I SA/Lu 946/10

WyrokWSA w Lublinie2011-04-29

Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Wojciech Kręcisz, Irena Szarewicz-Iwaniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe, rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w ramach uznania administracyjnego, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, opierając się na dowodach zebranych w równoległym postępowaniu dotyczącym innego podatnika (męża wnioskodawczyni), bez należytego uwzględnienia indywidualnej sytuacji wnioskodawczyni, w tym jej stanu zdrowia?
Ratio decidendi
Organy podatkowe, działając w ramach uznania administracyjnego przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, są zobowiązane do szczegółowego zbadania i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Opieranie się wyłącznie na dowodach zebranych w równoległym postępowaniu dotyczącym innej osoby, bez należytego uwzględnienia specyfiki sytuacji wnioskodawcy (np. stanu zdrowia) i bez zapewnienia mu czynnego udziału w gromadzeniu i ocenie dowodów, stanowi naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
M. J. złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną męża oraz własną. Organy podatkowe obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać ulgę. Skarżąca zarzuciła organom powierzchowne rozpatrzenie sprawy, oparcie się na ustaleniach dotyczących jej męża oraz nieuwzględnienie jej indywidualnej sytuacji, w tym stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta R. i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. J. zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca),, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. J. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania M. J. od decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia [...] o odmowie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2000 - 2006 w kwocie 20.026,93 zł wraz z odsetkami za zwłokę, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazywało, że wnioskiem z dnia 10 czerwca 2010 r. M. J. wystąpiła do organu podatkowego pierwszej instancji o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości podając we wniosku, że zaległość powstała na skutek trudnej sytuacji firmy prowadzonej przez męża, J. J. Z chwilą ogłoszenia upadłości majątek firmy podzielony został przez sąd. W toku postępowania upadłościowego komornik zwrócił się do niej o uregulowanie zaległości bankowych, które poręczyła mężowi. W tym czasie podatniczka utrzymywała się z renty, która była w całości przeznaczana na życie. W związku z niemożnością spłaty długu, komornik ogłosił licytację i zbył jej udział w nieruchomościach. Obecnie z uwagi na pogarszający się stan zdrowia męża nie jest w stanie regulować zaległości toteż wniosła o ich umorzenie. Po zbadaniu sprawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2000 - 2006. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisał przebieg postępowania w sprawie podnosząc, że w związku z prowadzonym postępowaniem upadłościowym zaległości za wskazany wyżej okres w łącznej kwocie 20.026,93 zł i przypadające od niej odsetki za zwłokę nie uległy przedawnieniu. Organ uznał, że zaległości powstały na skutek działania męża podatniczki, który prowadził działalność gospodarczą we wskazanym okresie mimo stale narastających zaległości podatkowych. Aktualnie małżonkowie J. mieszkają w domu należącym do firmy, której właścicielem jest ich syn. Wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i ponoszą koszty utrzymania mieszkania wynoszące około 700 zł miesięcznie, zaś J. J. ponosi dodatkowo koszty leczenia. Źródło dochodu podatniczki i jej męża stanowią renta inwalidzka w kwocie 1.385 zł oraz emerytura w kwocie 945 zł. Odnosząc się do przesłanek umorzenia zaległości podatkowych unormowanych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, to jest ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu publicznego organ podatkowy wskazywał, że należy postrzegać je przez pryzmat wyjątkowości i nadzwyczajnego charakteru sytuacji podatnika podyktowanej zdarzeniami nagłymi i nieprzewidywalnymi, na które nie ma on wpływu i które niezależne są od sposobu jego postępowania. Organ pierwszej instancji podnosił, że sytuacja wnioskodawczyni nie należy do wyjątkowych i nie odbiega w znaczący sposób od trudnych sytuacji innych podatników, uiszczających zobowiązania podatkowe w sposób terminowy. Nie negując zatem, że sytuacja materialna i zdrowotna rodziny jest trudna organ pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do umorzenia zaległości podatkowych. W odwołaniu od tej decyzji M. J. wniosła o jej uchylenie i orzeczenie "o braku podstaw do dochodzenia należności podatkowej". W jej ocenie organ pierwszej instancji w sposób "niepełny i powierzchowny" zastosował przepis art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa, nie