II FZ 411/11

Dnia 13 września 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2011 roku sygn. akt I SA/Rz 242/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 10 marca 2011 roku nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 rok postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r., w sprawie sygn. akt l SA/Rz 242/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił C. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z siedzibą w S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W motywach orzeczenia sąd wyjaśnił, że spółka zwróciła się do sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w wysokości 8.767 zł. W złożonym na urzędowym formularzu, oświadczeniu o stanie majątkowym wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.550.000 zł, a wartość będących w jej dyspozycji środków trwałych 6.286.500 zł (wartość 2.717.68 udziałów w jednostkach powiązanych), posiada na koncie bankowym kwotę 10. 333 zł. Skarżąca uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazała, że uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie będzie miało istotne znaczenie dla jej sytuacji finansowej. Dodała przy tym, ze w związku ze swoją złą sytuacją finansową podjęła działania zmierzające do rozłożenia na raty całej zaległości podatkowej. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy wskazując, iż w dniu wniesienia przedmiotowej skargi dysponowała środkami umożliwiającymi poniesienie kosztów wpisu sądowego. Pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Rozpoznając przedmiotowy sprzeciw, zaskarżonym obecnie postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał że strona nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania co uzasadnia przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. WSA podkreślił, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi {Dz. U. Nr 1 53, poz. 1270 ze zm. ), - dalej: "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Oznacza to, że nawet w razie spełnienia ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może wniosek oddalić. W ocenie WSA w niniejszym przypadku brak jest podstaw do przyznania spółce prawa pomocy, albowiem na dzień złożenia wniosku w tym przedmiocie dysponowała ona środkami wystarczającymi na uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie, a ponadto posiadała majątek, w postaci udziałów w spółkach prawa handlowego, o wartości 6 286 500 zł, a więc w wysokości, która wielokrotnie przekracza wysokość wpisu w sprawie. Tym samym jej wniosek o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi jest niezasadny. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia w całości. W skazał, iż dopełniła wszystkich warunków wymaganych do uzyskania wnioskowanego zwolnienia bowiem złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazała wszelkie dostępne informacje z zakresu jej stanu majątkowego. Ponadto pokreśliła, że przesłanką przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych lecz niemożliwość ich wygospodarowania z uwagi na to że całość z nich jest zużywania na niezbędne koszty Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do ar!. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. póz. 1270 ze zm.) -dalej "p p s.a' przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Przyznanie prawa pomocy następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Zestawienie tych dwu przepisów oznacza, że to wnioskodawca ma obowiązek udowodnić (wykazać) brak dostatecznych środków na pokrycie należnych kosztów sądowych. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., a instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach, w przypadku osób prawnych, które nie sąw stanie uiścić pełnych kosztów postępowania Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią dochody. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy w pełni zaakceptować rozstrzygnięcie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Nie jest zatem zasadne stanowisko strony skarżącej, iż dane przedstawione w złożonym formularzu PPPr były wystarczające dla oceny, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie mniejszej. Wskazać należy, iż prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu jest niezbędnym warunkiem formalnym umożliwiającym sądowi merytoryczne, a nie formalne rozstrzygnięcie w zakresie złożonego żądania, jednak przedstawione w nim informacje podlegają ocenie z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 § 2 pkt 2 p. p. s a.. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja strony prezentowana w toku postępowania oraz w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego odnosząca się do konieczności zapewnienia środków na pokrycie kosztów funkcjonowania spółki. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza bowiem przerzucenie tego ciężaru na ogól obywateli, dlatego też prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, a preferowanie przez podmiot gospodarczy innych zobowiązań, zwłaszcza zobowiązań prywatnoprawnych nie może stanowić okoliczności przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy. Przeprowadzona prawidłowo przez sąd l instancji analiza sytuacji majątkowej skarżącej spółki, która nie została w żaden sposób podważona w zażaleniu, wskazuje na to, iż posiada ona majątek w postaci udziałów w jednostkach powiązanych o znacznej wartości Nadto z materiału dowodowego wynika, że na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy środki na rachunku bankowych spółki przekraczały kwotę 10.000 zł. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że spółka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, albowiem posiadany przez nią majątek i środki pieniężne pozwalają na pokrycie pełnych kosztów sądowych. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.