III SA/Łd 146/11

WyrokWSA w Łodzi2011-06-07

Skład orzekający: Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej mógł umorzyć postępowanie odwoławcze, jeśli nie zaszły przesłanki określone w art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (cofnięcie odwołania przez stronę lub wniesienie go przez osobę niebędącą stroną)?
Ratio decidendi
Postępowanie odwoławcze nie było bezprzedmiotowe, ponieważ strona była uprawniona do wniesienia zażalenia i go nie cofnęła. Dyrektor Izby Skarbowej nie był uprawniony do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., gdyż nie zaszły wskazane w tym przepisie przesłanki. Bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Spółka A złożyła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej odmawiające uchylenia zabezpieczenia należności podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie odwoławcze, uznając je za bezprzedmiotowe w związku z wystawieniem tytułów wykonawczych. Spółka zaskarżyła postanowienie o umorzeniu, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i PPSA, w tym brak podstaw do umorzenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi o umorzeniu postępowania odwoławczego i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 7 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2011 roku sprawy ze skargi A Spółki Jawnej z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej - A Spółki Jawnej z siedzibą w S. kwotę 357,00 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. dokonał zabezpieczenia przybliżonej kwoty podatku akcyzowego do wysokości: 982 932,00 zł oraz kwoty odsetek za zwłokę obliczonych na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości: 310 841,00 zł i określił "A." Spółce jawnej z siedzibą w S. przybliżone kwoty uszczuplonych należności w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń, lipiec i sierpień 2004 roku. Decyzją z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. dokonał zabezpieczenia przybliżonej kwoty podatku akcyzowego do wysokości 2.709.820,00 zł oraz kwoty odsetek za zwłokę obliczonych na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości: 440.760,00 zł i określił przybliżone kwoty uszczuplonych należności w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń, luty, sierpień i październik 2005 roku. Na podstawie powyższych decyzji, Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał w dniu 26 lutego 2007r. zarządzenia zabezpieczenia o numerach [...] i [...] o zabezpieczeniu należności z tytułu podatku akcyzowego za styczeń, lipiec i sierpień 2004 r. oraz styczeń, luty, sierpień i październik 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę na majątku "A." Spółka jawna, wskazując jako przyczynę zabezpieczenia nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa, nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych oraz znaczną kwotę uszczupleń należności podatkowych. Zarządzenia doręczono w siedzibie Spółki w dniu 1 marca 2007r., a ich odbiór pokwitowała G. K. jako osoba uprawniona do odbioru korespondencji w imieniu Spółki. W dniu 2 marca 2007 roku organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego ruchomości stanowiących majątek Spółki "A.". Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego l w Ł. z dnia 16 stycznia 2007r. w części, w której dokonano zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku akcyzowym za rok 2004 na majątku M. S. i K. S. W pozostałej części, tj. zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku akcyzowym za rok 2004 na majątku Spółki "A." organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z kolei, decyzją z dnia [...]., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego l w Ł. z dnia [...]. w części, w której dokonano zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku akcyzowym za rok 2005 na majątku M. S., K. S. i A. S., a w pozostałym zakresie tj. zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku akcyzowym za rok 2005 na majątku "A." Spółka jawna, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Pismem z dnia 14 czerwca 2007r. Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. wystąpił do Dyrektora Izby Celnej w Ł. o wydanie postanowienia w sprawie przedłużenia terminu dokonanego zabezpieczenia zobowiązań "A." Spółka jawna w podatku akcyzowym za lata 2004-2005 wraz znaleźnymi odsetkami za zwłokę. Wskazał w uzasadnieniu, że prowadzone wobec Spółki postępowanie kontrolne nie zostanie zakończone w przewidywanym terminie tj. do 29 czerwca 2007 roku z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. przedłużył termin zabezpieczenia do dnia 30 września 2007r. Postanowienie zostało doręczone Spółce w dniu 25 czerwca 2007 r. W kolejnym piśmie z dnia 25 września 2007r. Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. ponownie wystąpił do organu egzekucyjnego o przedłużenie terminu zabezpieczenia należności pieniężnych, Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. ponownie przedłużył termin zabezpieczenia dokonanego na majątku Spółki do dnia 31 grudnia 2007r. Postanowienie zostało doręczone Spółce w dniu 2 października 2007r. W dniu 5 października 2007r. ustanowiony przez Spółkę pełnomocnik złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. przedłużył po raz kolejny termin zabezpieczenia dokonanego na majątku Spółki, do czasu zakończenia postępowania kontrolnego prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. W dniu 29 maja 2008r. na podstawie protokołu zajęcia w trybie zabezpieczenia Dyrektor Izby Celnej w Ł. dokonał zajęcia 67 ruchomości stanowiących składniki majątku "A." Spółka Jawna wyszczególnionych w załączniku do ww. protokołu. Zawiadomieniem natomiast z dnia 31 grudnia 2008r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej Spółki "A." z tytułu szkody powstałej z ubezpieczenia autocasco w PZU S.A. Centrum Likwidacji Szkód w Ł. Pismem z dnia 20 marca 2009r. pełnomocnik Spółki wystąpił z wnioskiem o uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie: - protokołu zajęcia w trybie zabezpieczenia na pojazdach należących do Spółki, - protokołu zajęcia w trybie zabezpieczenia z dnia 29 maja 2008r. na ruchomościach Spółki wyszczególnionych w załączniku do ww. protokołu, - zawiadomienia z dnia 12 stycznia 2009r. na wierzytelności pieniężnej Spółki "z tytułu szkody powstałej z ubezpieczenia autocasco. W uzasadnieniu żądania pełnomocnik strony wskazał, iż wierzyciel złożył wniosek o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto podniósł, iż organ egzekucyjny może tylko raz przedłużyć termin zabezpieczenia. W ocenie pełnomocnika postanowienia w sprawie przedłużenia terminu do wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego zostały wydane z urzędu, a nie na wniosek, który w tym przypadku jest konieczny, a więc z naruszeniem prawa. Ponadto wskazał również, iż strona została pozbawiona możliwości zaskarżenia zarządzeń Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 26 lutego 2007 roku, poprzez doręczenie zarządzeń zabezpieczenia Spółce, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi. Powołując się z kolei na art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podkreślił, iż organ egzekucyjny bezpodstawnie dokonał rozszerzenia sposobu i zakresu zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art. 17 i art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił uchylenia zabezpieczenia na wymienionych przez stronę składnikach majątkowych. Wskazał, iż w toku prowadzonego wobec Spółki postępowania zabezpieczającego dokonano zajęć zabezpieczających m.in. rachunków bankowych, pojazdów mechanicznych oraz innych ruchomości należących do Spółki, część jednak zajętych w toku postępowania zabezpieczającego składników majątkowych została zwolniona. Odnosząc się do zgłoszonego przez Spółkę żądań organ egzekucyjny wskazał, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia, ponieważ trwa postępowanie zabezpieczające przedłużone postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...], Nr [...] utrzymanym w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...]. Uchylenie zabezpieczenia jest natomiast dopuszczalne na wniosek zobowiązanego, jeżeli nie został zgłoszony wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego lub nie zostało przedłużone postępowanie zabezpieczające. Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik Spółki złożył zażalenie, w którym podniósł zarzut naruszenia art. 159 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez: przekroczenie przez organ 3-miesięcznego terminu na złożenie wniosku o przedłużenie terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przedłużanie wielokrotnie prowadzonego postępowania i wydanie postanowień o przedłużeniu terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie błędnie sformułowanych wniosków om przedłużenie terminu postępowania zabezpieczającego. Zarzucił także naruszenie art. 158 powołanej ustawy i art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. Wniósł o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia i uchylenie zabezpieczenia na składnikach majątkowych Spółki. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa m.in. w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa. W myśl natomiast art. 159 § ustawy, termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy. Na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w dniu 22 czerwca 2009r. Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. wystawił wobec Spółki "A." tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] obejmujące zobowiązanie w podatku akcyzowym za 2005 rok. Odnosząc się natomiast do zarządzenia zabezpieczenia z dnia 26 lutego 2007r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż w dniu 23 lipca 2009r. zostały wystawione tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...] obejmujące zaległości Spółki w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń, lipiec oraz sierpień 2004r. Odpisy powyższych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego z dnia [...], Nr [...] zostały doręczone w siedzibie Spółki w dniu 3 sierpnia 2008r. Podstawę wystawienia powyższych tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...], Nr [...] określająca zobowiązanie w podatku akcyzowym za: styczeń, lipiec oraz sierpień 2004r. Ponadto, jak podkreślił organ postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...], Nr [...] Na tle okoliczności faktyczne jakie zaistniały w niniejszej sprawie, nie ulega zatem wątpliwości, iż postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 26 lutego 2007r. o nr [...] i [...] zostało zakończone, w związku z czym wniesione przez pełnomocnika strony zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...], Nr [...] o odmowie uchylenia zabezpieczenia stało się bezprzedmiotowe. W przypadku zaś jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracyjny zobligowany jest do umorzenia postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik strony skarżącej podniósł zarzuty: 1. naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 oraz art. 105 § 1 k.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego, 2. naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 k.p.a oraz art. 15 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 78 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego i w konsekwencji pozbawienie strony prawa do rozpatrzenia sprawy przez organy II instancji, a) naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 159 § 1 i 2 i art. 18 u.p.e.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego, pomimo rażącego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia polegającego na nieuchyleniu zabezpieczenia mimo przekroczenia terminu, o którym mowa w art. 159 § 1 u.p.e.a., przedłużanie prowadzonego postępowania wielokrotnie, wydanie postanowień o przedłużeniu terminu do wszczęcia postępowania na podstawie błędnie sformułowanych wniosków o przedłużenie terminu zabezpieczającego. -b) naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 19 § 1 i 2 i art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie zabezpieczenia, mimo rażącego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia polegającego na braku właściwości rzeczowej Dyrektora Izby Celnej w Ł. do dokonywania czynności w postępowaniu zabezpieczającym; c) naruszenia art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.; d) naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. z zw. z art. 18 u.p.e.a. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji lub stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia lub ewentualnie o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 12 stycznia 2011 roku o umorzeniu postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197). W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. umorzył postępowanie odwoławcze prowadzone w związku z zażaleniem na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] o odmowie uchylenia zabezpieczenia prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 26 lutego 2007r. nr [...] i [...]. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Natomiast przepis art. 144 K.p.a. stanowi, iż do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Wniesienie odwołania (zażalenia) obliguje organ drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy (od nowa) i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty sprawy) albo utrzymującego w mocy decyzję pierwszej instancji - art. 138 § 1 pkt. 1 (jeżeli się zgadza ze stanowiskiem organu I instancji), albo uchylającego decyzję pierwszej instancji (jeżeli nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji) na zasadach określonych w art. 138 § 1 pkt. 2 lub § 2 k.p.a. Kodeks nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. Skoro art. 138 § 1 pkt 3 nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, to w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości mając na uwadze treść art. 105 § 1 K.p.a. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie odwoławcze może być umorzone (art. 138 § 1 pkt 3), kiedy strona cofnie odwołanie (art. 137 k.p.a.) lub odwołanie zostało wniesione przez osobę, która nie była uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji i nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. A zatem umorzenie postępowania odwoławczego może nastąpić jedynie w dwóch przypadkach, tj. gdy strona postępowania cofnie odwołanie (zażalenie) bądź w toku postępowania organ odwoławczy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie. Wymienione powyżej okoliczności wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 marca 2003 r., sygn. akt II SA 1432/01, LEX nr 157627, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 2003/09). Natomiast wystąpienie jakiejkolwiek innej przesłanki bezprzedmiotowości postępowania pierwszej instancji nie stanowi podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Ustalenie istnienia takiej innej przesłanki stwarza po stronie organu odwoławczego obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 in fine K.p.a., ponieważ nie będzie wtedy podstaw do rozstrzygnięcia co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej wpływ na wynik sprawy (por. B.Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 521). Zdaniem Sądu, postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie nie było bezprzedmiotowe z przyczyn zarówno podmiotowych, jak i przedmiotowych. Poza sporem pozostaje okoliczność, że spółka jest stroną przedmiotowego postępowania, a więc była uprawniona do wniesienia zażalenia. A zatem na dzień wydania zaskarżonego postanowienia istniał uprawniony podmiot do wniesienia zażalenia (skarżący) i takie zażalenie złożył, a postanowienie organu I instancji pozostawało w obrocie prawnym. Bezsporne pozostaje również, iż po wniesieniu zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nie wystąpiła żadna z dwóch przesłanek skutkująca umorzeniem postępowania odwoławczego. Skarżąca spółka była bowiem stroną i nie cofnęła wniesionego zażalenia. Z powyższych względów należy wskazać, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania odwoławczego. Z tych też względów za zasadne należało uznać zarzuty skargi co do naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt. 3 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. Prawo do wnoszenia odwołań (zażaleń) - art. 127-140 k.p.a. - jest rozwinięciem wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Cechy charakterystyczne systemu instancyjnego sprowadzić można, po pierwsze, do totalności, co oznacza, że każde rozstrzygnięcie może być skontrolowane; po drugie, do wnioskowości, czyli sytuacji, w której tylko wskutek inicjatywy uprawnionego podmiotu (strony lub osoby działającej na prawach strony) może zostać uruchomione postępowanie przed organem wyższej instancji; po trzecie, inicjatywa uprawnionego podmiotu ma prowadzić do procesowego sposobu rozpoznania sprawy. Innymi słowy, z zasady dwuinstancyjności wynika, co słusznie podkreślono w skardze, że strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej swoim odwołaniem (zażaleniem). Bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego stanowi w istocie naruszenie powyższej zasady. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie umorzenie postępowania odwoławczego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 3 K.p.a Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że poprzez umorzenie postępowania odwoławczego organ naruszył przepis postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt. 3 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniający uchylenie zaskarżonego postanowienia. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy obowiązany będzie ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przewlekłości postępowania wskazać należy, że postępowanie przed organem odwoławczym toczyło się z przekroczeniem terminów, o których mowa w art. 35 K.p.a. Jeżeli jednak w ocenie skarżącej spółki toczące się z jej wniosku postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, przysługiwało jej prawo wniesienia zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 K.p.a. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby takie zażalenie strona skarżąca składała. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. a.ł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło