II OZ 75/12

Dnia 21 lutego 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej A. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 listopada 2011 roku, sygn. akt II SA/Gl 110/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Wspólnoty A. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2010 roku nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił Wspólnocie A. w C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie warunków zabudowy terenu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich, które wystarczają jedynie na pokrycie kosztów eksploatacyjnych. Strona skarżąca podniosła, że ma w związku z tym poważne problemy finansowe, gdyż część członków zalega z opłaceniem składek członkowskich (na 30 czerwca 2011 r. była to kwota ponad 16.000 zł ). Wskazano, że Wspólnota nie posiada żadnych środków trwałych, a stan jej rachunku bankowego na dzień 30 czerwca 2011 r. wynosił 1.279,22 zł. Wnioskodawca nadesłał kopię zestawienia przychodów i rozchodów za okres od stycznia do sierpnia 2011 r. wykazującego stratę w wysokości 4.170,06 zł oraz wyciągi obrazujące operacje dokonane na należącym do Wspólnoty rachunku bankowym w okresie od 10 czerwca do 17 sierpnia 2011 r. Przedłożono także pismo procesowe, w którym wskazano, że Wspólnotę obciążają zaległości z tytułu wynagrodzenia dozorcy, zarządcy oraz z tytułu zobowiązań wobec wodociągów i firmy Lech Eco w kwocie ogółem 4.880,43 zł. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Kwota ta w zestawieniu z sytuacją majątkową strony skarżącej nie jest na tyle znacząca, aby można było stwierdzić, że jej opłacenie jest poza możliwościami Wspólnoty. Przyjmując, że z przedstawionego rachunku bankowego Wspólnoty wynika, że na dzień 17 sierpnia 2011 r. saldo było dodatnie i wynosiło 2.294,19 zł, to po odliczeniu niewątpliwych, bo wykazanych przez stronę skarżącą wydatków z tytułu zobowiązań wobec Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Okręgu Częstochowskiego SA w Częstochowie w wysokości 1.260,37 zł, należy przyjąć, że do wyłącznej dyspozycji strony skarżącej pozostała kwota 1.033,82 zł., która pozwala na uregulowanie kosztów sądowych. Natomiast samo oświadczenie strony skarżącej o istniejących pozostałych wydatkach Wspólnoty związanych z jej funkcjonowaniem nie jest w ocenie Sądu wystarczające, żeby uznać te wydatki za niewątpliwe. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Wspólnota. Wskazała, że stan konta wynosi 1279,22 zł, a więc po uwzględnieniu wydatków za wodę i ścieki w kwocie 1260,37 zł Wspólnocie pozostanie 18,85 zł. Jednocześnie Wspólnota wyjaśniła, że udokumentowała zadłużenie wobec zarządcy, skoro to zarządca upoważniony jest do składania formularza i złożył oświadczenie w tym przedmiocie. W ocenie wspólnoty wywóz śmieci oraz wynagrodzenie dozorcy są wydatkami niezbędnymi. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy przy tym podkreślić, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). W przypadku wspólnot mieszkaniowych, zarządca może w trybie art. 31 lit. a) ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) zwołać zebranie współwłaścicieli, mające na celu zebranie odpowiednich środków. Z akt sprawy nie wynika, żeby zarządca podejmował działania w celu pozyskania kwot na pokrycie kosztów postępowania czy chociażby wyegzekwowania zaległych należności wobec Wspólnoty. Wspólnota w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. Warto zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom zażalenia ostatni z przedstawionych przez Wspólnotę wyciągów z konta bankowego wskazuje na saldo w kwocie 2.294,19 zł. Wspólnota wskazuje, że na koncie bankowym posiada 1279,22 zł, ale powyższe nie znajduje potwierdzenia w złożonych dokumentach. Przedstawiony w formularzu stan konta dotyczy bowiem 30 czerwca 2011 r., a więc okresu wcześniejszego niż to wynika ze złożonych wyciągów. Jednocześnie wyjaśnić należy, że Sąd I instancji nie uznał wskazywanych przez Wspólnotę w zażaleniu wydatków za niecelowe, a jedynie stwierdził, że konieczność ich poniesienia nie została udokumentowana. Z tych względów i na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.