II FZ 488/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogdan Lubiński, , , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 301/11 w zakresie odmowy przywrócenie terminu w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 5 stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za okres od marca do maja 2005 r. wraz z odsetkami postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r., I SA/Sz 301/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił T. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 5 stycznia 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za okres od marca do maja 2005 r. wraz z odsetkami. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że pismem z dnia 21 lutego 2011 r. skarżący T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 5 stycznia 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za okres od marca do maja 2005 r. wraz z odsetkami. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 25 marca 2011 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od wniesionej skargi wraz z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało przesłane listem poleconym na wskazany w skardze adres skarżącego. Przesyłka była dwukrotnie awizowana – w dniach 31 marca 2011 r. i 8 kwietnia 2011 r. (o czym powiadomiono skarżącego umieszczając stosowne zawiadomienie w skrzynce listowej), a następnie w dniu 16 kwietnia 2011 r. została zwrócona przez Urząd Pocztowy do nadawcy jako nie podjęta w terminie. Doręczenie powyższej przesyłki nastąpiło w dniu 14 kwietnia 2011 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. - a zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 21 kwietnia 2011 r. W dniu 29 kwietnia 2011 r. skarżący uiścił wpis od skargi w kasie sądu pierwszej instancji. 3. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę na postawie art. 220 § 3 p.p.s.a. z uwagi na nieuiszczenie wpisu w terminie. Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 10 czerwca 2011 r. 4. Pismem z dnia 15 czerwca 2011 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi ewentualnie o uznanie daty 29 kwietnia 2011 r. za skuteczną datę uiszczenia wpisu sądowego. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że brak jest jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi bowiem o tym, iż został wezwany do uiszczenia wpisu dowiedział się dopiero w dniu 29 kwietnia 2011 r. kiedy udał się do sekretariatu sądu w celu ustalenia, czy została przekazana skarga przez organ. Wówczas dowiedział się o wydanym zarządzeniu do uiszczenia wpisu od skargi, którego nie otrzymał, i niezwłocznie uiścił wpis w kasie sądu. Oświadczył, że od dnia 21 lutego 2011 r. tj. od dnia sporządzenia skargi do dnia 29 kwietnia 2011 r. nie miał żadnej wiedzy, co do czynności podejmowanych przez sąd. Nie otrzymał również zawiadomień dotyczących wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, zaś do sądu udał się z własnej inicjatywy w celu zapoznania się z aktami sprawy. Zdaniem wnioskodawcy wyłączną odpowiedzialność za niedoręczenie wezwania do uiszczenia wpisu ponosi doręczyciel tj. Poczta Polska. Jak wskazał skarżący zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki poleconej na posesji przy ul. B. [...] w S. nie mogło zostać umieszczone w skrzynce listowej bowiem podczas ostatniej zimy skrzynka pocztowa znajdująca się na frontowym płocie posesji została uszkodzona i zdemontowana zaś nowa skrzynka został nabyta dopiero w dniu 5 maja 2011 r. i zamontowana po tej dacie. Na dowód skarżący dołączył oświadczenie J. K. z dnia 15 czerwca 2011 r. oraz dowód zakupu skrzynki pocztowej w dniu 5 maja 2011 r. Ponadto skarżący podniósł, że w dniu 31 marca 2011 r., tj. w pierwszym dniu awizowania przesyłki sądowej, odebrał w tej samej placówce pocztowej, która "rzekomo" pozostawiła w skrzynce oddawczej w tym samym dniu na posesji przy ulicy B. [...] zawiadomienie o możliwości odbioru przedmiotowej przesyłki sądowej, trzy inne przesyłki, a pracownik placówki pocztowej nie wydał wnioskodawcy wezwania do uiszczenia wpisu mimo, iż przepisy wykonawcze i wewnętrzne Poczty Polskiej nakazują wydawanie wszystkich przesyłek poleconych, nawet tych, co do których nie przedłożono stosownego zawiadomienia. Podsumowując wnioskodawca wskazał, iż nie miał interesu aby uchylać się od odbioru wezwania z uwagi na świadomość skutków fikcji prawnej doręczenia. Do wniosku dołączono fotokopie potwierdzeń odbioru w dniu 31 marca 2001 r. przesyłek poleconych nadanych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. oraz kopię reklamacji złożonej do Poczty Polskiej celem wyjaśnienia przyczyn niedoręczenia przesyłki sądowej zwierającej wezwanie do uiszczenia wpisu. 5. W odpowiedzi na zarządzenie sądowe Poczta Polska nadesłała kopię odpowiedzi udzielonej skarżącemu na jego reklamację, w której stwierdzono, że przeprowadzona analiza przesyłek poleconych nadchodzących do skarżącego w okresie od 20 marca do 30 kwietnia 2011 r. wykazała, iż w badanym okresie pod adresem skarżącego nadeszło 10 przesyłek poleconych, z których 1 została doręczona przez listonosza, a jej odbiór pokwitowała J. K. Na pozostałe 9 przesyłek zostały wystawione zawiadomienia, na podstawie których skarżący odebrał 8 przesyłek poleconych. Przesyłka sądowa nr [...], będąca przedmiotem reklamacji, została zwrócona w dniu 16 kwietnia 2011 r. do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Odnośnie odbioru w dniu 31 marca 2011 r. przesyłek poleconych wskazano, iż skarżący odebrał w tym dniu 5 przesyłek poleconych w godzinach pomiędzy 08:00 a 09:00 zaś przesyłka nr [...] (zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu) była w tym momencie w opracowaniu i przygotowywaniu do wydania listonoszowi w rejon doręczeń stąd też nie mogła ona być w tym czasie widoczna "w systemie okienkowym" przez asystenta wydającego przesyłki zaś listonosz nie mógł wiedzieć, iż skarżący przebywa w tym momencie na terenie urzędu pocztowego. Wskazano także, iż listonosz obsługujący rejon ulicy B. zawsze doręcza pocztę do skrzynki oddawczej i nie przypomina sobie, aby przez kilka miesięcy nie było na posesji skarżącego w ogóle skrzynki oddawczej. Wobec powyższego stwierdzono, iż w trakcie doręczania i przechowywania przedmiotowej przesyłki nie popełniono nieprawidłowości. 6. W dniu 19 lipca 2011 r. do sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, w którym wskazano na konieczność zbadania przez sąd przyczyn braku odbioru przesyłki pocztowej kierowanej do skarżącego przez Sąd. 7. Uzasadniając wydane w sprawie postanowienie sąd pierwszej instancji powołując się na treść i wykładnię art. 86 § 1 p.p.s.a., oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem sądu pierwszej instancji fakt braku skrzynki oddawczej na posesji przy ulicy B. [...] w okresie od połowy marca 2011 r. do 5 maja 2011 r. nie został przez skarżącego uprawdopodobniony albowiem, jak to wynika z pisma poczty z dnia 4 lipca 2011 r. na posesji skarżącego była skrzynka oddawcza. Powyższe potwierdza fakt odebrania przez skarżącego w okresie od 20 marca do 30 kwietnia 2011 r. na 9 przesyłek poleconych 8 z nich oraz fakt, że jedyną nieodebraną przesyłką była przesyłka z sądu. Nadto nadesłane przez skarżącego fotokopie potwierdzeń odbioru w dniu 31 marca 2011 r. przesyłek poleconych nadanych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. również potwierdzają fakt posiadania przez skarżącego skrzynki oddawczej albowiem na potwierdzeniach tych zaznaczono, iż zawiadomienie o nich pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. Skoro zatem skarżący odebrał w dniu 31 marca 2011 r. trzy przesyłki polecone (awiza w dniach 24 i 28 marca 2011 r., na których zaznaczono, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata), to potwierdzał to zdaniem sądu okoliczność istnienia takiej skrzynki na posesji skarżącego oraz to, iż miał on wiedzę o tych przesyłkach. Dodatkowo sąd zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w piśmie Poczty, że w czasie, gdy skarżący odbierał w dniu 31 marca 2011 r. przesyłki polecone w godzinach 8.00 - 9.00 to przesyłka polecona sądu, zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu, była przygotowywana do wydania listonoszowi, który w tymże dniu dokonał pierwszego jej awizowania. W tym zakresie sąd odwołał się do § 14 ust. 1 oraz § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5 poz. 34). 8. W zażaleniu skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie: - art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi i przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, jak również nie uprawdopodobnił braku skrzynki oddawczej na jego posesji, uniemożliwiającej pozostawienie zawiadomienia o przesyłkach poleconych, w sytuacji gdy zebrane w sprawie dowody wskazują, iż na posesji skarżącego w przedmiotowym okresie brak było oddawczej skrzynki pocztowej przeznaczonej do odbioru korespondencji, - art. 73 p.p.s.a. poprzez jego niezastsowowanie a w konsekwencji brak prawidłowego doręczenia przesyłki skarżącemu. W związku z tak postawionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu id skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje podlega oddaleniu. 9. Jak wynika z treści art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać zatem uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r., II FZ 238/09, niepubl.). Natomiast pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). W tej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu i polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem. 10. Mając powyższe na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Argumentacja strony zarówno w uzasadnieniu wniosku, jak i we wniesionym zażaleniu na postanowienie sądu pierwszej instancji dotyczy dwóch kwestii. Pierwszą z nich jest okoliczność dotycząca skrzynki oddawczej skarżącego, a druga możliwości przekazania przesyłki w urzędzie pocztowym. Biorąc pod uwagę fakt złożonego przez skarżącego i jego matkę oświadczenia, co do braku skrzynki odbiorczej przez okres kilku miesięcy oraz przedstawionego dowodu zakupu w dniu 5 maja 2011 r. skrzynki pocztowej w konfrontacji ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru znajdującymi się w aktach sprawy oraz pismem Poczty Polskiej w ocenie Sądu nie można przyjąć by został uprawdopodobniony brak winy wnioskodawcy. Po pierwsze należy wskazać, że zarówno na zaprezentowanych przez wnioskodawcę w załącznikach do wniosku o przywrócenie terminu, zwrotnych potwierdzeniach odbioru, jak i na tym znajdującym się w aktach postępowania wskazano, iż awiza były pozostawiane w skrzynce pocztowej odbiorczej adresata. Odnosząc powyższy fakt do przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności należy wskazać, że skarżący nie wyjaśnia, gdzie były pozostawiane awiza na podstawie, których skutecznie odbierał korespondencję od organów podatkowych. Skoro bowiem na podstawie awiz pozostawionych w związku z innymi przesyłkami pocztowymi dokonał on odbioru korespondencji, to twierdzenia skarżącego o braku skrzynki pocztowej budzą poważne wątpliwości. Podniesiony natomiast w piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2011 r. argument, jakoby listonosz pozostawiał awiza dorosłemu domownikowi do rąk, pozostaje zarówno w sprzeczności z przepisami dotyczącymi zasad doręczeń, doświadczeniem życiowym oraz oświadczeniami listonosza doręczającego korespondencję na ul. B., który stwierdził, że korespondencję albo doręczał do skrzynki oddawczej bądź przekazywał dorosłemu domownikowi, w przypadku gdy go zastał. W ocenie sądu w tej sytuacji nie można przyjąć by skarżący uprawdopodobnił w powyższym zakresie brak swojej winy w dochowaniu terminu. Co się natomiast tyczy odbioru korespondencji w placówce w dniu 31 marca to argumentacja zażalenia w całości pozostaje w sprzeczności z przepisami przywołanymi trafnie przez sąd pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z § 14 ust. 1 rozporządzenia jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego stwierdzi się nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do ich odbioru, o których mowa w art. 26 ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia wraz z informacją o terminie ich odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka lub przekaz pocztowy są przechowywane, operator pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Stosownie natomiast do § 38 ust. 1 przesyłki lub przekazy pocztowe operator wydaje adresatowi w placówce oddawczej w terminie 14 dni, zwanym dalej "terminem odbioru". Stosownie do ust. 3 bieg terminu odbioru rozpoczyna się: 1) dla przesyłek i przekazów pocztowych nadanych na poste restante - od dnia następnego po dniu nadejścia przesyłki lub przekazu pocztowego do placówki oddawczej; 2) dla przesyłek i przekazów pocztowych innych niż wymienione w pkt 1 - od dnia następnego po dniu doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w § 14 ust. 1; Dlatego też w tej sytuacji za miarodajne należy uznać wyjaśnienia operatora pocztowego zawarte w piśmie z dnia 4 lipca 2011 r., co do niemożliwości doręczenia przesyłki w dniu 31 marca 2011 r. w okienku pocztowym pomiędzy godzina 08:00 a 09:00, kiedy to skarżący odbierał inne przesyłki. W tej sytuacji należy wskazać, że skoro przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy, to strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., II GZ 223/10, LEX nr 743025). Przyjmując zatem obiektywny miernik, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, należy przyjąć, że skarżący w niniejszej sprawie nie uprawdopodobnił braku swojej winy. 13. Mając zatem powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.