poczynił wobec niej żadnych ustaleń opierając się jedynie na ustaleniach dotyczących jej męża, mimo że w sprawie występują jako dwa odrębne podmioty. Określając znamiona przesłanek warunkujących udzielenie ulgi, organ pierwszej instancji ograniczył ich zakres pojęciowy do następstw zdarzeń losowych, na zaistnienie których podatnik nie ma wpływu, konstatując że sytuacje takie w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły. W ocenie M. J. takie stanowisko organu pomija stan faktyczny sprawy. Nagła choroba i znaczne pogorszenie się stanu zdrowia męża, właściciela firmy "A", ma bowiem wszystkie cechy zdarzenia losowego, którego negatywnym skutkom nie mogła zapobiec. Znaczący wzrost wydatków, w których musi partycypować jak i całkowita utrata możliwości zarobkowania, w jej ocenie, jednoznacznie stanowi o ważnym interesie strony. Podobnie czytelne są też przesłanki interesu publicznego, ponieważ egzekucja zaległości pozbawi ją środków do życia i zmusi do korzystania ze środków publicznych, aby zapewnić minimum egzystencji. Odrębnym zagadnieniem, które kwestionuje, jest fakt obarczenia jej obowiązkiem zapłaty podatku, który powstał w związku z prowadzeniem przez jej męża działalności gospodarczej. Przeważająca część podatku naliczona została od budynków i budowli wykorzystywanych przez firmę męża. Wskazała zatem, że w odniesieniu do tej części zobowiązania podatkowego miała status osoby trzeciej, przy czym podkreśliła, że nie zostały wobec niej zastosowane przewidziane prawem procedury regulujące ten rodzaj odpowiedzialności. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, może - na wniosek podatnika - umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jeżeli więc organ podatkowy stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa powyżej tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość (odsetki) może być umorzona. Pojęcia "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" to pojęcia nieostre i niedookreślone. W kontekście pojęcia "interesu", w odniesieniu do interesu podatnika organ podnosił, że należałoby przyjąć, iż będzie to stan oczekiwania przez niego zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwanie na zaspokojenie określonej potrzeby. W tym samym kontekście pojęcie interesu publicznego, jako podstawy do umorzenia zaległości podatkowych powinno być odczytywane poprzez kategorie oczekiwań określonej grupy podmiotów funkcjonujących na danym obszarze gminy (miasta). Operując sformułowaniem "może" ustawodawca pozostawił organom administracji publicznej prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór ten jest swobodny, ale nie dowolny. Musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, że jego uprawnienia do kontroli legalności decyzji wydanych przez organ podatkowy pierwszej instancji w ramach uznania administracyjnego sprowadzają się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowo - wyjaśniającym oraz prawidłową, nie przekraczającą granic uznania administracyjnego, oceną zgromadzonego materiału dowodowego. Rozpatrując sprawę w oparciu o wskazane wyżej kryteria Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że postępowanie przeprowadzone przez organ pierwszej instancji nie było wadliwe. Organ zagwarantował stronie prawo czynnego w nim udziału, zebrał materiał dowodowy pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy w stopniu dostatecznym do jej rozstrzygnięcia. Główne motywy odwołania sprowadzają się zaś do polemiki ze stanowiskiem organu pierwszej instancji zmierzając do wykazania istnienia w sprawie przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie doszukało się w stanowisku organu pierwszej instancji przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji nie kwestionował bowiem w swoim rozstrzygnięciu faktu, że w chwili obecnej zapłata zaległości podatkowej stanowi dość znaczne obciążenie budżetu domowego, jako że mąż podatniczki nie prowadzi już działalności gospodarczej, a jedynym źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny są dochody ze świadczeń emerytalnych i rentowych w łącznej kwocie 2.330 zł i że w interesie odwołującej się leży uzyskanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Równocześnie jednak organ podatkowy wskazał, że ochronie prawnej podlega tylko taki "ważny interes", który nie może być zaspokojony bez doraźnej pomocy organu podatkowego. Jego istnienie uzasadniać mogą sytuacje wyjątkowe, powstałe niezależnie od woli i postępowania podatnika (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe), które powodują znaczne obniżenie zdolności płatniczych podatnika i zagrażają jego egzystencji. W tym kontekście organ uznał, że podnoszone przez odwołującą się motywy, takie jak zły stan zdrowia i brak pieniędzy dotyka większości społeczeństwa. Odnosząc się natomiast do wskazanych