V SA/Wa 335/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - st. spec. Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011r. sprawy ze skargi K. Ch. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi z [...] stycznia 2011 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. C. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes Agencji") nr [...] z [...] grudnia 2010r. , którą uchylił on decyzję własną nr [...] z [...] września 2010r. i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i dobrostanu zwierząt na kwotę 3.831,72 zł. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005r. K. C. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. (dalej: "Kierownik Biura") o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i dobrostanu zwierząt na rok 2005. Kierownik Biura decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. przyznał wnioskodawcy płatność na realizację pakietu "uprawy rolnicze bez certyfikatu" oraz pakietu "trwałe użytki zielone bez certyfikatu" na rok 2005 w wysokości 18.228,84 zł. Przyznaną płatność zrealizowano na rachunek bankowy wnioskodawcy. W kolejnych latach 2006, 2007, 2008 K. C. składał wnioski kontynuacyjne i otrzymywał na mocy stosownych decyzji Kierownika Biura płatności, o które wnioskował (decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2006r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r., nr [...] z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] z dnia [...] listopada 2008r.). Przyznane płatności realizowano na rachunek bankowy wnioskodawcy. Kolejny wniosek producent złożył w dniu [...] marca 2009r. na rok 2009. Następnie w dniu [...] września 2009r. złożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, iż została zerwana umowa dzierżawy na działkę ewidencyjną nr [...] Kierownik Biura decyzją [...] z dnia [...] listopada 2009r. przyznał wnioskodawcy płatność na realizację pakietu "uprawy rolnicze z certyfikatem", pakietu "trwałe użytki zielone z certyfikatem" oraz pakietu "ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich" na rok 2009 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 23.357,28 zł. Płatność została przekazana na rachunek bankowy producenta. Zawiadomieniem z [...] września 2010r. organ poinformował K. C. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2006r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r., nr [...] z dnia [...] lutego 2008r. [...] z dnia [...] listopada 2008r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010r. ustalił K. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 4.230,60 zł. W uzasadnieniu organ powołał się, m.in. na § 17 ust.1 pkt 1 c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 174 poz.1809 ze zm. – dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), zgodnie z którym w przypadku zmniejszenia powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Organ wyjaśnił także, iż zgodnie z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wsparcie przyznawane jest rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. Jak wynika natomiast z oświadczenia K. C. z dnia [...] września 2009r. działka o nr [...] została sprzedana, a zatem zobowiązany zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których realizowany był program rolnośrodowiskowy i nie dotrzymał ww. zobowiązania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Agencji decyzją nr [...] z [...] grudnia 2010r. uchylił decyzję organu I instancji oraz orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i dobrostanu zwierząt w kwocie 3.831,72 zł. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., iż producent dokonał zmniejszenia powierzchni w pakiecie uprawy rolnicze na działkach ewidencyjnych nr 513, 514, 297, 494, 526, 527, 507, 511, 504 i 251 oraz w pakiecie trwałe użytki zielone na działkach ewidencyjnych nr 511, 512, 592/2 i 509 w latach 2005-2008 i w konsekwencji utracił uprawnienie do zachowania przyznanych płatności. Organ odwoławczy podniósł, iż decyzji organu I instancji nie może uznać za prawidłową. Przedstawił sposób wyliczenia kwot nienależnie pobranych płatności w kolejnych latach. Jednocześnie wyjaśnił, iż działka ewidencyjna nr 494 została zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności na lata 2006-2008 i producent otrzymał do tej działki płatności na lata 2006-2008. A zatem płatności zostały pobrane nienależnie, ponieważ producent nie dotrzymał zobowiązania zmniejszając powierzchnię użytków rolnych, na których był realizowany program rolno środowiskowy, przed upływem okresu pięciu lat. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucił naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako "k.p.a.") poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz art.107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art.29 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008r. Nr 98, poz. 634 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zagadnienia związane z realizacją przedsięwzięć rolno środowiskowych zostały uregulowane, w zakresie przepisów prawa polskiego krajowego, w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U.Nr 229, poz.2273 ze zm.) oraz w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich( Dz.U.Nr 174, poz.1809 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Na podstawie §17 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. W stosunku do skarżącego ustalono w decyzji z dnia [...] września 2010 r. wydanej w I instancji, na podstawie wyżej przywołanego przepisu §17ust.1.pkt1 lit. c rozporządzenia kwotę 4 230,60 zł nienależnie pobranych płatności, ze względu na zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których rolnik zobowiązał się realizować program rolnośrodowiskowy. W decyzji wskazano, że dnia [...].09.2009 r. K. C. złożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, że działka nr 494 została sprzedana. W dalszej części uzasadnienia decyzji napisano , że w postępowaniu administracyjnym ustalono na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że strona zaniechała prowadzenia działalności na działkach, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy. W tej decyzji nie zostały wskazane działki inne niż działka nr 494, których dotyczyło zaprzestanie prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej , nie wskazano również powierzchni, której dotyczyło zaprzestanie prowadzenia tej działalności. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. wydaną w wyniku rozpoznania odwołania strony, decyzja z dnia [...] września 2009 r. została uchylona i Prezes ARiMR ustalił , że kwota nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i dobrostanu zwierząt wynosi 3 831,72 zł. W uzasadnieniu decyzji Prezes Agencji wymienił numery 10 działek stwierdzając, że strona dokonała zmniejszenia powierzchni w pakiecie uprawy rolnicze na tych działkach, oraz numery czterech działek, na których strona dokonała zmniejszenia w pakiecie trwałe użytki zielone. Następnie Prezes Agencji przedstawił wyliczenie kwoty nienależnie przyznanych płatności w kolejnych latach 2005 – 2008 dla pakietu uprawy rolnicze i w 2008 r. dla pakietu trwałe użytki zielone. W wyliczeniu wskazane zostało o ile zmniejszyły się powierzchnie upraw w poszczególnych latach, nie zostało jednak określone zmniejszenie powierzchni każdej z działek. Nie została określona również przyczyna zmniejszenia, czy np. rolnik zbył działki lub posiadając działki zaprzestał prowadzenia na nich programu rolno środowiskowego, czy też np. dokonano korekty powierzchni działek. Z uzasadnienia decyzji nie wynika również , na jakiej podstawie organ ustalił , że doszło do zmniejszenia powierzchni działek. Ogólnikowego powołania się na dokumenty i dowody zgromadzone w sprawie nie można uznać za wystarczające uzasadnienie dokonanych ustaleń. Wyżej opisane braki uzasadnienia decyzji uzasadniają stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art.107§1 i §3 k.p.a. w stopniu, który uniemożliwia ocenę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Zarzut skargi, iż organ orzekający II instancji nie wskazał, w oparciu o jakie dokumenty ustalił, że skarżący zmniejszył powierzchnię użytków rolnych jest uzasadniony. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, Sąd stwierdza, że nieuzasadniony jest zarzut, że nie może zostać orzeczony obowiązek zwrotu otrzymanych płatności , w sytuacji gdy decyzje przyznające skarżącemu płatności na lata 2005-2008 są ostateczne i nie zostały wzruszone w żadnym z trybów nadzwyczajnych. Podstawą orzeczenia o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych jest prawidłowo przywołany przez organ orzekający przepis §17ust.1pkt 1 lit.c rozporządzenia . Obowiązek zwrotu nie wynika z faktu, że decyzje o przyznaniu płatności były błędne, ale z tego, że już po wydaniu decyzji przyznających płatności strona nie wywiązała się z obowiązku realizowania programu rolno środowiskowego przez okres 5 lat na wszystkich zadeklarowanych działkach rolnych. Co do zarzutu, że działka nr [...] została zgłoszona do programu nie w 2005 r. , ale później i zobowiązanie do prowadzenia działań wymaganych przez program rolnośrodowiskowy przez 5 lat nie dotyczy tej działki, Sąd stwierdził, że również ten zarzut jest nieuzasadniony. Działka nr [...], jak wynika z akt administracyjnych sprawy, została zgłoszona do programu w roku 2006 i od tego roku była uwzględniana przy przyznawaniu płatności, dlatego skarżący był zobowiązany realizować również na tej działce program rolnośrodowiskowy do czasu zakończenia programu. W skardze skarżący podnosi, że faktyczne zmniejszenie powierzchni użytków rolnych zadeklarowanych do programu wyniosło 0,15 ha, ponieważ na niektórych działkach nastąpiło zmniejszenie powierzchni, ale w tym samym roku skarżący włączył do programu inne działki, natomiast w piśmie procesowym z dnia [...] maja 2010 r., skarżący wskazał, że nie zaniechał prowadzenia działań rolnosrodowiskowych na powierzchni pierwotnie objętej zobowiązaniem, oraz że działalność tę rozpoczął w 2005 r. na 37 działkach rolnych i działki te uprawia w całości do chwili obecnej. Okoliczność ta musi w zostać wyjaśniona, a wyjaśnienie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 66 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) w przypadku gdy środki wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczą powierzchni, działki powinny zostać zidentyfikowane indywidualnie. Podczas okresu ważności zobowiązania, działki, których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, z wyjątkiem przypadków specjalnych przewidzianych w dokumencie programowania. Tak więc pakiet winien być realizowany na tych działkach , które zostały zadeklarowane we wniosku. W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.