I SA/Bk 732/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. V. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. określił A. V. (dalej powoływany także jako Skarżący), wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie 9 260,00 zł. Decyzja została doręczona w dniu 9 lipca 2010 r. za pośrednictwem poczty w trybie art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej powoływana jako o.p. Od powyższej decyzji, Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 16 września 2010 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, który został uchybiony. W jego uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie został naruszony art. 149 i 212 o.p., gdyż organ bezzasadnie uznał, że decyzja została prawidłowo doręczona. Wskazał, że decyzja została w sposób nieuprawniony odebrana przez żonę Skarżącego a ponadto, żona nie złożyła jakiegokolwiek oświadczenia, iż zobowiązała się do przekazania decyzji Skarżącemu. Nie spełniona została także podstawowa przesłanka w postaci nieobecności adresata w miejscu i dacie doręczenia decyzji, gdyż Skarżący w dniu doręczenia decyzji przebywał w miejscu zamieszkania, jednakże stan jego zdrowia uniemożliwił mu odebranie pisma. Do wniosku, Skarżący dołączył oświadczenie swojej małżonki, z którego wynika, że z uwagi na zły stan zdrowia Skarżącego, decyzję przekazała mu dopiero 12 września 2010 r., kiedy to rozpoczęła się egzekucja należności. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Dyrektor Izby Skarbowej w B., postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., Nr [...], wskazując na treść art. 228 § 1 o.p., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2010 r. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i uznanie, że odwołanie zostało złożone w terminie. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w postaci art. 228 § 1 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż nastąpiło uchybienie ustawowego terminu skutkujące wydaniem postanowienia na podstawie wskazanego przepisu, podczas gdy decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2010 r. nie została w podnoszonym przez organ terminie doręczona w sposób właściwy Skarżącemu, a co za tym idzie, nie ma ona bytu prawnego i nie może być podstawą do takiego rozstrzygnięcia organu. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego wskazał, że decyzja organu I instancji została odebrana przez żonę Skarżącego, która jednocześnie nie zobowiązała się do przekazania jej Skarżącemu. W dacie przekazania decyzji Skarżący przebywał w domu, ale zły stan zdrowia uniemożliwiał mu poruszanie się. Tym samym, nie sposób uznać, że została spełniona przesłanka z art. 149 o.p. dotycząca nieobecności adresata w mieszkaniu, która daje podstawę do dokonania doręczenia pełnoletniemu domownikowi. Zdaniem strony skarżącej, dla zgodności z prawem i skuteczności doręczenia przesyłki konieczne jest, aby odbierający korespondencję dorosły domownik złożył oświadczenie, w formie pisemnej na potwierdzeniu odbioru, iż zobowiązuje się do przekazania jej adresatowi. W niniejszej sprawie, żona Skarżącego takiego oświadczenia nie złożyła, a zatem decyzja nie została prawidłowo doręczona. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie jako: u.p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nie nastąpiło naruszenie przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ stwierdzający uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania podatkowego. Tym samym, strona skarżąca błędnie zarzuca w skardze naruszenie przepisów prawa materialnego, gdyż te nie były stosowane przez organ przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie wskazać należy, że przepis art. 228 § 1 o.p. jaki art. 149 o.p. są przepisami procesowymi a nie materialnymi. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95, LEX 29079). W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa i nawet nieznaczne przekroczenie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. m.in. wyrok NSA z 6 czerwca 2003r., sygn. akt SA/Bk 271/03, niepubl., wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2006 r., III SA/Wa 1085/2006, LEX nr 219331). Z regulacji art. 228 § 1 o.p. wynika, że organ odwoławczy, do którego wpływa środek zaskarżenia jest obowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy środek ten spełnia warunki formalne. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uprawiają do merytorycznego rozpoznania sprawy. Do warunków formalnych należy przede wszystkim złożenie środka zaskarżenia w odpowiednim terminie. W niniejszym przypadku termin do złożenia odwołania wynosił 14 dni od dnia doręczenia Skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji, co wynika z treści art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Z akt administracyjnych sprawy wynika (k. 21, zwrotne potwierdzenie odbioru), że doręczenie decyzji organu I instancji, nastąpiło w trybie art. 149 o.p. Stosownie do tegoż artykułu, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W sprawie nie było sporne, iż żona Skarżącego jest pełnoletnim domownikiem. Z powyższej regulacji wynika, iż aby doręczenie, o którym mowa w art. 149 o.p., było skuteczne, muszą być łącznie spełnione następujące warunki: pełnoletni domownik podejmie się oddania pisma adresatowi, osoba ta pokwituje odbiór pisma oraz utrwalony pozostanie fakt podjęcia się oddania pisma adresatowi. Za utrwalony należy uznać pogląd, że pokwitowanie jest dowodem doręczenia pisma domownikowi, natomiast dowód, że domownik podjął się oddania pisma adresatowi, stanowi dopiero wówczas, kiedy zawiera odpowiednią informację (wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002 r., I SA 2614/00, LEX nr 137823). Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 21 akt adm.) wynika, że decyzja została odebrana przez żonę Skarżącego - T. S., będącą pełnoletnim domownikiem, która podjęła się oddania pisma adresatowi. Doręczenie nastąpiło w dniu 9 lipca 2010, co potwierdziła własnoręcznym podpisem żona Skarżącego oraz doręczyciel. W świetle powyższego za błędne należy uznać stanowisko strony skarżącej, iż w niniejszej sprawie nie było oświadczenia dorosłego domownika o podjęciu się przekazania pisma adresatowi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Osoba doręczająca pismo zaznaczyła, iż doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi, a zatem brak jest podstaw do zakwestionowania skuteczności takiego doręczenia. Zaznaczyć należy, iż oświadczenie domownika, zawierające zobowiązanie się do przekazania pisma adresatowi - z uwagi na brak w tym zakresie jakiegokolwiek zastrzeżenia - ma charakter nieodwołalny. Zatem późniejsza zmiana zdania osoby podejmującej się przekazania pisma adresatowi, która jak wynika z oświadczenia żony Skarżącego, nastąpiła z uwagi na zły stan zdrowia Skarżącego, nie ma wpływu na skuteczność domniemania prawnego doręczenia pisma. Podobnie należało ocenić zarzut dotyczący obecności adresata w mieszkaniu, w chwili doręczenia pisma. Pełnomocnik strony skarżącej przyznał, iż stan zdrowia Skarżącego, w momencie doręczenia pisma nie pozwalał na poruszanie się, a zatem, osoba doręczająca miała podstawę do przyjęcia, że adresata nie ma w miejscu zamieszkania. Tym samym stwierdzić należy, iż jeżeli stan zdrowia adresata uniemożliwiał mu odbiór korespondencji, istniały podstawy do doręczenia pisma do rąk dorosłego domownika. Odmienna interpretacja regulacji art. 149 o.p. prowadziłaby do absurdalnych wniosków, albowiem organy zostałyby pozbawione możliwości skutecznego doręczania pism osobom chorym, niedołężnym i wymagającym stałej opieki, których stan zdrowia nie pozwala na poruszenie się po mieszkaniu i pokwitowanie odbioru korespondencji. W takich wypadkach pisma mogą być doręczane dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w dniu 9 lipca 2010 r., a zatem termin na złożenie odwołania upłynął z dniem 23 lipca 2010 r. Skarżący odwołanie od decyzji złożył 16 września 2010 r., a zatem w sprawie nastąpiło uchybienie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., organ odwoławczy odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tych okolicznościach faktycznych organ drugiej instancji nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy i oceny rozstrzygnięcia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., co do jego istoty, ale był zobowiązany zastosować przepis art. 228 § 1 pkt 2 o.p. i stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Reasumując, w ocenie Sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to skutkuje koniecznością, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. oddalenia skargi.