III SA/Gd 128/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie NSA Marek Gorski, NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 2 marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 6 grudnia 2010 r. J. W., funkcjonariusz SW w służbie stałej, wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego podając, że aktualnie zamieszkuje z żoną w mieszkaniu swojej matki, a czyni staranie o uzyskanie lokalu spółdzielczego na prawach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu usytuowanego w [...] w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...]. Do wniosku dołączone zostały, m. inn: umowa o budowę lokalu zawarta przez J. W. z w/w Spółdzielnią Mieszkaniowa i umowa o bankowy mieszkaniowy kredyt hipoteczny z [...] w [...] oraz zaświadczenie o wpłacie na rzecz spółdzielni mieszkaniowej wymaganych należności. Pismem z dnia 7 grudnia 2010 r. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] zawiadomił J. W. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, w dniu 27.12.2010r. zaznajomiono zainteresowanego z aktami sprawy, a pismem z dnia 30.12.2010r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a w szczególności – do dołączenia do wniosku umowy ze spółdzielnią mieszkaniową zawartej w formie aktu notarialnego Kolejnymi pismami strony przedstawiły rozbieżne stanowiska co do możliwości i konieczności uzupełnienia wniosku o żądany przez organ akt notarialny, a następnie - na żądanie J. W. z dnia 18 stycznia 2011 r. o wydanie decyzji - decyzją z dnia 28 stycznia 2011 r. Dyrektor Zakładu Karnego w [...], powołując art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, art. 184 ust. 1 i art. 192 pkt 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz.523 ze zm.), w zw. z § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej ( Dz. U z 2010 r., Nr 147 poz.986) orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku J. W. o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego z uwagi na niewykonanie wezwania organu do uzupełnienie braków formalnych wniosku przez złożenie umowy przedwstępnej w formie aktu notarialnego. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania i zacytował treść § 2 ust. 1 pkt. 3 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości o brzmieniu: " Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: 1) umowę ze spółdzielnią mieszkaniową zawartą w formie aktu notarialnego". W końcowym zdaniu uzasadnienia organ napisał, że "wystąpił brak przedmiotu postępowania i postępowanie stało się bezprzedmiotowe". W odwołaniu od tej decyzji J. W. zarzucił decyzji organu I instancji bezzasadne zastosowanie art. 105 § 1 kpa i wniósł o orzeczenie w przedmiocie przysługującej funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalne. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...], decyzją z dnia 2 marca 2011 r., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 184 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz.523) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. Nr 147, poz.986), po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w. opisanej – uchylił zaskarżoną decyzję w całości - pozostawił wniosek J. W. z dnia 6 grudnia 2010 r. bez rozpoznania. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, w którym stronie zagwarantowano udział i respektowano jej prawa, stan faktyczny ustalony w sprawie pozostaje poza sporem, a organ I instancji prawidłowo interpretuje przepisy rozporządzenia odnośnie wymogów formalnych wniosku o pomoc finansową. Nadto, zdaniem organu odwoławczego, podstawą prawną rozstrzygnięcia – w formie decyzji - o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania wydanego w związku z niewykonaniem żądania organu opartego na art. 64 § 2 kpa jest ten przepis, bowiem w takiej sytuacji nie można rozstrzygać na niekorzyść strony. Organ odwoławczy nie znajduje w sprawie podstaw do rozstrzygania o bezprzedmiotowości postępowania, dlatego bezpodstawne było orzeczenie przez organ I instancji na podstawie art. 105 § 1 kpa. Organ dodał, że w niniejszej sprawie brak aktu notarialnego dokumentującego umowę J. W. ze spółdzielnią mieszkaniową nie powoduje bezskuteczności tej umowy lecz powoduje bezskuteczność ubiegania się o otrzymanie z budżetu państwa pomocy finansowej na uzyskanie spółdzielczego lokatorskiego prawa do mieszkania. W końcowej części uzasadnienia decyzja zawiera pouczenie o prawie strony do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze na opisaną decyzję, J. W. zarzucił jej niewłaściwą wykładnię przepisów ustawy o Służbie Więziennej i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej, polegającą na przyjęciu, że warunkiem koniecznym przyznania pomocy finansowej funkcjonariuszowi jest przedłożenie umowy ze spółdzielnią mieszkaniową, zawartej w formie aktu notarialnego, wskazał, że materialnoprawne przesłanki warunkujące przyznanie pomocy finansowej i jej przeznaczenie określone zostały w przepisach ustawy o Służbie Więziennej (i skarżący je spełnia), przepisy rozporządzenia są przepisami technicznymi, regulującymi jedynie procedurę składania wniosku i nie mogą być podstawą odmowy udzielenia pomocy w tym przypadku, a w razie wątpliwości należy sięgnąć posiłkowo do przepisów ustawy o Spółdzielniach Mieszkaniowych z dnia 15 grudnia 2000 r. (tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz.116), określających, między innymi, tytuły prawne do lokalu mieszkalnego w spółdzielniach mieszkaniowych. Skarżący dodał, ze cytowany przez organy § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej przez użycie określenia "w szczególności" nie zamyka katalogu dokumentów potwierdzających fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny. Wnosząc o uchylenie decyzji skarżący wniósł również o potwierdzenie w wyroku, że skarżącemu przysługuje pomoc finansowa, o którą się ubiega. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: |Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed | |sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. | |Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy Sąd administracyjny bada swoją właściwość w sprawie (art. 2-5 wskazanej wyżej ustawy). | |Stosownie do art. 58 § 1 pkt. 1 omawianej ustawy, Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. | |Odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego następuje w szczególności w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub | |czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi) lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 ww. ustawy). Odrzucenie skargi z wymienionego powodu| |nastąpi także wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych. | |Przedmiotem wniosku J. W. jest pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego. | |Pomoc taką przewidują przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, stanowiąc w art. 184, że: " Funkcjonariuszowi w | |służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji | |administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu | |jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości | |pobliskiej. W razie zbiegu uprawnień do pomocy finansowej z tytułu służby obojga małżonków świadczenie to przysługuje tylko jednemu z | |nich". | |Z dniem 13 sierpnia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 79, poz.523 ze. zm. ), która | |przewidziała w rozdziale 20, zatytułowanym "Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego", nowe zasady | |postępowania w tych kwestiach. I tak, zgodnie z art.217 tej ustawy, sprawy ze stosunku służbowego rozstrzyga przełożony w formie pisemnej,| |a przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na | |stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w | |czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń | |pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z | |treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. | | | |Natomiast, z mocy art. 218 ustawy o Służbie Więziennej, sprawy dotyczące: | |zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko | |służbowe oraz zawieszenia w czynnościach służbowych, rozstrzyga się w formie decyzji, od których funkcjonariusz może, w terminie 14 dni, | |wnieść odwołanie do wyższego przełożonego. Do postępowań w tych sprawach, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks | |postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze. zm.), a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do | |wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed | |sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.). | |Z kolei sprawy wynikające z podległości służbowej ( wymienione w art.219 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej ), dotyczące: powoływania oraz | |mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni | |Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań | |służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa i powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym - | |rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego. | |Formę rozkazu personalnego stosuje się również do stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego ( art. 219 ust.2 ww. ustawy ). | |Przepisem ustalającym generalną właściwość sądów w sprawach roszczeń funkcjonariuszy Służby Więziennej jest art. 220 ustawy o Służbie | |Więziennej, zgodnie z którym spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art.| |219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. | | | |Zdaniem Sądu, analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny jest niewłaściwy w niniejszej sprawie. ponieważ | |spór o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego dotyczy realizacji uprawnień wynikających z treści stosunku | |służbowego i nie należy do spraw wymienionych w art.218 ust.1 podlegających kognicji sądów administracyjnych. (por: "Art. 220.:Spory o | |roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd | |właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy). | |W powyższej konkluzji nie czyni wyłomu okoliczność, że w sprawie J. W. wydane zostały zaskarżone decyzje zgodnie z art. 192 pkt.4 ustawy. | |W nowej ustawie o Służbie Więziennej ustawodawca nie zawarł przepisu, z którego wynikałaby właściwość sądu administracyjnego w sprawach | |innych niż wymienione w art. 218 ust.1, zaś art. 262 tej ustawy wskazuje na wyłączne stosowanie nowej ustawy do wszystkich spraw i | |postępowań dotyczących sporów ze stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Więziennej. | |Dodać należy, że z uzasadnienia projektu zmian do ustawy o Służbie Więziennej wynika, że przytaczane wyżej przepisy stanowią "nowe" | |uregulowania | |( Por.projekt: "rozdział 20 "Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego", w którym określono – katalog | |spraw ze stosunku służbowego funkcjonariuszy i ich formę, w szczególności dokonano podziału tych spraw na sprawy administracyjne i sprawy | |wynikające z podległości służbowej, a także wskazano sposób dochodzenia roszczeń funkcjonariuszy wynikających ze stosunku służbowego), co | |miało, zdaniem ustawodawcy, przyspieszyć rozpatrzenie sporów w tych kwestiach. | |W tym stanie rzeczy, ponieważ spór o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego dotyczy realizacji uprawnień | |wynikających z treści stosunku służbowego i nie należy do spraw wymienionych w art.218 ust.1 podlegających kognicji sądów | |administracyjnych, skargę należało odrzucić na podstawie art.58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o | |czym orzeczono, jak w sentencji postanowienia. |