II OSK 2672/11

Dnia 7 maja 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 383/11 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 383/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie wymeldowania. Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Wojewoda Mazowiecki, utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Sokołowa Podlaskiego z dnia [...] listopada 2010 r. orzekającą o wymeldowaniu K. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewoda podniósł, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie z wniosku M. C., Burmistrz Sokołowa Podlaskiego, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 1993 ze zm.) decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. orzekł o wymeldowaniu K. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S.. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż K. C. nie zamieszkuje w miejscu dotychczasowego pobytu od grudnia 2008, nie koncentruje też w tym miejscu swoich interesów życiowych. Okoliczność tę - zdaniem organu pierwszej instancji - potwierdzają strony, świadkowie w osobach córki stron K. C. i sąsiada K. C. oraz Komenda Powiatowa Policji w S.. K. C. wezwany przed wydaniem decyzji nie wniósł uwag do zebranego materiału dowodowego, zobowiązał się jedynie do dostarczenia dokumentu potwierdzającego, iż nie jest do lokalu wpuszczany, z którego to zobowiązania nie wywiązał się do chwili wydania decyzji przez organ I instancji. Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania K. C., Wojewoda zważył, iż okoliczność niezamieszkiwania K. C. w spornym lokalu nie jest przez niego kwestionowana, zatem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należy utrzymać w mocy. Organ zwrócił przy tym uwagę, że w odwołaniu K. C. podnosi, że zamieszkuje w lokalu i jednocześnie nie jest do niego dopuszczany, co jednak nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie, jako że K. C. mimo zobowiązania nie udowodnił w żaden sposób tych okoliczności. Powołując się na wyrok NSA z 12 kwietnia 2001, sygn. akt V SA 3078/00, Wojewoda dodał, że za opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy rozumieć nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym zwłaszcza powództwa o przywrócenie posiadania. Odwołujący z tych możliwości nie skorzystał, zatem organ II instancji nie dał wiary twierdzeniom zawartym w odwołaniu, uznając jednocześnie za wiarygodne wcześniejsze wyjaśnienia odwołującego, poparte oświadczeniami wnioskodawczyni i zeznaniami świadków, że po wyprowadzeniu się z lokalu w 2008 roku K. C. był w nim tylko raz - żeby zabrać regał. Konkludując Wojewoda raz jeszcze stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż w związku z opuszczeniem lokalu przez odwołującego, zachodzi rozbieżność między danymi zawartymi w ewidencji ludności, a stanem faktycznym, toteż rozstrzygnięcie organu I instancji należy uznać za trafne i utrzymać je w mocy. Skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. C.. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez stwierdzenie, że skarżący oświadczył iż nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. podczas gdy skarżący nigdy oświadczenia tej treści nie złożył. Poza tym skarżący podniósł szereg okoliczności, dotyczących jego choroby oraz dotychczasowych stosunków z wnioskodawczynią, jak również wskazał, że wymeldowując go z dotychczasowego adresu i nie zameldowując go pod innym adresem pozbawiono ważności wszystkich posiadanych przez niego dokumentów, co oznacza że pozbawiono skarżącego wszelkich praw. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko, zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) uczestniczka postępowania M. C. poparła argumentację Wojewody i wniosła o oddalenie skargi. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz.993, zwanej dalej ustawą), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W myśl art. 47 ust. 1 ustawy, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Stosownie do ust. 2 art.47, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że K. C. od roku 2008 nie mieszka w lokalu nr 2[...] przy ul. [...] w S., ani też nie koncentruje w tym miejscu swoich interesów życiowych. Okoliczność tą - jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji - potwierdzają świadkowie w osobach córki stron K. C. i sąsiada K. C., wnioskadawczyni (była żona K. C.) oraz Komenda Powiatowa Policji w Sokołowie Podlaskim. Podkreślenia wymaga, że również K. C. wezwany przed wydaniem decyzji nie zaprzeczył, że nie mieszka w ww. lokalu. Wyjaśnił jednak, że nie jest do lokalu wpuszczany, ale zobowiązawszy się do dostarczenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, że z zobowiązania tego nie wywiązał się do chwili wydania decyzji przez organ I instancji. Dopiero w odwołaniu K. C. podnosił, że zamieszkuje w lokalu i jednocześnie nie jest do niego dopuszczany, twierdzenia te z punktu widzenia przepisów, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia, są ze sobą sprzeczne. Nie można bowiem zamieszkiwać w lokalu, do którego nie jest się wpuszczanym. Zważywszy, że stan ten trwa od 2008 roku, K. C. miał wystarczająco dużo czasu, by rozważyć wystąpienie do sądu powszechnego z odpowiednim powództwem, o czym zresztą organy go pouczyły. Jeżeli osoba nie jest wpuszczana do lokalu, a chce i zamierza w nim mieszkać, może wykorzystać przysługujące jej środki prawne. Skoro skarżący ze środków tych nie skorzystał przez trzy lata, należy domniemywać, że godzi się z brakiem wstępu do lokalu. Prawdziwe są zatem ustalenia organów, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu w Sokołowie Podlaskim. Nie można zamieszkiwać w lokalu, do którego nie ma się wstępu. W konsekwencji prawidłowo orzeczono o wymeldowaniu K. C. z lokalu. Czynność wymeldowania jest czynnością materialno- techniczną, potwierdzającą tylko, że dana osoba nie przebywa pod danym adresem. Jeżeli stan faktyczny ulegnie zmianie i K. C. zamieszka pod ww. adresem (albo jakimkolwiek innym) organy administracji będą miały obowiązek jego zameldowania w tym miejscu, jeżeli oczywiście zostaną spełnione ustawowe przesłanki zameldowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. C. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucił Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przejawiającą się w przyjęciu, iż skarżący z własnej woli i dobrowolnie nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w S.. Naruszenie przepisów o postępowaniu stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej subsumcji stanu faktycznego, przez jego wadliwą analizę i niepełne uwzględnienie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania nieopłaconych ani w całości, ani w części, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący wielokrotnie formułował swoją wolę przebywania w lokal także przed organami administracji, jednak ze względu na uwarunkowania rodzinne nie jest możliwe wspólne zamieszkiwanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Podniesiony w niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa więc przesłanki, po spełnieniu których właściwy organ gminy, w tym przypadku Burmistrz Sokołowa Podlaskiego, może orzec o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Do orzeczenia o wymeldowaniu ze względu na rejestrowy charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi okres i nie dopełniła ciążącego na niej z mocy ustawy obowiązku wymeldowania się lub też zameldowania się w innym lokalu (w którym faktycznie przebywa) na okres czasowy. Dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, podstawowe znaczenie ma nie tyle fakt czynienia tej osobie utrudnień w korzystaniu z lokalu, lecz istotna jest okoliczność długotrwałego (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) okresu zamieszkiwania w innym lokalu przy jednoczesnym braku aktywności w dochodzeniu ochrony praw do posiadania lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Jeżeli przez dłuższy czas skarżący będąc zameldowanym w przedmiotowym lokalu, mieszkał w innym lokalu, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowany. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1259/05, LEX nr 289909). Nie ulega wątpliwości, że ustalony i niezakwestionowany skutecznie w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy, w tym zeznania świadków: K. C. oraz K.C., pozwalał na przyjęcie stwierdzenia, że skarżący opuścił, na dłużej niż 3 miesiące, miejsce stałego pobytu w lokalu nr [...] położonym przy ul. [...] w S.i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Okoliczność tą potwierdziła również oraz Komenda Powiatowa Policji w Sokołowie Podlaskim. Jak już wyżej wskazano, spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obligowało właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji o wymeldowaniu. Podkreślić należy, że decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku nie orzekł natomiast, co do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu w ramach przyznanej skarżącemu pomocy prawnej, o zasądzenie kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., jako odnoszące się do kosztów postępowania między stronami, nie mają zastosowania do przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną należnego mu od Skarbu Państwa, zaś stosownie do przepisów art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 P.p.s.a. orzekanie o przyznaniu takiemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy następuje w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, jako także w tym przedmiocie Sądzie pierwszej instancji. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.