutto z tytułu emerytury wynosi [...] zł, natomiast syn otrzymuje rentę socjalną w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący wskazał również na zaciągniętą pożyczkę w rodzinie w wysokości 15.000 zł, podkreślając, iż w tej sytuacji poniesienie kosztów sądowych równoważne byłoby z pozbawieniem rodziny środków do życia, a ponadto wymagałoby zaciągnięcia dodatkowej pożyczki, której spłacenie byłoby bardzo trudne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów poniesionych wydatków na swoje lekarstwa oraz leczenie i rehabilitację niepełnosprawnego syna. Złożone oświadczenia nie zawierają także wyszczególnienia innych wydatków ani ich przybliżonej kwoty. Skarżący nie przedłożył również kopii zawartej umowy pożyczki, twierdząc, iż została ona zawarta ustnie. Sąd I instancji podkreślił również, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy I. Ż. wyraźnie oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim tylko syn. Tymczasem analiza przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych prowadzi do wniosku, iż żona skarżącego – I. Ż. pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący sam podał, iż to na jej konto wpływa renta syna. Z wyciągu bankowego wynika jednak, iż także z tego konta dokonywane są m.in. płatności związane z opłatami mieszkaniowymi, a co więcej - wypłaty z tego rachunku dokonywane są także przez skarżącego. Okoliczności te świadczą jednoznacznie o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. Zatem jego oświadczenie o prowadzeniu gospodarstwa domowego jedynie wspólnie z synem nie są zgodne ze stanem faktycznym. W tej sytuacji skarżący nie wykazał jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa, czym uniemożliwił ocenę, czy faktycznie nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego dla jego utrzymania. Dodatkowo wskazano, iż z uwagi na wielość spraw, jakie skarżący wnosi do Sądu, miał on świadomość potrzeby precyzyjnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej, gdyż w poprzednio rozpoznawanych sprawach w przedmiocie prawa pomocy wzywany był do podania dowodów potwierdzających uzyskiwane dochody oraz ponoszone wydatki i takie dokumenty przedstawiał. Na marginesie podniesiono, iż wnosząc skargę do Sądu skarżący powinien poczynić oszczędności, które pozwoliłyby mu na pokrycie kosztów sądowych we własnym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł I. Ż. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podniósł, iż Sąd błędnie uznał, iż jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy szczegółowo określił wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków, a ponadto nieuprawnione jest wyrażenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie opinii, że powinien poczynić oszczędności na uiszczenie kosztów sądowych w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. WSA w Olsztynie, rozpoznając wniosek I. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wyczerpująco przeanalizował dokumenty i oświadczenia przedstawiane przez skarżącego. Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny i przekonujący, aby obiektywnie nie był w stanie ponieść kosztów sądowych, o zwolnienie których ubiega się oraz aby zachodziły okoliczności uzasadniające przerzucanie tych kosztów na Skarb Państwa, a w konsekwencji na innych obywateli. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że nie ma on możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji, skarżący nie wykazał, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną. Z analizy przedstawionych rachunków bankowych (w tym rachunku o nr [...]) wynika m. in., że dokonywane są z nich płatności związane z opłatami mieszkaniowymi, przekazywane są środki na rachunek skarżącego (np. kwota 400 zł w dniu 25 marca 2011 r., kwota 500 zł w dniu 28 marca 2011 r.), a ponadto na konto I. Ż. wpływa renta syna. Zestawienie oświadczeń wnioskodawcy z treścią wyciągów z rachunków bankowych wykazało zatem szereg rozbieżności dotyczących wpływów, jak i wydatków prowadzonego przez niego gospodarstwa. Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji doszedł do przekonania, że uchylanie się skarżącego od obowiązku przedstawienia rzetelnych wyjaśnień uniemożliwia pełną ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawidłowo ocenił, że skarżący nie zrealizował ciążącego na nim na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obowiązku wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.