IV SA/Wa 711/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2010 r. orzekającą o wymeldowaniu W. K. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w W. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2007 r. na wniosek J. K. zostało wszczęte postępowanie o wymeldowanie W. K. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w W.. Decyzją z dnia [...] lipca 2007r., Prezydent W. orzekł o odmowie wymeldowania Wymienionego z przedmiotowego budynku. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2007r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2008r., sygn. akt IV SA/Wa 2470/07 oddalił skargę W. K. na decyzję Wojewody [...]. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu W. K. z miejsca pobytu stałego. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy organ II instancji stwierdził, iż wniesione odwołanie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ I instancji prowadząc postępowanie dopuścił się uchybień proceduralnych, ponadto zebrany materiał dowodowy, jest niedostateczny dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Zdaniem Wojewody, organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego niezawiadamiając stron postępowania o miejscu i terminie przesłuchania świadków art. 79 § 1 i 2 Kpa. Dodatkowo organ administracji publicznej powinien pouczyć stronę obecną przy przeprowadzeniu dowodu, że uczestnicząc w przeprowadzeniu dowodu może zadawać pytania świadkom i stronom oraz składać wyjaśnienia. Strona, która bierze udział w przeprowadzaniu dowodu, może także składać nowe wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. Dodatkowo podkreślił, że możliwość zapoznania się przez skarżących z protokołem zeznań świadka nie czyni zadość zasadom czynnego bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu takiego dowodu. W szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań. Wskazał także, że w myśl art. 77 § 1 Kpa Sygn. akt IV SA/Wa 711/11 organy administracji publicznej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Uznał, że przeprowadzona przez Komisariat Policji W. kontrola nie spełnia przesłanek określonych w art. 79 Kpa i dlatego może być traktowana jedynie jako dowód pośredni. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie wniosła J. K. zarzucając jej wydanie z: 1. naruszeniem art. 10 § 1 i 79 § 1 Kpa przez: * błędne uznanie, że niedopełnienie obowiązku zawiadomienia stron postępowania administracyjnego o miejscu i terminie przesłuchania świadków uniemożliwiło stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, * błędne uznanie, że niewzięcie przez stronę udziału w postępowaniu dowodowym uniemożliwiło jej złożenie nowych wniosków na poparcie zgłaszanych twierdzeń, 2. naruszeniem art. 7 i 77 §1 Kpa poprzez błędne przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić wystarczającej przesłanki do zajęcia stanowiska merytorycznego, 3. naruszeniem art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędne uznanie, że zebrany materiał dowodowy jest niedostateczny dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Podnosząc wskazane naruszenia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że strony aktywnie uczestniczyły w postępowaniu administracyjnym w sprawie, czego dowodem są liczne notatki służbowe. Ponadto organ wzywał strony do zapoznania się z materiałem dowodowym, z czego jednak te rzadko korzystały, ponieważ ich wiedza na temat materiału dowodowego była na bieżąco aktualizowana. Żadna ze stron postępowania nie złożyła wniosku o ponowne przesłuchanie świadków i uzupełnienie materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, że wobec rozbieżnych wyników oględzin przeprowadzonych przez Komisariat Policji W. oraz komendę Policji w W. w dniu [...] września 2010 r. dokonano kolejnej kontroli, w której w całości potwierdzono ustalenia, że W. K. od 1995 r. przeniósł swoje centrum życiowe w inne miejsce. Ponadto Skarżąca wskazała, że z uwagi na konflikt pomiędzy stronami, ponowne przeprowadzenie oględzin przy Al. Sygn. akt IV SA/Wa 711/11 [...] będzie wiązało się dla niej z bardzo negatywnymi konsekwencjami, a obecnie, podobnie jak wymeldowany, poważnie choruje na serce. W jej ocenie zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że W. K. od kilkunastu lat nie mieszka w przedmiotowym budynku. W odpowiedzi na Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie zaś z art. 153 tej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej orzekające w danej sprawie obowiązane są stosować przepisy prawa materialnego oraz prawa procesowego. Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) regulują kwestie materialne - tzn. wskazują konkretne okoliczności, z jakimi ustawa wiąże obowiązek jej zastosowania. Natomiast w przypadku wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego obowiązku meldunkowego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Samo prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego nie powoduje, że rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Musi także zostać w sposób prawidłowy i pełny przeprowadzone postępowanie administracyjne. Nawet prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, jednak połączone z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, zazwyczaj skutkuje uchyleniem takiej decyzji przez sąd administracyjny. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego nabiera szczególnego znaczenia w sprawach, w których należy przeprowadzić postępowanie dowodowe, zwłaszcza pozyskać dowody z zeznań świadków. Zgodnie z art. 79 § 1 Kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Ponadto strona ma prawo brać udział w Sygn. akt IV SA/Wa 711/11 przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§2). Wskazany przepis gwarantuje realizację zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Zachowanie wymogu określonego w tym przepisie, niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji orzekającej w sprawie. Określona okoliczność faktyczna może być bowiem - według art. 81 Kpa - uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Naruszenia art. 79 § Kpa nie konwaliduje nawet ewentualne zapoznanie strony z treścią protokołu przesłuchania świadków bez zapewnienia stronie czynnego udziału w tej czynności procesowej. Zachowanie wymagań art. 79 i 81 Kpa niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kontrolowanej przez Sąd sprawie organ I instancji naruszył zasadę wynikającą z art. 79 Kpa, dlatego trafne jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego, podnoszące to uchybienie. Wskazać należy, iż organ odwoławczy może, zgodnie z art. 138 § 2 Kpa (w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez Wojewodę) uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W ocenie Sądu, istniały podstawy do zastosowania tego przepisu. Brak zawiadomienia stron o terminie przesłuchania świadków powoduje, że czynność taką należy powtórzyć i przeprowadzić ją w zgodnie z powołanym przepisem art. 79 Kpa. Jak wynika z akt sprawy Prezydent W. swoje rozstrzygnięcie oparł m.in. na zeznaniach świadków - m.in. A. B., L. P., H. K., M. S., U. L., R. L., P. W., a także na zeznaniach stron postępowania. Jednak o ich przesłuchaniu nie zostały powiadomione strony postępowania. W związku z tym zasadnie organ odwoławczy wywiódł, że naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Sygn. akt IV SA/Wa 711/11 Konieczność przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego (wyjaśniającego) zaakceptował Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2470/07 oddalając skargę W. K. na uprzednią decyzję Wojewody [...], uchylającą decyzję organu I instancji z [...] lipca 2007 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi W.. Powodem owego uchylenia decyzji organu I instancji, zaakceptowanej przez WSA prawomocnym orzeczeniem, był brak przeprowadzenia kontroli meldunkowej w spornym budynku, jak i w budynku, w którym W. K. miałby przebywać oraz zaniechanie przesłuchania obiektywnych świadków mieszkających w pobliżu, a nie tylko świadków wskazanych przez strony. Wówczas też wskazano na konieczność dochowania wymogów wynikających z art. 10 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakceptował te zalecenia, oddalając wówczas skargę. Stanowiskiem tym związany był więc zarówno organ ponownie rozpatrujący sprawę, jak i Sąd obecnie w niej orzekający. Dobrowolne opuszczenie przedmiotowego budynku przez W. K. nie było więc, w ocenie WSA wówczas orzekającego, takie oczywiste, wbrew twierdzeniom skarżącej. Nie było teź oczywiste istnienie przesłanek do odmowy owego wymeldowania. Z tego względu nie można podzielić zarzutów podniesionych w skardze przez J. K., że stronom umożliwiono czynny udział w postępowaniu w dostatecznym zakresie i że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla zajęcia merytorycznego stanowiska przez organ odwoławczy. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że Wojewoda [...] naruszył art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji organu I przez Wojewodę instancji tkwią bowiem w naruszeniu przepisów dotyczących procedury administracyjnej. Organ odwoławczy nie rozstrzygnął w sposób merytoryczny. Mógłby wydać w sprawie rozstrzygnięcie merytorycznie tylko wówczas, gdyby materiał dowodowy był pełny, nie budzący wątpliwości lub gdyby jego uzupełnienie nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak już wyżej wyjaśniono, zeznania świadków -czyli materiał, na którym w głównej mierze oparto rozstrzygnięcie organu I instancji, wymagają powtórzenia i przeprowadzenia ich zgodnie z art. 79 Kpa. W razie braku spójności zeznań świadków może okazać się konieczne przeprowadzenie oględzin. Sygn. akt IV SA/Wa 711/11 Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że informacje pochodzące od Policji na temat kontroli meldunkowej, ze względu na formę i organ, od którego pochodzą, mają walor dokumentu urzędowego i winny być brane pod uwagę przez organy orzekające w sprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.