II SA/Bd 67/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-05-05
Skład orzekający: Wiesław Czerwiński, Grażyna Malinowska – Wasik, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby, które nabyły część nieruchomości po jej rozgraniczeniu i podziale, posiadają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej pierwotne rozgraniczenie, jeśli nie były właścicielami nieruchomości w dacie wydawania tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie posiadają interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej rozgraniczenie działki, której nigdy nie byli właścicielami. Interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego, a w tym przypadku brak jest tożsamości pomiędzy działką rozgraniczaną a działkami nabytymi przez skarżących, co wyklucza możliwość uznania ich za strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej pierwotnego rozgraniczenia.Stan faktyczny
Skarżący T. i R. G. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z 1986 r. zatwierdzającej granice działki nr [...] z innymi działkami, zarzucając jej wydanie z naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie posiadają interesu prawnego, ponieważ nie byli właścicielami pierwotnie rozgraniczanej działki, a jedynie nabyli w późniejszym czasie części tej nieruchomości po jej podziale. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez SKO, skarżący złożyli skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi T. G. oraz R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia granic oddala skargę.
II SA/Bd 67/11
UZASADNIENIE
T. i R. G. powołując się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] października 1986 r. znak: [...] orzekającej o zatwierdzeniu opisanych w protokole granicznym z dnia [...] sierpnia 1986 r., jako prawnie obowiązujących granic i znaków granicznych działki [...] i [...] oraz stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa w części opisanych w protokole granicznym z dnia [...] sierpnia 1986 r., jako prawnie obowiązujących granic i znaków granicznych działki [...], stanowiącej gminną drogę publiczną wydzieloną z działki [...]. Wydanej decyzji zarzucili wydanie jej bez podstawy prawnej i z naruszeniem przepisów prawa, m.in. art. 6 ust. 1 obowiązującego w dacie jej wydania dekretu z 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu, poprzez pominięcie wznowienia granic działki [...] na podstawie istniejących w zasobie dokumentów, a w szczególności zarysu pomiarowego z roku 1894 (załączonego do operatu: dz. ew. rob. [...] - ks. rob. [...]), art. 1 obowiązującej w dacie jej wydania ustawy z 26 marca 1982 r. - o scalaniu i wymianie gruntów, skierowanie jej do osób nie będących stroną posiadającą interes prawny w podziale działki [...], czyli z naruszeniem art. 9 dekretu z 13 września 1946 r., w związku z art. 28 kpa poprzez: nie doręczenie jej właścicielowi nieruchomości, czyli Skarbowi Państwa - Państwowemu Funduszowi Ziemi, sprzeczne z treścią obowiązującego wówczas art. 7 ust. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. – o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60), przyznanie Urzędowi Gminy [...] legitymacji do wszczęcia postępowania o podział nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych na drogę gminną bez uprzedniego wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego na podstawie obowiązującej w tej dacie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. - o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, przez prowadzenie postępowania o podział nieruchomości stanowiącej działkę [...] na działki [...],[...],[...] bez wniosku właścicieli będących osobami fizycznymi w dacie wszczęcia postępowania i bez zawiadomienia Skarbu Państwa - PFZ będącego właścicielem w dacie wydania decyzji o podziale, w związku z art. 16 kpa, art. 2 i art. 21 Konstytucji PR, poprzez ujawnienie w KW nr [...], KW nr [...] i KW nr [...] nowo powstałych działek pomimo braku ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział działki [...]. Zwrócili się o wstrzymanie wykonania ww. decyzji do czasu zakończenia niniejszego postępowania wobec niemożności odtworzenia pierwotnego położenia punktów granicznych wyznaczających granice działki [...] (obecnie [...]) w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie wszczętym postanowieniem z dnia [...] września 1992 r., umorzonym decyzją z dnia [...] października 1993 r. w sprawie przekazanej do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w [...], zakończonej postanowieniem Sądu z dnia [...] marca 1998 r. o odrzuceniu wniosku, o ustalenie linii brzegu jeziora [...] wszczętym zawiadomieniem z dnia [...] listopada 1997 r. i zakończonym decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. orzekającą o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, o wznowienie rozgraniczenia zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. o umorzeniu postępowania, w postępowaniu sądowym o przywrócenie granic prawnych, zakończonym wyrokiem z dnia [...] lipca 2007 r. Zdaniem wnioskodawców powyższe przesądza o prawnym interesie w żądaniu wycofania z obiegu prawnego decyzji wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak: [...] odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] października 1986 r. znak: [...] oraz stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa w "części opisanych w protokole granicznym jako prawnie obowiązujących granic i znaków granicznych działki nr [...] stanowiącej gminną drogę publiczną wydzieloną z działki [...] ".
Kolegium wskazało, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] października 1986 r. znak: [...], zatwierdzone zostały jako prawnie obowiązujące granice działki nr [...] położonej we wsi [...] gmina [...] opisane w protokole granicznym z dnia [...] sierpnia 1986 r. w toku przeprowadzonej rozprawy granicznej, a nie jak piszą wnioskodawcy działek nr [...] i nr [...]. W protokole granicznym z dnia [...] sierpnia 1986 r. opisano granice działki nr [...] z działkami: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i działką nr [...]. Podstawową kwestią była zatem ocena interesu prawnego wnioskodawców do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia działki oznaczonej numerem [...]. Wnioskodawcy nie byli właścicielami działki nr [...], nie byli również właścicielami działek sąsiednich. O rozgraniczenie działki nr [...] wystąpili ówcześni jej właściciele K. Kolejnym właścicielem działki stał się Skarb Państwa. Działka nr [...] podzielona została na działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Działki: nr [...] i nr [...] Skarb Państwa sprzedał M. i K. F., a ci następnie darowali je synowi J. F., który w 1991 r. zbył je wnioskodawcom. Wnioskodawcy są aktualnie właścicielami części działki, której dotyczyło rozgraniczenie. Nie ma zatem tożsamości działki która podlegała rozgraniczeniu z działkami które nabyli wnioskodawcy. Tym samym nie ma kontynuacji prawa, ponieważ nie występuje tożsamość przedmiotu tego prawa. W decyzji orzeczono zatwierdzenie granic działki nr [...]. Z treści protokołu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia także wynika, że zawiera on opis granic działki [...] z działkami: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Również żądanie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa Kolegium uznało za bezprzedmiotowe, ponieważ granice działki [...] w postępowaniu tym nie zostały rozgraniczone.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r. T. i R. G. zwrócili się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wydanej przez Kolegium decyzji zarzucili naruszenie art. 157 § 3, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa przez merytoryczne rozpatrzenie zarzutów w stadium postępowania wyjaśniającego, art. 7, 75 i 77 Kpa przez niezastosowanie art. 30 § 4 Kpa do oceny Skarbu Państwa - PFZ jako strony postępowania o rozgraniczenie i podział działki nr [...], której był właścicielem w dacie wydania przez Naczelnika Miasta i Gminy w T. decyzji objętej niniejszym postępowaniem po protokolarnym jej przejęciu w dniu [...] września 1986 r. od K., a skarżący są jego następcami w prawie własności działek [...] i [...], które wchodzą obecnie w skład ich gospodarstwa rolnego w B. Zarzucono naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Odwołujący wnieśli ponadto o przeprowadzenie dowodu z historii podziału działki [...] w obrębie [...] w 1986 r. na okoliczność tożsamości nabytych przez skarżących działek [...] i [...] powstałych w wyniku podziału działki [...] pomniejszonej o drogę gminną na działce [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. Organ wskazał, iż interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] października 1986 r. T. i R. G.wywodzą z faktu, że są właścicielami dwóch działek z trzech, które powstały z podziału działki nr [...]. W postępowaniu rozgraniczeniowym zatwierdzonym decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 1986 r. nie dokonano rozgraniczenia działek [...] i [...], na co wskazują wnioskodawcy, ale decyzją tą zatwierdzone zostały jako prawnie obowiązujące granice działki nr [...] z działkami: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Podobnie żądanie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa Kolegium uznało za nieuprawnione. Odmawiając wszczęcia postępowania Kolegium nie rozpatrywało merytorycznie sprawy dotyczącej rozgraniczenia - co zarzucają wnioskodawcy, ale dokonało oceny interesu prawnego G. do złożenia takiego wniosku. Nie sposób również podzielić poglądu, że Kolegium nie uznaje następstwa prawnego Skarbu Państwa - PFZ w postępowaniu o rozgraniczenie i podział działki [...]. Rozpatrując wniosek Kolegium nie analizowało komu i jakie prawa do tej nieruchomości przysługują, ale wyłącznie, czy wnioskodawcy posiadają przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności się domagają. Wnioskodawcy nigdy nie byli właścicielami tej działki, jak również nie są właścicielami wszystkich powstałych z jej podziału działek. Nie ma zatem tożsamości działki która podlegała rozgraniczeniu z działkami które nabyli wnioskodawcy. Przy braku tożsamości przedmiotu będącego źródłem interesu prawnego nie można uznać, że wnioskodawcy mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rozgraniczenia działki [...].
T. i R. G. złożyli skargę na decyzję SKO w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję SKO w [...] z [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania zarzucając decyzji SKO w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. m.in. naruszenie art. 157 § 2 kpa, w związku z art. 28 K.p.a. przez odmowę wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji NMiG w [...] z [...] października 1986 r. na wniosek skarżących, będących następcami w prawie własności nieruchomości po Skarbie Państwa (PFZ), który w 1986 r. nie składał wniosku o rozgraniczenie działki [...] wchodzącej w skład jego nieruchomości, ani nie wnosił o jej podział na dalsze działki ([...] i [...]) gdyż , nie był przez organ zawiadomiony o prowadzeniu od dnia [...] sierpnia 1986 r. postępowania rozgraniczającego, ani nie została jemu doręczona decyzja NMiG w [...] z dnia [...] października 1986 r. Zarzucono ponadto naruszenie art. 28 K.p.a. mającego zastosowanie w postępowaniu zwyczajnym o rozgraniczenie toczącym się w 1986 r., tak samo jak w nadzwyczajnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1986 r. kończącej postępowanie rozgraniczające, przez błędne ustalenie stron postępowania zwykłego o rozgraniczenie, którymi są wyłącznie właściciele nieruchomości sąsiednich w dacie orzekania, czyli Skarbu Państwa (PFZ) będącego właścicielem nieruchomości w skład której wchodziła działka [...], a nie jego wnioskodawcy, którzy własność utracili przed wydaniem decyzji rozgraniczającej. Zarzucono naruszenie art. 7 K.p.a. przez sprzeczne z dowodami z dokumentów urzędowych zaniechanie ustalenia stron toczącego się w 1986 r. postępowania zwykłego o rozgraniczenie, art. 76 K.p.a. przez jego niezastosowanie do oceny decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1986 r., Nr [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali ponadto, iż bez woli właściciela nieruchomości nie jest możliwe powstanie nowej działki ewidencyjnej, jak to miało miejsce w decyzji z [...] października 1986 r., będącej przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności i dotyczy działki nr [...],[...] i [...].
Zdaniem skarżących, Kolegium w obu swoich decyzjach z 2010 r. błędnie określiło strony postępowania rozgraniczającego toczącego się w 1986 r., które zostało zakończone decyzją z [...] października 1986 r.
Skarżący wskazują, że nie zachodzi ani brak tożsamości podmiotu prawa własności nieruchomości wobec jej nabycia przez skarżących od Skarbu Państwa (PFZ) w drodze kolejnych odpłatnych czynności prawnych, ani brak tożsamości przedmiotu ewidencji jakim w 1986 r. była działka [...] (przekazana w części na Skarb Państwa (PFZ) w zamian za rentę przez małżonków K.) i kolejne działki [...],[...],[...],[...] (stanowiące własność Skarbu Państwa) z nabytymi przez skarżących w dniu [...] października 1991 r. działkami [...] i [...], z których ostatnia ([...]) nadal stanowi ich własność i wchodzi w skład ich nieruchomości rolnej. Zdaniem skarżących, NMiG w [...] po zmianie właściciela winien go o wszczętym w dniu [...] sierpnia 1986 r. postępowaniu rozgraniczającym zawiadomić, a nie dokonywać dalszego podziału działki [...] na kolejne działki [...],[...],[...].
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] października 1986 r. znak: [...] zatwierdzającej jako prawnie obowiązujące granice działek "nr [...] i nr [...] położonych we wsi [...] gmina [...] opisane w protokole granicznym z dnia [...] sierpnia 1986 r. w toku przeprowadzonej rozprawy granicznej oraz stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa w części opisanych w protokole granicznym jako prawnie obowiązujących granic i znaków granicznych działki nr [...] stanowiącej gminną drogę publiczną wydzieloną z działki [...], a także o wstrzymanie wykonania tej decyzji" T. i R. G. wywodzą z faktu, że są właścicielami dwóch działek z trzech, które powstały z podziału działki nr [...]. Organ wskazał, iż w postępowaniu rozgraniczeniowym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] października 1986 r. nie dokonano rozgraniczenia działek [...] i [...], co sugerują wnioskodawcy, ale decyzją tą zatwierdzone zostały jako prawnie obowiązujące granice działki nr [...] z działkami: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].
Podobnie, żądanie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa Kolegium uznało za nieuprawnione, ponieważ granice działki [...] w postępowaniu tym nie zostały rozgraniczone.
Odmawiając wszczęcia postępowania Kolegium nie rozpatrywało merytorycznie sprawy dotyczącej rozgraniczenia - co zarzucają wnioskodawcy, ale dokonało oceny interesu prawnego T. i R. G.do złożenia takiego wniosku.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Kolegium wyjaśnia, że są one powtórzeniem wcześniej podniesionych w odwołaniu, do których Kolegium ustosunkowało się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:
Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie w sprawie.
Stwierdzenie w trakcie rozpoznawania skargi na decyzję administracyjną, iż nastąpiło w toku postępowania administracyjnego naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również konstatacja, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co do zasady obliguje Sąd do uchylenia tej decyzji w całości albo w części, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." Natomiast ustalenie, iż żadne ze wskazanych powyżej uchybień nie miało miejsca, uprawnia Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jest ustalenie przez organ, że skarżący nie mają interesu prawnego do wdrożenia i uzyskania statusu strony w postępowaniu o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 1986 r. o rozgraniczeniu działki [...] z działką [...], ponieważ nie byli właścicielami rozgraniczanego gruntu, ani właścicielami nieruchomości sąsiedniej, gdyż są nabywcami tylko części rozgraniczanej nieruchomości tj. działki [...], którą nabyli w 1991 r. od osoby fizycznej.
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, "postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu".
Przepisy K.p.a. nie wprowadzają nieważności decyzji z mocy samego prawa, a wymieniają przyczyny, przy zaistnieniu których trzeba wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności z urzędu lub na wniosek stron. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie istnienia wad decyzji. Istnieje domniemanie ważności i prawidłowości decyzji, aż do jej obalenia przez akt stwierdzenia nieważności przez właściwy akt administracyjny w takim trybie postępowania, który regulują przepisy procesowe (J. Borkowski: Nieważność decyzji administracyjnej, Zachodnie Centrum Organizacji Łódź – Zielona Góra 1997 r.).
Przyczyny nieważności decyzji wyliczone w art. 156 § 1 pkt 1 – 6 stanowią wady (co do zasady) zaliczane do materialnoprawnych. Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym i jest zarezerwowane dla wyjątkowo ciężkich wad. W ramach postępowania o stwierdzenie nieważności nie prowadzi się postępowania dowodowego. Stwierdza się tylko, czy istniała przesłanka stwierdzenia nieważności, czy też nie. Stąd też polemika z ustaleniami dowodowymi jest nieskuteczna.
W powyższej sprawie strona powołała się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Decyzja jest wydana bez podstawy prawnej, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych i postanowień (J. Borkowski, B. Adamiak K.p.a., Komentarz s. 659).
Przedmiotem żądania stwierdzenia nieważności jest decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 1986 r. Została ona wydana na podstawie art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 13 września 1946 r. – o rozgraniczaniu nieruchomości, art. 153 kodeksu cywilnego i zarządzenia nr 5/84 Naczelnika Gminy w [...] z [...] września 1984 r. – w sprawie przekazania uprawnień z zakresu gospodarki gruntami.
Wskazać należy, iż interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] października 1986 r. znak: [...] zatwierdzającej jako prawnie obowiązujące granice działek "nr [...] i nr [...] położonych we wsi [...] gmina [...] opisane w protokole granicznym z dnia [...] sierpnia 1986 r. w toku przeprowadzonej rozprawy granicznej oraz stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa w części opisanych w protokole granicznym jako prawnie obowiązujących granic i znaków granicznych działki nr [...] stanowiącej gminną drogę publiczną wydzieloną z działki [...], a także o wstrzymanie wykonania tej decyzji" T. i R. G. wywodzą z faktu, że są właścicielami dwóch działek z trzech, które powstały z podziału działki nr [...].
