I SA/Bk 733/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. V. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. określił A. V. (dalej powoływany także jako Skarżący), wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie 9 260,00 zł. Decyzja została doręczona w dniu 9 lipca 2010 r. za pośrednictwem poczty w trybie art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej powoływana jako o.p. Od powyższej decyzji, Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 16 września 2010 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, który został uchybiony. W jego uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie został naruszony art. 149 i 212 o.p., gdyż organ bezzasadnie uznał, że decyzja została prawidłowo doręczona. Wskazał, że decyzja została w sposób nieuprawniony odebrana przez żonę Skarżącego a ponadto, żona nie złożyła jakiegokolwiek oświadczenia, iż zobowiązała się do przekazania decyzji Skarżącemu. Nie spełniona została także podstawowa przesłanka w postaci nieobecności adresata w miejscu i dacie doręczenia decyzji, gdyż Skarżący w dniu doręczenia decyzji przebywał w miejscu zamieszkania, jednakże stan jego zdrowia uniemożliwił mu odebranie pisma. Do wniosku, Skarżący dołączył oświadczenie swojej małżonki, z którego wynika, że z uwagi na zły stan zdrowia Skarżącego, decyzję przekazała mu dopiero 12 września 2010 r., kiedy to rozpoczęła się egzekucja należności. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, iż sporna decyzja została doręczona w trybie art. 149 o.p. pełnoletniemu domownikowi - żonie Skarżącego w dniu 9 lipca 2010 r., co znajduje potwierdzenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Podpisując odebranie przesyłki adresowanej do męża zobowiązała się do oddania pisma adresatowi. Dlatego też, pokwitowanie odbioru przesyłki tożsame jest z wyrażeniem woli przekazania pisma adresatowi i nie ma potrzeby odbierania dodatkowych oświadczeń w tym zakresie. Przyjąć zatem należało, że sporna decyzja została prawidłowo doręczona adresatowi w dniu 9 lipca 2010 r., a zatem 14 dniowy termin do złożenia odwołania rozpoczął biec 10 lipca 2010 r. Organ podkreślił, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania. Organ zaznaczył, że okoliczność nie oddania przez żonę Skarżącego w stosownym czasie pisma do rąk adresata nie ma wpływu na bieg terminu związanego z datą doręczenia. Należy bowiem odróżnić skuteczność doręczenia pisma, od możliwości wykazania, że uchybienie terminu do dokonania czynności liczonego od daty doręczenia nastąpiło bez winy adresata. Odnośnie podniesionej kwestii, obecności adresata przesyłki w miejscu i dacie doręczenia zastępczego, organ przyjął, że nie miało to znaczenia dla skuteczności doręczenia w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zły stan zdrowia Skarżącego (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość) są dolegliwościami długotrwałymi, nie wystąpiły nagle, a zatem nie można wywieść, iż choroby te stanowią usprawiedliwioną przesłankę braku zawinienia w niedochowaniu terminu. Także panujące latem upały, które miały wpływ na pogorszenie się stanu zdrowia Skarżącego, a w konsekwencji zwlekanie żony z przekazaniem korespondencji adresatowi, nie stanowi argumentu uzasadniającego przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie Skarżącemu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w postaci: – art. 162 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i nie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...].07.2010 r., podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż zaistniały ku temu przesłanki, a mianowicie złożenie wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany; – art. 149 o.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż pokwitowanie odbioru przesz osobę będącą dorosłym domownikiem tożsame jest z wyrażeniem woli przekazania pisma adresatowi, uznanie, iż pobieranie dodatkowych oświadczeń w tym zakresie jest zbędne oraz pominięcie okoliczności, iż Skarżący przebywał w miejscu zamieszkania w chwili dostarczenia decyzji organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego wskazał, że decyzja organu I instancji została odebrana przez żonę Skarżącego, która jednocześnie nie zobowiązała się do przekazania jej Skarżącemu. W dacie przekazania decyzji Skarżący przebywał w domu, ale zły stan zdrowia uniemożliwiał mu poruszanie się. Tym samym, nie sposób uznać, że została spełniona przesłanka z art. 149 o.p. dotycząca nieobecności adresata w mieszkaniu, która daje podstawę do dokonania doręczenia pełnoletniemu domownikowi. Zdaniem strony skarżącej, dla zgodności z prawem i skuteczności doręczenia przesyłki konieczne jest, aby odbierający korespondencję dorosły domownik złożył oświadczenie, w formie pisemnej na potwierdzeniu odbioru, iż zobowiązuje się do przekazania jej adresatowi. W niniejszej sprawie, żona Skarżącego takiego oświadczenia nie złożyła, a zatem decyzja nie została prawidłowo doręczona. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie jako: u.p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nie nastąpiło naruszenie przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania podatkowego. Tym samym, strona skarżąca błędnie zarzuca w skardze naruszenie przepisów prawa materialnego, gdyż te nie były stosowane przez organ przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie wskazać należy, zarówno przepis art. 162 § 1 o.p. jaki art. 149 o.p. są przepisami procesowymi a nie materialnymi. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zatem dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W celu stwierdzenia, czy w sprawie nastąpiło uchybienie terminowi, niezbędnym jest ustalenie, czy decyzja organu I instancji, została skutecznie doręczona adresatowi. Z akt administracyjnych sprawy wynika (k. 21, zwrotne potwierdzenie odbioru), że doręczenie decyzji organu I instancji, nastąpiło w trybie art. 149 o.p. Stosownie do tegoż artykułu, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W sprawie nie było sporne, iż żona Skarżącego jest pełnoletnim domownikiem. Z powyższej regulacji wynika, iż aby doręczenie, o którym mowa w art. 149 o.p., było skuteczne, muszą być łącznie spełnione następujące warunki: pełnoletni domownik podejmie się oddania pisma adresatowi, osoba ta pokwituje odbiór pisma oraz utrwalony pozostanie fakt podjęcia się oddania pisma adresatowi. Za utrwalony należy uznać pogląd, że pokwitowanie jest dowodem doręczenia pisma domownikowi, natomiast dowód, że domownik podjął się oddania pisma adresatowi, stanowi dopiero wówczas, kiedy zawiera odpowiednią informację (wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002 r., I SA 2614/00, LEX nr 137823). Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 21 akt adm.) wynika, że decyzja została odebrana przez żonę Skarżącego - T. S., będącą pełnoletnim domownikiem, która podjęła się oddania pisma adresatowi. Doręczenie nastąpiło w dniu 9 lipca 2010, co potwierdziła własnoręcznym podpisem żona Skarżącego oraz doręczyciel. W świetle powyższego za błędne należy uznać stanowisko strony skarżącej, iż w niniejszej sprawie nie było oświadczenia dorosłego domownika o podjęciu się przekazania pisma adresatowi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Osoba doręczająca pismo zaznaczyła, iż doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi, a zatem brak jest podstaw do zakwestionowania skuteczności takiego doręczenia. Zaznaczyć należy, iż oświadczenie domownika, zawierające zobowiązanie się do przekazania pisma adresatowi - z uwagi na brak w tym zakresie jakiegokolwiek zastrzeżenia - ma charakter nieodwołalny. Zatem późniejsza zmiana zdania osoby podejmującej się przekazania pisma adresatowi, która jak wynika z oświadczenia żony Skarżącego, nastąpiła z uwagi na zły stan zdrowia Skarżącego, nie ma wpływu na skuteczność domniemania prawnego doręczenia pisma. Podobnie należało ocenić zarzut dotyczący obecności adresata w mieszkaniu, w chwili doręczenia pisma. Pełnomocnik strony skarżącej przyznał, iż stan zdrowia Skarżącego, w momencie doręczenia pisma nie pozwalał na poruszanie się, a zatem, osoba doręczająca miała podstawę do przyjęcia, że adresata nie ma w miejscu zamieszkania. Tym samym stwierdzić należy, iż jeżeli stan zdrowia adresata uniemożliwiał mu odbiór korespondencji, istniały podstawy do doręczenia pisma do rąk dorosłego domownika. Odmienna interpretacja regulacji art. 149 o.p. prowadziłaby do absurdalnych wniosków, albowiem organy zostałyby pozbawione możliwości skutecznego doręczania pism osobom chorym, niedołężnym i wymagającym stałej opieki, których stan zdrowia nie pozwala na poruszenie się po mieszkaniu i pokwitowanie odbioru korespondencji. W takich wypadkach pisma mogą być doręczane dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w dniu 9 lipca 2010 r., a zatem termin na złożenie odwołania upłynął z dniem 23 lipca 2010 r. Skarżący odwołanie od decyzji złożył 16 września 2010 r., a zatem w sprawie nastąpiło uchybienie terminu do złożenia odwołania. Zdaniem sądu, organ odwoławczy właściwie ocenił wskazane przez Skarżącego przyczyny opóźnienia w wywiedzeniu odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2010 r. i słusznie uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił należycie braku swej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (vide: pogląd przytoczony w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa B. Adamiak i J. Borkowskiego, Wydawnictwa C. H. Becka, Warszawa 2005, Wydanie 7, str. 334). Strona skarżąca jako przesłankę braku winy w niedochowaniu terminu wskazała zły stan zdrowia Skarżącego, pogarszający się w okresie letnim z uwagi na upały. Jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 września 2010 r., Skarżący od sierpnia 2009 r. cierpi na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, otyłość i wymaga stałej kontroli kardiologicznej oraz przyjmowania leków. Jednocześnie żona Skarżącego w złożonym oświadczeniu wskazała, iż z uwagi na stan zdrowia Skarżącego, decyzję przekazała mu dopiero w dniu 12 września 2010 r. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że powyższe dolegliwości zdrowotne nie mogą stanowić uzasadnienia braku winy w niedochowaniu terminu na złożenie odwołania. Podkreślić należy, iż choroby, na które cierpi Skarżący nie mają charakteru nagłego, trwają od dłuższego czasu i same przez się nie dowodzą niemożnością złożenia odwołania we właściwym terminie. Zaznaczyć należy, iż w czerwcu 2010 r., czyli w okresie, w którym Skarżący cierpiał na wskazane choroby, małżonka Skarżącego, w odpowiedzi na wezwanie, stawiła się w organie podatkowym i przedłożyła plik dokumentów dotyczących dochodów uzyskiwanych przez jej męża. Przyjąć zatem należy, iż stan zdrowia Skarżącego nie uniemożliwiał mu prowadzenia własnych spraw, w tym interesowania się trwającym postępowaniem podatkowym i ewentualnego złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Zgodzić się zatem należało z organem, iż strona skarżąca nie wykazała, aby dohodowała należytej staranności oraz nie uprawdopodobniła, że przeszkoda w dochowaniu terminu do złożenia odwołania była od tej staranności niezależna. Tym samym brak było podstaw prawnych do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2010 r. Reasumując, w ocenie Sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to skutkuje koniecznością, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. oddalenia skargi.