I SA/Wa 84/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. W. , A. D., Z. W., Z. W., L. W., D. W., P. W., P. W., A. G., K. S., E. P., A. R. i F. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. W., A. D., Z. W., Z. W., L. W., D. W., P. W., A. G., K. S., E. P. i A. R., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość położona w Z. przy ul.[...], uregulowana w księgach wieczystych KW nr [...], KW nr [...], KW nr [...] i KW nr[...], została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] maja 1995 r. nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. W dniu 15 maja 2009 r. właściciele powyższej wymienionych działek oraz spadkobiercy byłych właścicieli wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji oraz o zwrot wymienionych w niej działek. Pismem z dnia 26 maja 2010 r. wniosek został sprecyzowany poprzez wskazanie żądania zwrotu działek nr[...], nr [...] i nr[...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości wskazując, że nabycie nieruchomości w trybie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości nie stanowiło wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli W. W., A. D., Z. W., Z. W., L. W., D. W., P. W., A. G., K. S., E. P. i A. R. W ocenie odwołujących się przejęcie przedmiotowych nieruchomości stanowiło wywłaszczenie i podlega przepisom o zwrocie nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości podzielając pogląd organu pierwszej instancji o braku podstaw do merytorycznego orzekania w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. W., A. D., Z. W., Z. W., L. W., D. W., P. W., A. G., K. S., E. P. i A. R. W skardze zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez uznanie, że przejecie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w wyniku jej podziału odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. art. 6, 7, 8, 77 oraz 107 k.p.a. Zarzucając powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela, które przeszły na własność gminy na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) podlegają zwrotowi w trybie art. 136 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Innymi słowy, czy art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmuje grunty, które przeszły z mocy prawa na własność gminy w trybie wymienionego powyżej art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Zacząć należy od wskazania, że nowelizacja art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonana ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) polegała na dodaniu ustępu 2 stanowiącego, że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów społeczno-gospodarczych, 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy w przeciwieństwie do art. 216 ust. 2 pkt 1 i 2 odnosi się nie do poszczególnych przepisów, lecz został sformułowany w sposób ogólny, jako odnoszący się do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Tak zredagowany przepis nie oznacza jednak, że art. 216 ust. 2 pkt 3 dotyczy wszelkich przewidzianych ustawą o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami form i sposobów nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę. Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że obejmuje on wyłącznie przypadki nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, przy czym pojęcie nabycia objaśnione zostało przez ustawodawcę w art. 4 pkt 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami (dodanym przez ustawodawcę wspomnianą wyżej nowelizacją tej ustawy dokonaną ustawą z dnia 28 listopada 2003 r.). Przez zbywanie albo nabywanie nieruchomości należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych na podstawie, których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo jej oddanie w użytkowanie wieczyste. W tak rozumianym pojęciu nabycia nie mieści się nabycie prawa własności w trybie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z uwagi na sposób nabycia - w myśl art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z mocy samego prawa (ipso iure), a nie w konsekwencji czynności cywilnoprawnych. Ponadto ustawodawca w art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje stosować odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, czyli przepisy stanowiące o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych. Organy orzekające w sprawie zatem dokonały prawidłowej wykładni pojęcia nieruchomości wywłaszczonej, jako nieruchomości, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricte, a wiec na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (znaczeniu przedmiotowym) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie ustaw (dekretów) regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem. Wywłaszczenie - stosownie do art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami polega na "pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości". Przepis art. 216 ust. 2 nakazujący odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości do nieruchomości nabytych na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie precyzuje konkretnych przepisów tej ustawy. Zachodzi zatem potrzeba odwołania się do pojęcia wywłaszczenia nieruchomości w rozumieniu ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Art. 47 ust. 1 tej ustawy precyzuje wywłaszczenie nieruchomości jako odjęcie lub ograniczenie w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego, przy czym ustawodawca uzależnił możliwość wywłaszczenia od niezbędności nieruchomości na cele publiczne. Przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywały specjalny tryb postępowania wywłaszczeniowego, kończącego się decyzją administracyjną. A przejście własności nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa następowało, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna (art. 65 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). W sytuacji wydzielenia gruntu pod budowę ulic na wniosek właściciela nie dochodziło do przymusowego odjęcia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Słusznie zatem organy wskazały, że art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dotyczy przejścia własności nieruchomości z mocy prawa w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest możliwości odzyskania nieruchomości, która przeszła z mocy prawa na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w ramach sprawy o zwrot nieruchomości. Z powyższych względów skarga nie mogła być uwzględniona. W świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo. Prawidłowo organy orzekające umorzyły postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, skoro brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.