Kluczową zatem kwestią jest ocena interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rozgraniczenia działki [...] z działką [...]. W skardze skarżący wywodzą swój interes prawny z faktu wszczęcia np. postępowania o rozgraniczenie działki [...] z działką [...] zakończonego odrzuceniem wniosku, postępowania o przywrócenie granic działki [...] zakończonego odrzuceniem pozwu, czy toczącej się sprawy o odszkodowanie od Starosty [...].
Podkreślić należy, że każda sprawa wymaga odrębnego badania legitymacji materialnej, jak i formalnej strony, a więc istnienia normy prawnej uzasadniającej twierdzenie, że dany podmiot ma interes prawny w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu danej sprawy. Regułą jest, że źródłem interesu prawnego jest norma prawa materialnego, z której wynikają określone prawa i obowiązki. Upatrywanie posiadania interesu prawnego nawet przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w innej sprawie nie może decydować o uznaniu, że danemu podmiotowi przysługuje interes prawny w postępowaniu o innym przedmiocie, choćby nawet podobnym. Tymczasem skarżący powołują się na sprawy i postępowania innej natury, w których nie doszło nawet do rozstrzygania o meritum, lecz które zakończyły się rozstrzygnięciami o charakterze formalnym. Zatem nawet tam nie przesądzono o posiadaniu legitymacji materialnej, a więc ustaleniu o posiadaniu praw, czy obowiązków mających swoje źródło w normach prawa materialnego. Należy podkreślić, że każde postępowanie ma charakter autonomiczny i każde wymaga odrębnej oceny, czy dany podmiot posiada interes prawny. W tych okolicznościach chybione jest powoływanie się przez skarżących na posiadanie interesu prawnego w niniejszej sprawie w związku z wszczęciem innych postępowań, przed innymi organami i sądami.
W postępowaniu rozgraniczeniowym zatwierdzonym decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] października 1986 r. nie dokonano rozgraniczenia działek [...] i [...], ale decyzją tą zatwierdzone zostały jako prawnie obowiązujące granice działki nr [...] z działkami: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].
Nie sposób również podzielić poglądu, że Kolegium nie uznaje następstwa prawnego Skarbu Państwa - PFZ w postępowaniu o rozgraniczenie i podział działki [...]. Rozpatrując wniosek Kolegium nie analizowało komu i jakie prawa do tej nieruchomości przysługują, ale wyłącznie, czy wnioskodawcy posiadają przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności się domagają.
Jak wcześniej ustalono działki [...] i [...] są częściami działki [...]. O rozgraniczenie działki [...] wystąpili ówcześni właściciele M. i K. K., potem właścicielem tej działki stał się Skarb Państwa, który następnie sprzedał jej część M. i K. F.a ci następnie zbyli ją na rzecz J. F., który zbył ją skarżącym w 1991 r. Ocena interesu prawnego skarżących może odbywać się wyłącznie w kontekście przysługującego im prawa własności do działki [...] i [...], które są częściami działki rozgraniczanej.
Pierwszy problem wyłania się w związku z brakiem tożsamości działki rozgraniczanej i działki, do której skarżącym przysługuje prawo własności. Kolejny odnosi się do późniejszego nabycia prawa (w momencie rozgraniczania kto inny był właścicielem działki). Rozgraniczenie dotyczyło działki [...], podczas gdy skarżący są właścicielami części tej działki. Fakt, że skarżącym zależy w istocie na ocenie prawidłowości rozgraniczenia na odcinku granicznym, który jest też granicą działki, której stali się właścicielami, nie zmienia oceny o braku tożsamości przedmiotowej działki rozgraniczonej z działką, którą nabyli skarżący. W tych okolicznościach nie sposób też mówić o kontynuacji prawa, gdyż nie występuje tożsamość przedmiotu tego prawa. Przy braku tożsamości przedmiotu będącego źródłem interesu prawnego nie można uznać, że wnioskodawcy mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rozgraniczenia działki, której nigdy nie byli właścicielami.
Organ badając czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony zobowiązany jest ocenić, czy posiada ona interes prawny. Zgodnie bowiem z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Źródłem interesu prawnego jest przepis prawa materialnego w oparciu, o który stronie przysługuje określone prawo lub jest ona obciążona pewnym obowiązkiem. W przypadku skarżących źródłem interesu prawnego jest prawo własności działek [...], i [...], które są częścią byłej działki [...], która podlegała rozgraniczeniu. Nie można uznać, że przy braku tożsamości przedmiotu będącego źródłem interesu prawnego, istnieją podstawy do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej działki, do której skarżący nie mieli nigdy tytułu prawnego.
Niezrozumiałe jest podważanie przez skarżących późniejszych czynności prawnych dotyczących działki [...]. W wyniku podziału działki [...] wydzielono m.in. działki [...] i [...], które należą do skarżących. Kwestionowanie faktu i skuteczności ich podziału stanowi w istocie kwestionowane nabycia prawa własności tych działek przez skarżących. Istotnym elementem umowy kupna –sprzedaży jest przedmiot umowy. Jeśli skarżący obecnie podnoszą, że nie doszło do wydzielenia gruntu, którego stali się właścicielami, podważają jednocześnie ważność umowy, która zdecydowała o nabyciu prawa, na które się aktualnie powołują.
Bez znaczenia jest powoływanie się w skardze na to, że Skarb Państwa nie uczestniczył w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o rozgraniczeniu. Jeśli podmiot, który uznaje, że doszło do naruszenia jego praw procesowych, ma odpowiednie środki zamierzające do rewizji wydanych rozstrzygnięć. Istotne jest jednak to, że tylko podmiot, którego prawo zostało ewentualnie naruszone ma interes prawny do podjęcia stosownych działań, mających na celu usunięcie tych naruszeń. Troska skarżących o interes Skarbu Państwa wydaje się nieuzasadniona, skoro uwzględni się fakt, że Skarb Państwa stał się właścicielem działki z chwilą oddania przez K. gospodarstwa rolnego za rentę. Skarb Państwa nabył to gospodarstwo w stanie wolnym od obciążeń i w przyjętych granicach.
Dla oceny, czy skarżący są stroną czy też nie, istotne znaczenie ma także charakter decyzji, której stwierdzenia nieważności domagają się skarżący. Jest to decyzja zatwierdzająca, podjęta w oparciu o przepis art. 8 ust. 1 dekretu z 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53, poz. 298 ze zm.). Uwzględnienie uregulowań tego dekretu i treści decyzji zatwierdzającej wskazują, że nie było sporu co do przebiegu granic. Zgodnie z art. 5 tego dekretu, niezwłocznie po wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, powiatowa władza miernicza m.in. oznacza i utrwala granice na gruncie oraz sporządza protokół graniczny, akt ugody i dowody pomiarowe; w razie sporu mierniczy utrwala granice prowizorycznie według stanu posiadania oraz według dokumentów i wskazań stron i zaznacza na planie. Jeżeli przed mierniczym nie dojdzie do zawarcia umowy, sprawa była przekazywana do sądu (art. 14 ust. 1 dekretu). W rozpatrywanej sprawie została wydana decyzji przez naczelnika Miasta i Gminy, co świadczy o tym, że nie było sporu co do przebiegu granic. Przedmiotem sprawy nie jest podział działek i polemika skargi w tym przedmiocie z ustaleniami dowodowymi nie może być skuteczna. Przedmiotem sprawy jest ocena, czy skarżącym przysługują prawa strony w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Gdyby podzielić pogląd skarżących, co możliwości uznania ich za stronę postępowania to można by żądać stwierdzenia nieważności każdej decyzji z przeszłości, niezależnie od czasu, miejsca i stron decyzji i ich następców prawnych. Tymczasem dokonano rozgraniczenia działek, których właścicielami nie byli skarżący. Skarżący nie są spadkobiercami pierwotnych właścicieli działek, nie weszli w ich prawa. Dlatego też nie doszło do naruszenia art. 28 K.p.a i art. 157 § 2 w związku z art. 28 K.p.a.
W tych okolicznościach należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podzielając także ustalenia zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 29 grudnia 2008 r. sygn. II SA/Bd 854/08, Sąd na podstawie art. 151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło