II GZ 410/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z., Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 107/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z., Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wprowadzenia do obrotu partii produktu. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 107/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wprowadzenia do obrotu partii produktu. Sąd pierwszej instancji uznał, że nadesłane przez skrzących dokumenty mające zobrazować ich sytuację majątkową i finansową uniemożliwiały jednoznaczne stwierdzenie czy poniesienie przez nich kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie im prawa pomocy. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uzależnia bowiem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym od wykazania niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa ocena sformułowana został w związku z następującym stanem sprawy. Skarżący składając oświadczenia na formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazali, że nie posiadają żadnego majątku. W piśmie z dnia 29 marca 2011 r., podali natomiast, że posiadają nieruchomość o powierzchni około 5 hektarów na części której znajdują się koryta z dżdżownicami i która stała się przedmiotem poręczenia kredytowego. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynikało, że skarżący dysponowali środkami finansowymi, a ponadto z dokumentu tego wynikało, że skarżący Z. Z. posiada również inne konto bankowe, z którego dokonywał wpłat w wysokościach od kilkunastu do kilku tysięcy złotych. Zestawienie operacji wskazywało również na fakt zatrudniania przez skarżących pracowników, którym wypłacano wynagrodzenie. Zażaleniem M. Z. i Z. Z. zaskarżyli powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy jego zdaniem skarżący powinni wstrzymać wypłaty pracownikom w celu uiszczenia wpisu sądowego. Nie wyjaśnił również czy fakt, że wydali część swoich dochodów na kilka wpisów sądowych świadczy o tym, że zasoby skarżących są niewyczerpalne. W ocenie skarżących powoływanie się przez Sąd pierwszej instancji na konto skarżących przez podmiot o podobnej nazwie i odmówienie zwolnienia od kosztów M. Z. ze względu na domniemane posiadanie pieniędzy przez Z. Z. jest ograniczeniem prawa do procesu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje uzasadnionych podstaw. Ocena jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji analizując oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżących w związku z wnioskiem o przyznanie im prawa pomocy uznać należy za prawidłową. Przepis art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na co również zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, zawiera warunek, iż przyznanie prawa pomocy może nastąpić jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości bądź w części. Tym samym to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności przemawiających za zasadnością jego wniosku. Oznacza to, że wnioskodawca powinien w sposób wyczerpujący przedstawić swój rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze, Sąd zaś może w tym zakresie jedynie wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń w przypadku gdy przedstawione przez nią informację uzna za niewystarczające dla prawidłowego rozpoznania wniosku. Skarżący wnosząc o zwolnienie ich od konieczności uiszczania wpisu nie wykazali swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów procesu zaś informacje przez nich przedstawione sugerują, że oświadczenia jakie złożyli w związku z wnioskiem są niepełne i nierzetelne. Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że z wyciągu z rachunku bankowego skarżących wynika, że Z. Z. dysponuje innym nie wykazanym przez siebie kontem bankowym, z którego dokonywał wpłat na rachunek bankowy obu skarżących. Rachunek ten nie został wykazany pomimo wezwania skarżących do złożenia dodatkowych wyjaśnień również w tym zakresie. Skarżący złożyli oświadczenie co do wysokości osiąganego miesięcznie dochodu nie wskazali natomiast na wydatki jakie ponoszą w tym wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jedyną informacją co do ponoszonych kosztów prowadzonej działalności jest wysokość wynagrodzenia dla zatrudnionych pracowników, co również wynika z wyciągu z rachunku bankowego skarżących nie zaś z ich oświadczeń. Również oświadczenie dotyczące posiadanej nieruchomości nie pozwala na stwierdzenie jakiego rodzaju jest to grunt, czy poza prowadzoną na nim hodowlą dżdżownic jest tam prowadzona inna działalność. Kwestia istniejącego obciążenia tej nieruchomości poręczeniem kredytowym nie została wyjaśniona w sposób dostateczny aby można było stwierdzić czy skarżący mają realną możliwość wykorzystania jej do celów kredytowych czy możliwość taka jest już zablokowana lub znacznie utrudniona. Niewskazanie tych okoliczności doprowadziło, pomimo wezwania skarżących przez Sąd pierwszej instancji do złożenia dodatkowych wyjaśnień w trybie art. 255 ustawy, do niemożności dokonania oceny zdolności skarżących ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a tym samym wydania postanowienia uwzględniającego ich żądanie przyznania prawa pomocy. Wobec braku danych co do rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawców bez wpływu pozostaje fakt, iż uiścili oni wpisy sądowe w innych sprawach zawisłych przez sądem administracyjnym. Nie można bowiem ocenić czy ich sytuacja finansowa pozwala im na uiszczenie kolejnego wpisu od kolejnej wniesionej skargi czy też uiszczenie wpisów w innych sprawach nie doprowadziło do sytuacji niemożności poniesienia kolejnych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Także bez wpływu jest podniesiona w zażaleniu okoliczność zwolnienia skarżących od wpisu sądowego przez sąd powszechny, albowiem sąd wydaje orzeczenie na podstawie akt sprawy co oznacza, że rozpoznając wniosek bierze pod uwagę materiał dowodowy dołączony do tego wniosku lub z wnioskiem związany. Skarżący poza wskazaniem na zaistnienie takiej okoliczności nie przedstawili żadnego dokumentu na jej poparcie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.