I SA/Wa 2569/10

WyrokWSA w Warszawie2011-05-06

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Jolanta Dargas, Emilia Lewandowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele użyteczności publicznej, na której zrealizowano cel wywłaszczenia, może zostać zwrócona spadkobiercom byłej właścicielki, jeśli cel ten został zrealizowany, nawet jeśli z uchybieniem terminów określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, niezależnie od tego, czy nastąpiło to z uchybieniem terminów określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe jest faktyczne wykorzystanie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, a nie tylko upływ czasu od wydania decyzji czy rozpoczęcie prac.
Stan faktyczny
Spadkobiercy byłej właścicielki wystąpili o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na cele rozbudowy i modernizacji Zakładów [...]. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez wzniesienie na nieruchomości budynku i urządzeń infrastruktury przemysłowej, a nieruchomość znajduje się w środku kompleksu przemysłowego. Spadkobierczyni wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1998 r., znak: [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Przedmiotowa nieruchomość, na dzień wywłaszczenia, stanowiła własność Ł. B., co potwierdza akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1956 r. Rep. Nr [...]. Jak wynika natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego w W. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] spadek po Ł. B. nabyli W. B., M. B. i S. B. Pismami z dnia 12 lutego 2008 r. i z dnia 22 lutego 2008 r. spadkobiercy dawnej właścicielki wystąpili o zwrot nieruchomości stanowiącej dawną działkę nr [...] z obrębu [...] (obecnie część działki przejętej na rzecz Skarbu Państwa pod rozbudowę i modernizację Zakładów [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Prezydent W., po rozpoznaniu wniosku M. B., W. B. i S. B. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W., [...], przy ul. [...] (dawniej [...]) o pow. [...] m2, stanowiącej obecnie część działki ew. Nr [...] z obrębu [...], przejętej z mocy decyzji Urzędu W. z dnia [...] października 1975 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] maja 1975 r. przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod rozbudowę i modernizację Zakładów [...]. Rozbudowa ta realizowana była jako obiekt zamknięty w oparciu o plan rozbudowy zakładów. Przedmiotowa nieruchomość stanowiąca część działki ew. nr [...] z obrębu [...] znajduje się w środku kompleksu terenów przemysłowych Z. [...]. Ponadto organ podniósł, iż na przedmiotowej nieruchomości został wzniesiony budynek nr [...], którego budowa została zapoczątkowana przed upływem 7 lat od dnia wywłaszczenia oraz przed upływem lat 10 zrealizowano większość prac budowlanych dotyczących przedmiotowego obiektu na które składa się budowa I, II i części III sekcji. Od decyzji powyższej odwołanie złożyła M. B. Po rozpoznaniu niniejszego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że z zebranego przez organ I instancji materiału dokumentacyjnego wynika, że na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel na jaki została ona wywłaszczona i wykorzystywana była zgodnie z celem przeznaczenia przez kilkadziesiąt lat. Na decyzję powyższą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. B. W skardze wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej: - naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy; - naruszenie art. 8, art. 9 i art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się do zebranego materiału dowodowego; - naruszenie art. 137 w związku z art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn) poprzez bledną interpretację i niewłaściwe jego zastosowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270, ze zm.) dalej ppsa- stanowi natomiast, że kontrola sądowa działalności administracji publicznej, obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]). Rozpoznając sprawę organ, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego ustalił, że nieruchomość powyższa wywłaszczona została na cele użyteczności publicznej tj. na rozbudowę i modernizację Zakładów [...]. Rozbudowa ta realizowana była jako obiekt zamknięty w oparciu o plan rozbudowy zakładów. Przedmiotowy grunt stanowiący część działki ew. nr [...] z obrębu [...] znajduje się w środku kompleksu terenów przemysłowych Z. [...]. Zgodnie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, zgodnie z art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie art. 137 ugn prawo do ubiegania się o zwrot wywłaszczonego gruntu powstaje w chwili, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia. Mowa tu zbędności w sensie faktycznym, którą ocenia się uwzględniając dwa wymienione w art. 137 ugn kryteria: - po pierwsze upływ 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna; - po drugie natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy w niniejszej sprawie, przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została - zgodnie z zapisem planu realizacyjnego zagospodarowania terenu Zakładów [...] z 1980 -częściowo pod budowę obiektu budowlanego nr [...] a częściowo pod ulicę. Analiza mapy zasadniczej i ortofotomapy wykazuje natomiast, iż obecnie na przedmiotowej nieruchomości znajduje się fragment budynku, ogrodzenia oraz ulica [...] wraz z urządzeniami technicznymi tj. wodociągiem, kanalizacją, przewodem telekomunikacyjnym oraz przewodami instalacji ciepłowniczej. Ponadto jak ustaliły organy administracji na przedmiotowej nieruchomości wzniesiony został budynek nr [...], którego budowa została zapoczątkowana przed upływem 7 lat od dnia wywłaszczenia oraz przed upływem lat 10 zrealizowano większość prac budowlanych dotyczących przedmiotowego obiektu na które składa się budowa I, II i części III sekcji. Podstawowym warunkiem zwrotu nieruchomości jest ustalenie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Istota zbędności polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany, natomiast wskazane w ustawie terminy stanowią dopełnienie przesłanki zbędności. Zauważyć należy, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Jeżeli nawet cel, na który nieruchomość została wywłaszczona zrealizowany został z uchybieniem terminów, o których mowa w art. 137 ugn to na dzień dzisiejszy nie ma realnej możliwości dokonania jej zwrotu. Zauważyć jednocześnie należy, że rozbudowa Z. [...] realizowana była jako obiekt zamknięty i ze względu na swój rozmiar, przeprowadzana była etapami. Jak wynika natomiast z akt sprawy, przedmiotowa nieruchomość znajduje się w środku kompleksu terenów przemysłowych Zakładów [...]. Realizacja zatem celu wywłaszczenia na terenie zamkniętym, obejmującym swym obszarem m.in. sporną działkę nr [...], stanowi spełnienie przesłanki wywłaszczeniowej, co uniemożliwia jej zwrot następcom prawnym byłej właścicielki nieruchomości. Ponadto podzielić należy stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że analiza całości kompleksu jakim są tereny Z. [...] wskazuje, iż w sprawie występuje zgodność planu realizacyjnego z obecnym stanem zagospodarowania terenu Z. [...] oraz ortofotomapą. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny, stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo oceniły, że cel wywłaszczeniowy został zrealizowany i brak jest zaistnienia przesłanki "zbędności" tej nieruchomości wynikającej z przepisu ust. 3 art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie natomiast zarzutów skargi Sąd niedopatrzył się naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło