II SA/Łd 362/11

WyrokWSA w Łodzi2011-06-07

Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Renata Kubot – Szustowska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, co stanowiło naruszenie zasady związania sądem wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w takiej sytuacji jest prawidłowe, gdyż organ pierwszej instancji zaniechał przeprowadzenia postępowania zgodnie z wytycznymi sądu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. umarzającą postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (produkcja pierogów i wyrobów garmażeryjnych) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wcześniejsze postępowania sądowe i administracyjne dotyczyły samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku handlowego na produkcyjny, która miała miejsce w 1994 r. lub wcześniej. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na niewypełnienie przez niego wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Łodzi z 2008 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. S. jako bezzasadną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego - oddala skargę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.), uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...], nr [...], którą organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu, w którym prowadzona jest działalność polegająca na produkcji pierogów i wyrobów garmażeryjnych na działce nr [...], położonej przy ul. A 5/7 w T., jednocześnie przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20.maja 2008r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 255/08, po rozpoznaniu skargi A. S., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...], nr [...], nakazującą A. S. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania w/w obiektu. W motywach wyroku WSA w Łodzi stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie w 1994r. doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku handlowego i organ nadzoru budowlanego miał podstawy do podjęcia kroków prawnych zamierzających do przywrócenia stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa. Z uwagi na czas dokonanej zmiany sposobu użytkowania budynku w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie dotychczasowe przepisy ustawy z dnia 7.lipca 1994r. (Dz.U. nr 106 z 2000r., poz. 1126 ze zm.) Prawo budowlane, czyli art. 71 ust. 3 i art. 51 ust. 1 pkt 1, a nie regulujący obecnie te kwestie - art. 71a ustawy. Sąd ponadto podkreślił, że w postępowaniu dotyczącym zmiany sposobu użytkowania, organ orzekający zobligowany był ocenić zgodność dokonanej zmiany sposobu użytkowania budynku z planem zagospodarowania przestrzennego i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń, przeprowadzić postępowanie naprawcze bądź też nakazać właścicielowi przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego, gdy jego legalizacja byłaby sprzeczna z prawem. Jak wskazał Sąd, organy nadzory budowlanego rozważały problematykę zmiany sposobu użytkowania budynku wybudowanego jako obiekt handlowy, obecnie użytkowanego jako budynek, w którym prowadzona jest produkcja pierogów i wyrobów garmażeryjnych w kontekście postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta T., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] Nr [...]. Jednakże po dacie wydania zaskarżonej decyzji, wspomniany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został wyeliminowany z obrotu prawnego, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27.listopada 2007r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 473/07, uwzględniającym skargę A. S. We wskazanym wyroku WSA w Łodzi stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej T. z dnia [...] Nr [...], zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego T. Dalej Sąd wyjaśnił, iż wyrok stwierdzający nieważność zaskarżonego aktu wywiera skutek prawny z mocą ex tunc, co w realiach przedmiotowej sprawy oznacza, że uchwała zatwierdzająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego była nieważna od daty jej podjęcia. Usunięcie z obrotu prawnego uchwały zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta T., umożliwia wzruszenie rozstrzygnięcia wydanego w sprawie indywidualnej, opartego na wadliwej uchwale, z którym mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, we właściwym trybie postępowania przed organami administracji publicznej. W ocenie Sądu, jest to przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, bowiem rodzi ona po stronie organów nadzoru budowlanego konieczność ponownego przeanalizowania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w świetle faktu, jakim jest brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego T. Prowadząc ponownie postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją nr [...] z dnia [...] umorzył postępowanie w badanej sprawie jako bezprzedmiotowe, wskazując, iż nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu. Decyzja wspomniana została uchylona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. rozstrzygnięciem z dnia [...], nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z powołaniem się na związanie stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kolejną decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...], nr [...] po raz kolejny umarzającą przedmiotowe postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania rzeczonego obiektu. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. w dniu [...], wydał decyzję nr [...], którą nakazał A. S. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania spornego obiektu budowlanego, jednak powyższa decyzja także została uchylona przez organ II instancji, orzeczeniem wydanym w dniu [...] nr [...] a sprawa po raz kolejny została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Tym razem przyczyną uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej było naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., polegające na nieprawidłowym sformułowaniu rozstrzygnięcia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] nr [...], którą kolejny raz zostało umorzone postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, iż w wyniku dokonanego podziału działki o nr [...], pozbawiono działkę o nr [...] walorów handlowych, zaś zebrane materiały geodezyjne (mapa podziału i decyzja) wykazują, iż podział działek uniemożliwia faktycznie prowadzenie handlu. Od decyzji z dnia [...] odwołanie złożył K. G., zarzucając, organowi pierwszej instancji niewłaściwie wskazanie, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 104 k.p.a, a nie art. 105 k.p.a. Nadto w ocenie odwołującego się organ nie uwzględnił wytycznych zawartych w/w wyroku WSA w Łodzi, co do zgodności dokonanej zmiany sposobu użytkowania budynku z planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem strony organ przekroczył też swoje uprawnienia stwierdzając, że istniejący podział działek uniemożliwia faktycznie prowadzenie handlu. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie kwestia, dotycząca zmiany sposobu użytkowania została już rozstrzygnięta w/w wyrokiem Sądu. Nadto w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono bezspornie, iż w przedmiotowym budynku prowadzona jest działalność garmażeryjna (wyrób pierogów). Wynika to z przedłożonego przez A. S. zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, wydanego przez Urząd Miasta w T. Wydział Działalności Gospodarczej i Nadzoru Właścicielskiego z dnia [...] znak [...] oraz zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, wydanego przez Prezydenta Miasta T. z dnia [...] znak [...], nr [...]. Z materiału dowodowego wynika też, że A. S. nie jest inwestorem spornego obiektu, lecz nabył go aktem notarialnym Repertorium "A" Nr [...] z dnia [...] wraz z działką o powierzchni 494 m2 oznaczoną nr [...], zaś wcześniejszym właścicielem i użytkownikiem w/w obiektu była A, która na podstawie umowy dzierżawy z dnia 10.stycznia 1994r. wydzierżawiła ten obiekt H. S., w celu prowadzenia działalności związanej z produkcją pierogów i wyrobów garmażeryjnych. W w/w umowie zapisano, że przedmiotem dzierżawy jest lokal sklepowy o powierzchni użytkowej 100 m2 wraz z wyposażeniem i przyległym terenem. Następnie na podstawie umowy z dnia 1.stycznia 1998 r. obiekt ten został wydzierżawiony A. S. na prowadzenie działalności gospodarczej - wyrób pierogów. W aktach sprawy znajduje się też decyzja Kierownika Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w T. z dnia [...], nr [...] o pozwoleniu na budowę dwóch pawilonów handlowych typu "UNO" - 4 oraz "Operat Ustalenia Wartości Nieruchomości", z którego wynika, że w/w pawilony są połączone i stanowią jeden budynek, który jest przedmiotem niniejszego postępowania. W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, bezspornym jest, że w roku 1994 dokonano samowolnej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku handlowego na produkcyjny. Zmiana w 1998 r. podmiotu wydzierżawiającego w/w obiekt nie może mieć wpływu na przyjęty tryb orzekania w omawianej sprawie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł również, że rozpoznając przedmiotową sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. uzyskał wprawdzie stanowisko Architekta Miasta T. w kwestii zgodności dokonanej samowolnie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lecz nie zostało ono w żaden sposób uwzględnione w skarżonym rozstrzygnięciu. Zatem organ stopnia podstawowego nadal nie wypełnił wszystkich wskazań zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 20.maja 2008r. a także we wcześniejszych decyzjach organu odwoławczego. Nadto w ocenie, organu II instancji, zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., gdyż nie zawiera podstawy prawnej, jej uzasadnienie faktyczne nie wskazuje faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarogodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - nie wyjaśnia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Czyni to koniecznym przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, stanowiąc podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył A. S., zarzucając naruszenie art. 6, art.7, art.8, art.9, art. 10, art. 11, art. 73, art.77, art. 78 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości. W szerokim uzasadnieniu wniesionej skargi A. S. wskazał m.in., że domniemana zmiana sposobu użytkowania spornego budynku nastąpiła 1.kwietnia 1992r. lub wcześniej, co w jego ocenie potwierdza oświadczenie B. S. i zaświadczenie wydane przez Urząd Miasta T., potwierdzające fakty zawarte w tym oświadczeniu, bowiem wymieniony w zaświadczeniu adres: [...], ul. B 5 m. 63, jest miejscem zamieszkania B. S., a działalność zakładu garmażeryjnego B prowadzona była w T. przy ulicy A 5/7. W ocenie skarżącego, do organów nadzoru budowlanego należało ustalenie daty zmiany sposobu wykorzystywania obiektu, bowiem ustalenie owej daty jest zagadnieniem wstępnym i kluczowym dla całego postępowania, gdyż pozwala to na stwierdzenie, czy w myśl przepisów ustawy Prawa budowlanego, obowiązujących w okresie zmiany, była to samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Zdaniem skarżącego, postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego wykazało niezbicie, że w przedmiotowym obiekcie budowlanym nie dokonano żadnych prac budowlanych, wymagających zezwolenia, nie została dokonana przeróbka pomieszczeń - obiekt cały czas jest wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej. Nie mogły też być naruszone warunki bezpieczeństwa pożarowego, lub warunki zdrowotne i higieniczno - sanitarne, gdyż wszystkie kolejne firmy, wykonujące w tym obiekcie działalność produkcyjną, wykonywały ją legalnie pod stałym nadzorem organów kontrolnych, który trwa od 1.kwietnia 1992r. nieprzerwanie do chwili obecnej. W ocenie skarżącego ze względu na fakt, że przeprowadzone postępowanie wykazało niezbicie, że nie został naruszony żaden z punktów określonych w art. 45. ustawy z dnia 24.października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), to dalsze postępowanie w tej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i to bez względu na to, czy zmiana sposobu użytkowania nastąpiła przed 1.kwietnia 1992r., czy przed 10.stycznia 1994r., gdyż nowa definicja samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego została sformułowana dopiero w ustawie z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji, nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego winno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu, mają charakter wyjątkowy. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.listopada 2003r., sygn.akt IV SA 1496/02, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny M. Prawn. 2004/2/60, z dnia 2.grudnia 1999r., sygn.akt I SA 632/99, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 48722, z dnia 27.października 1999r., sygn.akt I SA 2127/98, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 48721). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie normy art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, uznać należy za prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a. ocena i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi immanentny związek. Ocena prawna dotyczy bowiem dotychczasowego postępowania tych organów w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. (por. T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 475, t.21) Związanie samego sądu oznacza, że sąd ponownie rozpoznający sprawę, zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu, w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań, w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej. Wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie przez organy zasady związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, powoduje wadliwość zaskarżonej decyzji, rodząc konieczność jej uchylenia. (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.maja 2001r, sygn.akt V SA 355/01, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 57181 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.października 1999r., sygn.akt IV SA 1681/97, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 47848). W rozpoznawanej sprawie, w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 20.maja 2008r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 255/08 wskazano zaś po pierwsze, iż samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu stanowiącego przedmiot sporu nie budzi wątpliwości, po wtóre zobligowano organy do zastosowania przepisów art. 71 ust.3 i art. 51 ust.1 ustawy Prawo budowlane z 1994r. (tekst jednolity Dz.U. nr 207 z 2003r., poz. 2016 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, dokonaną ustawą z dnia 16.kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. nr 93, poz. 888) dla dokonania oceny samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku z przepisami o planowaniu przestrzennym i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń, przeprowadzenia postępowania naprawczego bądź też nakazania właścicielowi przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego, gdy jego legalizacja byłaby sprzeczna z prawem. Wszelkie zatem rozważania, przeczące powyższym ocenom a sprowadzające do konkluzji, że w istocie nie doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku, uznać należy wadliwe i naruszające związanie, określone w art. 153 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślenia wymaga, iż ustawa z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane weszła w życie z dniem 1.stycznia 1995r. Do spraw wszczętych po tej dacie, jak również wszczętych wcześniej lecz niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się jej przepisy (art.103 ust.1). Wyjątek stanowi jedynie przepis art. 48 ustawy, bowiem nie stosuje się go do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne (art.103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane). Skoro zatem przepis art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, będący przepisem intertemporalnym, odnosi się do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, wypełniających hipotezę art. 48 tejże ustawy, to nie można stosować wykładni rozszerzającej i obejmować treścią tego przepisu innych sytuacji wskazanych w przepisach ustawy Prawo budowlane z 1994 roku. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.września 2006r., sygn.akt II OSK 1098/05, ONSAiWSA 2007/4/95) Niezależnie od tego, wyrok tutejszego Sądu z dnia 20.maja 2008r., wydany w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 255/08 przesądził zarówno kwestie charakteru zmiany sposobu użytkowania obiektu, jak i stosowanego reżimu prawnego dla doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Podnoszona przez skarżącego kwestia okresu, w którym nastąpiła zmiana (1992r.) nie stanowi okoliczności faktycznej eliminującej związanie dokonaną oceną, bowiem, jak wspomniano, w obu przypadkach (zarówno w 1992 jak i 1994r.) ocenie podlegała samowolna zmiana sposobu użytkowania, dokonana pod rządami tej samej ustawy - Prawa budowlanego z 1974r. Jak wszakże wyżej podniesiono, nie oznacza to, iż postępowanie w zakresie likwidacji jej skutków winno być prowadzone w trybie jej przepisów. Na marginesie już zatem wskazać należy, odnosząc się do stanowiska skarżącego, zaprezentowanego w skardze, iż treść art. 45 ustawy Prawo budowlane z 1974r. jedynie przykładowo wymienia rodzaje zmiany sposobu użytkowania obiektu. Zgodnie zaś z utrwalonym na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane orzecznictwem, przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów art. 44 i 45 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., wymagającą zgody właściwego organu administracji, należy rozumieć nie tylko przeznaczenie obiektu do innego rodzaju użytkowania, lecz także zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu, jeżeli spowoduje to skutki określone w szczególności w art. 45 ust. 1 pkt 2 i 3, a także w art. 37 ust. 1 tej ustawy. Jest bowiem oczywiste, że nie jedynie zmiana rodzaju użytkowania obiektu budowlanego, lecz także znaczące zwiększenie realizowanej już w tym obiekcie działalności lub zmiana jej profilu mogą spowodować niekorzystne dla otoczenia skutki, w szczególności w sferze warunków zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych, użytkowych, układu obciążeń. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.grudnia 1990r., sygn.akt IV SA 602/90, ONSA 1991/1/9) W rozpatrywanej sprawie zmiana sposobu użytkowania budynku polegała na zaprzestaniu prowadzenia w nim działalności handlowej (sklepu) i rozpoczęciu działalności produkcyjnej (produkcji pierogów i innych wyrobów garmażeryjnych). Tego rodzaju zmiana z natury swej nie mogła być obojętna dla otoczenia i w konsekwencji wymaga zgody właściwego organu administracji. Biorąc pod uwagę powyższe, stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w zaskarżonej decyzji uznać należy za trafne. Organ I instancji zaniechał bowiem wykonania wytycznych, zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 20.maja 2008r., nie przeprowadzając stosowanego postępowania w trybie art. 71 ust. 3 w zw. z art. 51 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 16kwietnia 2004r. To zaś obligowało organ odwoławczy do zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a. – uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Nie znajdując przeto podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o jej oddaleniu jako bezzasadnej. m.o.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło