I GZ 164/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 193/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 193/11, oddalił wniosek [...] o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z [...] grudnia 2010 r., w przedmiocie podatku akcyzowego, z następującym uzasadnieniem. [...], prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A. [...]– dalej: skarżący - wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z [...] grudnia 2010r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...]zł w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu [...] listopada 2011 r. (k. [...] akt sądowych). Wpis nie został uiszczony w zakreślonym terminie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 21 grudnia 2011 r. odrzucił skargę [...] . Postanowienie zostało doręczone w dniu [...] grudnia 2011 r. Od powyższego postanowienia nie wniesiono skargi kasacyjnej i stało się ono prawomocne od [...] stycznia 2012 r. Następnie skarżący pismem z [...] czerwca 2012 r. (data nadania k. [...] akt sądowych) wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że o postanowieniu WSA odrzucającym jego skargę dowiedział się w dniu [...] maja 2012 r. W tym dniu z Prokuratury Okręgowej w S. otrzymał, kserokopię tego postanowienia. Dopiero z jego uzasadnienia dowiedział się o doręczeniu mu w dniu [...] listopada 2011 r. wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W tym dniu nie zapoznał się jednak z treścią wezwania gdyż nie otworzył żadnej przesyłki z Sądu. Wskazał, że wówczas w jego mieszkaniu dokonano szeregu przeszukań związanych z postępowaniami dotyczącymi nadużyć dokonywanych przez jego kontrahentów, a związanych z niezgodnym z przeznaczeniem użyciem oleju opałowego. Wtedy to przesyłka z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi została zagubiona. Podniósł również, że ze względu na toczące się postępowania związane z zarzucanymi mu nadużyciami, miał poważne zaburzenia depresyjne. Stan w jakim się znajdował uniemożliwiał mu racjonalne działanie. Z uwagi na stan zdrowia nie był w stanie ocenić czy odebrał przesyłkę z Sądu zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu. Ponadto w związku z prowadzonymi postępowaniami był kilkakrotnie zatrzymywany i być może odebranie pisma mogło nastąpić w tym czasie Sąd I instancji uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi podkreślił, że podnoszone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew wątpliwościom skarżącego ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (k. [...] akt sądowych) wynika, że zostało ono odebrane osobiście przez skarżącego. Argumenty podnoszone przez skarżącego [...] listopada 2011 r., iż nie otworzył przesyłki zaraz po odebraniu jej od osoby doręczającej nie mają żadnego znaczenia. Wręcz przeciwnie przemawiają na jego niekorzyść. Świadczą bowiem o tym, że skarżący nie był zainteresowany zapoznaniem się z treścią przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw co powoduje, że nie wykazała zaistnienia nie dającej się przezwyciężyć przeszkody przez niego niezawinionej. Sąd przyjął, że siedmiodniowy termin z art. 87 § 1 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) został przez skarżącego zachowany. Za wiarygodne uznał, że skarżący o uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 28 maja 2012 r. z kopii postanowienia o odrzuceniu skargi doręczonego przez prokuraturę Zażalenie na to postanowienie złożył [...]. Domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sadowego od skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym uznaniu, że skarżący nie wykazał zaistnienia niezawinionej przeszkody uniemożliwiającej terminowe uiszczenie wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu [...] listopada 2011 r., gdy doręczono mu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w mieszkaniu skarżącego dokonano przeszukań podczas których przesyłka z wezwaniem z Sądu została zagubiona. Skarżący podkreślił, że WSA nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, iż cierpiał on na zaburzenia depresyjne, które uniemożliwiały mu racjonalną oceną różnych zdarzeń, w tym ocenie zaginięcia przesyłki z Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. Z omówionym wyżej obowiązkiem skarżącego powiązany jest obowiązek Sądu do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane w nim okoliczności mieszczą się w hipotezie, iż strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Motywy orzeczenia w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu powinny mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie NSA. Uzasadnienie ma zawierać interpretację przepisu (w tej sprawie art. 86 § 1 p.p.s.a) w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego i powinna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził Sąd stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie. Tymczasem treść – niezwykle lakonicznego w swej treści - uzasadnienia Sądu pierwszej instancji uniemożliwia jego kontrolę przez NSA. O ile bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, o tyle dokonana przez ten Sąd ocena okoliczności faktycznych w sprawie nie daje się pogodzić z brzmieniem art. 86 § 1 i § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dokonał wnikliwej oceny wniosku przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W zaskarżonym postanowieniu WSA przyjął, że termin do złożenia winsoku o przywrócenie terminu został zachowany (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Za wiarygodne uznał bowiem, że skarżący o uchybieniu terminu dowiedział się [...] maja 2012 r. Wówczas otrzymał kopię postanowienia WSA o odrzuceniu jego skargi doręczonego przez prokuraturę. Powyższe Sąd przyjął jedynie na podstawie oświadczenia skarżącego zawartego we winsoku o przywrócenie terminu, nie opierając się na żadnych dokumentach źródłowych. Jeżeli Sąd uznaje za uprawdopodobnione, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie i podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, to obowiązkiem WSA jest odniesienie się do wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącego. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi z [...] maja 2012 r. Nie nawiązał w uzasadnieniu do twierdzeń skarżącego odnośnie dokonywania przeszukań w mieszkaniu w dacie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego i jego zagubienia w tym dniu oraz na temat jego zaburzeń depresyjnych, które uniemożliwiały mu racjonalną ocenę zdarzeń. Z powyższego wynika, że zaskarżone postanowienie nie zawiera wszechstronnej i wnikliwej analizy wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. WSA ponownie rozpoznając sprawę winien przeanalizować wniosek skarżącego odnieść się oraz ocenić wszelkie argumenty w nim podniesione. Dopiero takie uzasadnienie odpowiada wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a. i nadaje się do jego kontroli przez NSA Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.