II SA/Wa 807/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant referent stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., w przedmiocie zwolnienia Z. G. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy z dniem 30 czerwca 2011 r. wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: [...] Z. G. zawodową służbę wojskową pełnił ostatnio na stanowisku służbowym Szefa Wydziału – [...] - Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. W dniu 19 listopada 2010 r. Dyrektor Departamentu Kadr MON rozkazem personalnym nr [...], wydanym na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 oraz art. 115 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 16 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 z późn. zm.), zwolnił [...] Z. G. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy z dniem 30 czerwca 2011 r. wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Z dniem 1 stycznia 2011 r. oficer został przeniesiony do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dyspozycji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. Rozkaz doręczono oficerowi w dniu 13 grudnia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż [...] Z. G. pełni służbę wojskową na aktualnym stanowisku służbowym z okresem kadencji do dnia 31 grudnia 2010 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w opinii służbowej, w prognozie bliższej, określił zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowe. Aktualnie żołnierz posiada staż służby, umożliwiający nabycie pełnych uprawnień emerytalnych. Trwający w Siłach Zbrojnych RP proces zmian organizacyjno-etatowych, powoduje natomiast między innymi zmniejszenie ilości stanowisk służbowych przeznaczonych dla oficerów. Z uwagi na brak możliwości zagospodarowania oficerów, którzy tracą stanowiska służbowe, podejmowane są decyzje o przenoszeniu ich do rezerwy kadrowej lub o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowe. Do rezerwy kadrowej przenoszeni są oficerowie, którzy nie posiadają pełnej wysługi emerytalnej i są planowani do wyznaczenia na inne stanowiska służbowe. Dlatego też oficerowie pełniący służbę w rezerwie kadrowej muszą być w pierwszej kolejności wyznaczeni na stanowiska służbowe. Ponadto zmiany organizacyjno-etatowe jednostek wojskowych często wymuszają konieczność wyznaczenia oficerów powracających ze struktur międzynarodowych na inne stanowiska służbowe w stosunku do wcześniej zaplanowanych. Z. G., z zachowaniem ustawowego terminu, wniósł odwołanie od powyższego rozkazu personalnego do Ministra Obrony Narodowej. W uzasadnieniu odwołania podkreślił, że w czasie rozmowy kadrowej przeprowadzonej z nim w dniu 8 września 2010 r. w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym wyraził chęć pełnienia dalszej służby do osiągniecia 60 lat. Zaznaczył, iż nie jest prawdą, że dotychczas zajmowane przez niego stanowisko ulega likwidacji z dniem 31 grudnia 2010 r. Za przejaw dyskryminacji ze względu na wiek uznał chęć wyzbycia się go z wojska po 30 latach nienagannej służby, w sytuacji gdy Rząd wymaga, aby żołnierze zawodowi później przechodzili na emeryturę. Podkreślił, że dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustalająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy zakazuje dyskryminacji ze względu na wiek, a zasada ta ma zastosowanie do wszystkich instytucji publicznych i prywatnych. Zwrócił też uwagę na swoją sytuację rodzinną oraz fakt, że wychowuje adoptowane dzieci, które potrzebują nadal jego pomocy. W przypadku odmownej decyzji, zwrócił się z prośbą o zmianę jego dyspozycji na [...] w P.. Minister Obrony Narodowej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu decyzji, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 112 ust. 1 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Podstawa zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskazana w powyższym przepisie ma charakter fakultatywny, a zatem oficer może zostać zwolniony z zawodowej służby wojskowej w zależności od stanowiska uprawnionego do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy właściwego organu wojskowego. Na poparcie tego stanowiska organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 1622/07). Organ zaznaczył, że w indywidualnej prognozie przebiegu służby w opinii okresowej oficera za okres od 1 lipca 2007 r. do 19 lutego 2010 r. określono w pkt IX, tj. bliższej indywidualnej prognozie przebiegu zawodowej służby wojskowej - zwolnienie zainteresowanego ze służby wojskowej, a zatem oficer w chwili zapoznania się z tą prognozą był świadomy, że w stosunku do jego osoby zostaną podjęte działania związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W ocenie organu odwoławczego, nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby konieczność uchylenia lub zmiany zaskarżonego rozkazu personalnego, natomiast proces dokonywanych zmian organizacyjnych, trwający w Siłach Zbrojnych RP, stoi na przeszkodzie w umożliwieniu pełnienia przez oficera zawodowej służby wojskowej do osiągnięcia przez niego 60 roku życia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. G. zarzucił, że w zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej podano nieprawdziwe dane "iż w dniu 8 września 2010 r. z żołnierzem została przeprowadzona rozmowa w związku z likwidacją zajmowanego stanowiska służbowego w dotychczasowym jego kształcie". Skarżący stwierdził, iż stanowisko Szefa Wydziału – [...] w K. nie uległo likwidacji, występowało zarówno w starym etacie, jak i występuje w nowym etacie WKU w K. Podkreślił też, że podczas prowadzonej z nim rozmowy kadrowej w dniu 8 września 2010 r. w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym, wyraził pisemną wolę pełnienia dalszej zawodowej służby wojskowej do osiągnięcia 60 lat, zgodnie z ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz, że na tę okoliczność sporządzona została notatka służbowa. Jego wniosek nie został jednak uwzględniony. Jedynym zaś kryterium jakim kierowały się organy kadrowe - było zapewnienie dalszej służby oficerom rozwiązywanych Wojskowych Komend Uzupełnień. W ten sposób podziękowano mu za ponad 30 letnią służbę. Skarżący ponownie podniósł, iż Rząd w mediach udziela informacji, że żołnierze zawodowi później będą przechodzili na emerytury, a jednocześnie pozwala, aby organ wojskowy wyrzucał żołnierza po ponad 30 latach nienagannej służby, przed osiągnięciem wieku 60 lat, zwiększając tym samym wydatki budżetu. Wskazał też ponownie, iż polski ustawodawca implementował dyrektywę Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustalającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303 z 2 grudnia 2000 r.), która zakazuje dyskryminacji ze względu na wiek. Podkreślił, iż unijna dyrektywa umożliwia wprowadzenie przepisu o obiektywnym kryterium zwolnienia, jakim może być stan zdrowia. Dodaje też możliwość innego traktowania służb mundurowych, aby została zachowana skuteczność operacyjna tych służb. Polski ustawodawca nie wprowadził jednak do przepisów takich zmian. W konkluzji skarżący wniósł o przywrócenie do zawodowej służby wojskowej na etat równorzędny lub wyższy. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy spełniona została przesłanka zawarta w art. 112 ust. 1 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej, stanowiąca warunek sine qua non, uzasadniająca zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, zatem zwolnienie to nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami prawa. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 18 maja 2011 r. podtrzymał zarzuty skargi ponownie podkreślając, iż zajmowane przez niego stanowisko służbowe w WKU w K. nie zostało zlikwidowane, a na stanowisko to wyznaczono innego oficera z pełną wysługą emerytalną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Rolą sądów administracyjnych nie jest zatem zastępowanie organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu spraw, lecz kontrola, czy organy te rozstrzygnęły sprawę zgodnie z obowiązującymi normami prawnymi. W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Z. G. skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. W rozpoznawanej sprawie zaistniał stan faktyczny odpowiadający powyższej normie prawnej. Rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2007 r. skarżący został wyznaczony na stanowisko Szefa Wydziału - [...] w K. na okres kadencji trwającej od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r. Następnie rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2010 r. okres kadencji na zajmowanym stanowisku przedłużono skarżącemu do dnia 31 grudnia 2010 r. W opinii służbowej sporządzonej za okres od 1 lipca 2007 r. do 19 lutego 2010 r., w dziale IX, Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, jako organ właściwy do wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe, określił bliższą indywidualną prognozę przebiegu służby Z. G. – zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Z opinią tą skarżący został zapoznany w dniu 28 kwietnia 2010 r. W sprawie niesporne jest, że skarżący – wobec określonej dla niego prognozy – nie został wyznaczony na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. W tych okolicznościach organ był uprawniony do zastosowania art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej i zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Sąd administracyjny, oceniając prawidłowość zastosowania art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie jest zobowiązany do badania, czy organy wojskowe wykazały przyczyny niewyznaczenia żołnierza na dotąd zajmowane, czy też inne wolne w tym czasie stanowiska służbowe. Takiego wymogu nie nakładają, bowiem na organ przepisy prawa. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy pragmatycznej w sprawach m.in. wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sąd nie jest zatem uprawniony do badania dlaczego nie doszło do wyznaczenia na określone stanowisko służbowe. Obsada stanowisk wojskowych leży zawsze w gestii organów wojskowych, które uprawnione są do wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe, przy uwzględnieniu m. in. potrzeb Sił Zbrojnych. Dodatkowo zauważyć należy, że dopuszczalność wyłączenia kontroli sądowej w sprawach wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe przyjął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 czerwca 1998 r. (K 28/97), nie dopatrując się w takiej regulacji niezgodności z Konstytucją. Konstrukcja przepisu art. 112 ust. 1 ustawy pragmatycznej wskazuje, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy, przy czym ustawodawca określił, w jakich warunkach może dojść do jego zastosowania. Co do zasady sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd w takich sprawach bada jedynie, czy decyzja nie nosi cech dowolności. W ocenie Sądu powyższy przepis winien być odczytywany przy uwzględnieniu rozwiązań systemowych przyjętych w ustawie pragmatycznej. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 tej ustawy pełnienie służby na określonym stanowisku jest uzależnione od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym, czy istnieje potrzeba wyznaczenia konkretnej osoby na dane stanowisko służbowe decyduje właściwy organ wojskowy, a nie żołnierz. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – organ wydając decyzję o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Jest faktem powszechnie znanym, że w Siłach Zbrojnych dokonywano w ostatnich latach szeregu przedsięwzięć natury organizacyjno – etatowej, wynikających m. in. z modernizacji Sił Zbrojnych, które to zamierzenia polegały przede wszystkim na rozformowaniu lub przeformowaniu szeregu związków taktycznych, oddziałów i dowództw różnego szczebla. W rezultacie rzeczonych zmian uległa znacznemu zmniejszeniu i likwidacji liczba stanowisk służbowych, szczególnie w korpusie oficerów starszych (o stopniu etatowym pułkownika, podpułkownika, majora). W zaistniałych okolicznościach na akceptację zasługują zatem motywy uzasadniające zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Właściwe organy wojskowe decydując o obsadzie poszczególnych stanowisk w korpusie oficerskim muszą mieć na względzie istniejące potrzeby Sił Zbrojnych. Potrzeby te w sposób bezpośredni przekładają się na prowadzoną politykę kadrową i przyszłą strukturę zatrudnienia, zaś Sąd nie ma możliwości kontroli działalności organu w tym zakresie. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji w niniejszej sprawie stosując przepis art. 112 ust. 1 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej nie dopuściły się naruszenia postanowień Dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303, z dnia 2 grudnia 2000 r. s. 16; Dz. Urz. UE Polskie Wydanie Specjalne rozdz. 5, tom 4 s. 79, wydanej na podstawie art. 13 TWE), która w pkt 1 zakazuje dyskryminacji między innymi ze względu na wiek. Jak zwrócono uwagę powyżej żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych. I właśnie ten warunek w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony. Wobec faktu, że organ ma prawo prowadzić racjonalną politykę kadrową nie można uznać, że zaskarżona decyzja stanowi przejaw dyskryminacji skarżącego ze względu na wiek. Podkreślić przy tym należy, że podstawą zwolnienia skarżącego ze służby było niewyznaczenie go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, a nie osiągniecie przez niego określonego wieku. Fakt nabycia przez skarżącego prawa do tzw. pełnej wysługi emerytalnej, powołany został zaś przez organ w decyzji jako dodatkowy argument dla uzasadnienia prowadzonej polityki kadrowej. Należy jednocześnie zaznaczyć, że konsekwencją zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej była możliwość przeniesienia go do dnia zwolnienia ze służby do dyspozycji (art. 21 ust. 1 ustawy pragmatycznej). Rozstrzygał w tym zakresie najpierw rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. [...], a po jego uchyleniu, decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Na rozstrzygnięcie w tym zakresie nie przysługuje jednak skarga do sądu administracyjnego. Reasumując, w ocenie Sądu, rozstrzygając w sprawie niniejszej organ nie naruszył przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. W sprawie nie doszło również do takiego naruszenia przepisów procesowych, które obligowałyby Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję jedynie wówczas gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.