przez podatniczkę kosztów leczenia organ uznał, że J. J. korzysta ze świadczeń publicznej służby zdrowia, natomiast co do wydatków na leki, które w pierwszym półroczu 2010 r. wyniosły około 835 zł, dolegliwość finansowa związana z ich zakupem może być rekompensowana prawem do ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne. Ponadto zdaniem Kolegium powstanie zaległości podatkowej nie miało cech sytuacji nadzwyczajnej bowiem o tym, że podatniczka stanie przed koniecznością zapłaty podatku dowiedziała się w momencie doręczenia decyzji ustalających wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2000 - 2006, w których to decyzjach dokładnie wskazane zostały terminy spłaty kolejnych rat, toteż zarówno ona jak i jej mąż mogli się zawczasu do wypełnienia tej powinności przygotować. Nie można zatem przyjąć, że konieczność uiszczenia należności podatkowych ma przymiot zdarzenia nagłego i niespodziewanego. Odnosząc się do zarzutu samego wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od 2000 do 2006 r., to w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dowody SKO ustaliło, że w decyzjach tych jako zobowiązani w łącznym zobowiązaniu pieniężnym występują obydwoje małżonkowie J. w związku z czym nie można uznać, że odwołującej się wymiar ten nie dotyczył. Ponadto zakresem rozstrzygnięcia nie są objęte decyzje wymiarowe lecz sprawa umorzenia zaległości podatkowych zainicjowana indywidualnym wnioskiem M. J. i tylko w tym przedmiocie może być oceniane odwołanie. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, a także wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi się kierował przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ponadto, w sytuacji, gdy organ podatkowy dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległego podatku (w drodze postępowania egzekucyjnego) to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla odwołującej się rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. M. J. wniosła na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o jej uchylenie, jak i o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że spór w sprawie jest następstwem odmowy uznania przez organy podatkowe jej argumentacji odnoszącej się do trudnej sytuacji finansowej, majątkowej i zdrowotnej. Podnosiła, że organ pierwszej instancji uznał, że skoro skarżąca ponosi wraz z mężem wysokie koszty utrzymania domu, to brak jest podstaw do umorzenia zaległości podatkowej. Taka argumentacja organu podatkowego jest w ocenie skarżącej o tyle nieprawdziwe, że wydatki na utrzymanie domu ponosi razem z mężem i stanowią one absolutne minimum, a znana zła sytuacja w publicznej służbie zdrowia zmusza męża skarżącej do korzystania z usług niepublicznej służby zdrowia, co podnosi jeszcze koszty ich utrzymania. Skarżąca podnosiła, że wskazane w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzenie, że to jej mąż jako podatnik ponosi wszelkie konsekwencje i ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej są nie do końca nieprawdziwe, gdyż na ocenę sytuacji miały wpływ zdarzenia losowe, które w ocenie skarżącej mają wpływ na stwierdzenie istnienia w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika i lub interesu publicznego. Ponadto skarżąca wskazała, że SKO lekceważąco odniosło się do jej argumentacji dotyczącej wydatków rodziny. W decyzji stwierdzono bowiem arbitralnie, że ponoszenie sporych wydatków na utrzymanie domu i zaspokojenie innych potrzeb nie powinny uniemożliwiać spłaty zadłużenia podatkowego. Wskazała, że koszty utrzymania domu, wydatki na leczenie i wydatki na zaspokojenie pozostałych potrzeb życiowych w niektórych miesiącach przekraczają jej dochody i dochody jej męża i prawdopodobnie w niedalekiej przyszłości (w miesiącach zimowych) konieczne będzie zwrócenie się o pomoc ze środków publicznych w ramach pomocy społecznej. Tak więc nawet częściowe ograniczenie dochodów w wyniku egzekwowania zaległości podatkowej uniemożliwi skarżącej i jej mężowi proces leczenia. Ponadto obecny stan zdrowia (stan po operacji kręgosłupa) wyklucza podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Odnosząc się zaś do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja podjęta została na zasadzie uznania administracyjnego, skarżąca wskazał, że zasada ta nie może oznaczać zupełnej dowolności. Orzeczenie oparte o tę zasadę musi uwzględniać okoliczności wymienione w art. 67a Ordynacji podatkowej. Zatem ocena wystąpienia w danej sprawie przesłanek zastosowania tego przepisu musi być całkowicie obiektywna i pozbawiona subiektywnych wątków organu podatkowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta R. odmawiające umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2006 wydane zostały w warunkach uznania administracyjnego. Z przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej wynika, iż orzekając w przedmiocie umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej organy podatkowe działają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu, czyniące zadość żądaniu wnioskodawcy albo odmawiające umorzenia zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej determinowane jest przesłankami ważnego interesu podatnik lub interesu publicznego. Przesłanki te samoistnie lub łącznie stanowić mogą (muszą) podstawę wydanej w sprawie decyzji. Konstrukcja uznania administracyjnego wyraża się w możliwości wyboru konsekwencji prawnych w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Uznanie administracyjne nie polega więc na swobodzie organu administracji, w zakresie odnoszącym się do ustalania stanu faktycznego. Przeciwnie, organ administracji działając w ramach uznania administracyjnego jest zobowiązany do szczegółowego zbadania stanu faktycznego i odzwierciedlenia w aktach sprawy wyniku postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z 16 listopada 1999 r., w sprawie sygn. akt III SA 7900/98). W zakresie odnoszącym się do ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy podkreślić należy znaczenie zasad prawdy obiektywnej (art. 122 w związku z art. art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), jak również zasady realizującej koncepcję otwartości postępowania dowodowego (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zasady przekonywania (art. 124 Ordynacji podatkowej). Zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów pozostają ze sobą w ścisłym i bezpośrednim związku, a o przekroczeniu granic prawa do oceny dowodów świadczy to, że organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy dowody lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 14 stycznia 1994 r., w sprawie sygn. akt III SA 491/94). Powyższe uzasadnia twierdzenie, że decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być decyzją dowolną, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 1996 r., w sprawie sygn. akt II SA 2875/95) oraz w należyty sposób wyważać, tak jak w sprawie będącej przedmiotem orzekania Sądu, ważny interes podatnika lub (i) interes publiczny. W kontekście działania w warunkach uznania administracyjnego, zwłaszcza zaś jego ram determinowanych przesłankami ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, wskazać należy ponadto na nakaz respektowania przez organ administracji konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Podkreślić należy zwłaszcza fakt ograniczenia organu poprzednio wydanymi decyzjami w innych sprawach indywidualnych tego samego rodzaju. W tym względzie pożądane jest operowanie w pełni zobiektywizowanymi kryteriami oceny spraw danego rodzaju i przestrzeganie ich w każdym z następnych rozpatrywanych przypadków (por. np. wyrok NSA z 29 stycznia 1998 r., w sprawie sygn. akt II SA 1576/97; wyrok NSA z 30 czerwca 1987 r., w sprawie sygn. akt IV SA 129/87, wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r., w sprawie sygn. akt SA 820/81). Podkreślenia przy tym wymaga, iż istotą działania w warunkach i ramach uznania administracyjnego jest to, że stwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy występowania okoliczności odpowiadających takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak również, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia ważnego interesu podatnika. Konfrontując przywołane przepisy ustawy zasadniczej i Ordynacji podatkowej, formułowane na ich gruncie oceny i wnioski z uzasadnieniem faktycznym zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz z wnioskami formułowanymi na podstawie analizy akt sprawy podatkowej M. J. stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie czynią zadość określonemu nimi standardowi postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również z uzasadnienia decyzji Burmistrza Miasta R. nie wynika, aby rozstrzygnięcie sprawy z wniosku M. J. nastąpiło z uwzględnieniem wskazanych wyżej zasad i dyrektyw. W tym względzie podkreślić bowiem należy, jak wyżej już to wskazano, że warunkiem prawidłowego operowania organu administracji publicznej w warunkach i granicach uznania administracyjnego jest przeprowadzenie szczegółowych ustaleń stanu faktycznego sprawy odzwierciedlonych w zebranych w aktach sprawy materiale dowodowym, w tym wyjaśnienia wszystkich istotnych jej okoliczności, co stanowi warunek sine qua non prawidłowego operowania w ustalonych okolicznościach konkretnego stanu sprawy nieostrymi pojęciami "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", jako przesłankami przyznania ulgi podatkowej. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2006 zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej z 5 czerwca 2010 r. (data wpływu do organu podatkowego pierwszej instancji 10 czerwca 2010 r.). Podstawę ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie stanowiły zaś dowody w postaci kopii: decyzji rentowej adresowanej do skarżącej; zeznania podatkowego PIT – 37 za 2009 r.; zawiadomienia o zmianach w ewidencji gruntów i budynków; upomnienie Nr Up [...] z 29 kwietnia 2010 r. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby w prowadzonym postępowaniu organy podatkowe ustalając sytuację skarżącej ubiegającej się o przyznanie ulgi podatkowej podjęły jakiekolwiek działania zmierzające do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. konkretnej indywidualnej sprawy zainicjowanej wnioskiem M. J., jako podatnika podatku od nieruchomości. W tym kontekście podkreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z uzasadnienia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wynika, w szczególności w zakresie odnoszącym się do ich warstwy faktycznej, tj. innymi słowy faktycznych podstaw wydanych w sprawie rozstrzygnięć, że organy podatkowe operowały na podstawie materiału dowodowego gromadzonego w równolegle prowadzonym postępowaniu, a mianowicie w odrębnym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem J. J. (męża skarżącej) również z dnia 5 czerwca 2010 r. (data wpływu do organu podatkowego pierwszej instancji 10 czerwca 2010 r.), w którym wnosił on o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2006. O zasadności tego stanowiska przekonuje nie dość, ze konwencja językowa, którą organy podatkowe operowały w uzasadnieniach rozstrzygnięć wydanych w sprawie z wniosku M. J., to również i fakt odwoływania się do dowodów zebranych w sprawie J. J., na okoliczność jego stanu zdrowia, ponoszonych kosztów leczenia, kosztów utrzymania domu etc. Świadczy również o tym fakt, że w sprawie z wniosku M. J. organy podatkowe odwoływały się również do ustaleń przeprowadzonych w formie protokołu z dnia 15 czerwca 2010 r. z udziałem J. J. na okoliczność stanu majątkowego podatnika (vide k. 15 akt podatkowych). Wskazane dowody nie dość, że "de facto" stanowiły podstawę ustaleń faktycznych sprawy, to zostały przeprowadzone bez udziału skarżącej, a ponadto, nie zostały włączone do akt sprawy podatkowej prowadzonej z jej wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Wskazane okoliczności, według Sądu, nie dają podstaw, aby uznać, że w konkretnej sprawie podatkowej z wniosku M. J. o umorzenie zaległości podatkowych, organy podatkowe ustaliły i wyjaśniły wszystkie konkretne okoliczności stanu sprawy oraz sytuację samej podatniczki (wnioskodawczyni) do czego zobowiązują przepisy obowiązującego prawa. Sprawa podatkowa zainicjowana wnioskiem M. J. jest bowiem sprawą absolutnie odrębną od sprawy jej męża J. J.. Organy podatkowe ten oczywisty fakt zobowiązane były uwzględnić. Powinno się to wyrazić w zindywidualizowanym podejściu do wszechstronnego wyjaśniania jej istotnych okoliczności, w tym sytuacji skarżącej. W tej mierze podkreślić bowiem należy, że jakkolwiek wykorzystanie dowodów zebranych w postępowaniu prowadzonym z udziałem J. J. – przy spełnieniu oczywiście warunków brzegowym ku temu, a mianowicie uznania ich za istotne, prawidłowego włączenia do akt sprawy niniejszej, zagwarantowania skarżącej możliwości wypowiedzenia się odnośnie tychże dowodów - może stanowić podstawę oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawczyni, to jednak ocena tego rodzaju, w kontekście przedmiotu sprawy podatkowej, którym jest żądanie umorzenia zaległości podatkowych, nie może aspirować do uznania jej za pełną, kompletną i rzetelną, albowiem jej zakresem nie zostanie objęty, wobec zaniechania przeprowadzenia dowodu na tę okoliczność, chociażby taki element indywidualizujący sytuację wnioskodawczyni, którym jest jej stan zdrowia. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby ten aspekt stanu sprawy, który uznać należy za istotny, był przedmiotem ustaleń i wyjaśnień organów podatkowych oraz ich oceny z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu podatnika - w tym kontekście wskazać należy, że do skargi M. J. dołączyła dotyczącą jej stanu zdrowia dokumentację medyczną. Zaniechanie wszechstronnego ustalenia i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. sprawy zainicjowanej wnioskiem M. J. o umorzenie zaległości podatkowych nie daje więc podstaw, aby można było dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości przyjętych przez organy podatkowe w ramach uznania administracyjnego kryteriów ocen i kryteriów wyboru konsekwencji prawnych stanowiących podstawę i motywy ich działania. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji nie są zgodne z prawem. Podjęte one bowiem zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy (art. 67a § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 i art. 123 Ordynacji podatkowej). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło