IV SA/Wr 176/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. Cz. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku oraz o odmowie uznania za osobę bezrobotną I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. Cz. od decyzji Starosty J. z dnia [...], nr [...] orzekającej o: 1/uchyleniu z urzędu prawomocnej decyzji nr [...] z dnia [...] o uznaniu M. Cz. z dniem 17 września 2010r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku, 2/ odmowie uznania M. Cz. za osobę bezrobotną z dniem 17 września 2010r., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że decyzją administracyjną Starosty J. z dnia [...] (powinno być z dnia [...] dop. Sądu), po wznowieniu z urzędu postępowania (postanowienie Starosty J. z dnia [...] Nr [...]) orzeczono o uchyleniu prawomocnej decyzji z dnia [...], Nr [...] orzekającej o uznaniu M. Cz. z dniem 17 września 2010r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku oraz o odmowie uznania zainteresowanej z dniem 17 września 2010r. za osobę bezrobotną. Od tej decyzji M. Cz. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. W wyjaśnieniach zainteresowana podała, że z dniem 1 września 2010r. podjęła indywidualne szkolenie w zakresie "Instruktor hipoterapii", które odbywało się w formie dwóch dziesięciodniowych zjazdów: I - od 1 września 2010r. do 10 września 2010r., II - od 26 września 2010r. do 5 października 2010r. w J. koło Z. Korzystając z przerwy w kursie dokonała rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. G. z dniem 17 września 2010r. W dniu 8 października 2010r. wystąpiła z wnioskiem do urzędu pracy o sfinansowanie szkolenia na instruktora hipoterapii. Wniosek rozpatrzono negatywnie. Nie rozumie dlaczego fakt poszerzania przez nią kwalifikacji zawodowych urząd pracy uznał jako powód kwalifikujący ją do utraty statusu osoby bezrobotnej. Ponadto dodała, że w stosunku do niej nie mają zastosowania powołane w zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bowiem cały czas pozostawała w gotowości do podjęcia pracy, o fakcie przebywania na zjeździe poinformowała urząd pracy, w wyznaczonych terminach zgłaszała się do urzędu. Wskazała również, że w czasie gdy była zarejestrowana nie przedłożono jej żadnej propozycji pracy. Wnosi więc o przywrócenie statusu osoby bezrobotnej. W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że M. Cz. zarejestrowała w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. G. w dniu 17 września 2010r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu 8 października 2010r. zainteresowana złożyła wniosek o sfinansowanie szkolenia "Kurs instruktora hipoterapii" w trybie indywidualnym. Wniosek ten został przez urząd pracy rozpatrzony negatywnie ze względu fakt, iż strona podjęła szkolenie we własnym zakresie. O powyższym poinformowano zainteresowaną pismem z dnia 19 października 2010r. Następnie zwrócono się pisemnie do Polskiego Towarzystwa Hipoterapeutycznego Oddział M. o udzielenie szczegółowych wyjaśnień dotyczących ww. szkolenia. W odpowiedzi na powyższe Prezes Oddziału M. Polskiego Towarzystwa Hipoterapeutycznego pismem z dnia 8 listopada 2010r. udzielił informacji na temat ww. szkolenia, które strona rozpoczęła w dniu 1 września 2010r. oraz przesłał szczegółowy harmonogram zajęć, z którego wynika, iż zajęcia te odbywały się codziennie i trwały od 7 do 10 godzin lekcyjnych. W związku z powyższym Starosta J. postanowieniem z dnia [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie uznania M. Cz. z dniem 17 września 2010r. za osobę bezrobotną, a następnie decyzją z dnia [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem 17 września 2010r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku oraz orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 17 września 2010r. z powodu braku gotowości do podjęcia zatrudnienia. Po rozpatrzeniu sprawy organ stwierdził, że decyzja Starosty J. jest zgodna z obowiązującym prawem. Zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej...,bądź jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy. M. Cz. w odwołaniu oświadczyła, że powołane przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie mają w stosunku do niej zastosowania, bowiem przez cały czas była zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Argumenty podniesione przez stronę w odwołaniu nie mogły zostać przez organ odwoławczy uwzględnione, gdyż zarówno organy I jak i II instancji zobowiązane są do ścisłego przestrzegania obowiązujących przepisów prawa. Art. 2 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy stanowi, iż bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Natomiast zarówno z wyjaśnień strony jak i pisma Prezesa Oddziału M. Polskiego Towarzystwa Hipoterapeutycznego wynika, iż szkolenie odbywało się w J. koło Z. i zajęcia trwały codziennie, co automatycznie uniemożliwiało podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym, że w okresie trwania szkolenia tj. od 1 września 2010r. do 6 października 2010r. strona nie spełniała wymogów wynikających z definicji bezrobotnego organ administracji słusznie orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 17 września 2010r. Ponownie M. Cz. może zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy jeżeli tylko będzie zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia i w trakcie rejestracji złoży odpowiednie oświadczenie. W przypadku jakichkolwiek przeciwwskazań do podjęcia pracy w konkretnych zawodach należy przedłożyć w urzędzie pracy właściwe zaświadczenie lekarskie potwierdzające te przeciwwskazania. Ponadto poinformowano, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy do obowiązku osób bezrobotnych należy zgłaszanie się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia. Brak statusu bezrobotnego nie stanowi przeszkody w korzystaniu z ofert pracy i podjęciu zatrudnienia w razie znalezienia pracy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję M. Cz. wniosła o jej uchylenie i przywrócenie jej statusu bezrobotnej. Podała, że składając wniosek o pierwszą rejestrację w charakterze osoby bezrobotnej na stosownym druku urzędowym swoim podpisem oświadczała o zdolności i gotowości do podjęcia pracy. Powiatowy Urząd Pracy w J. G. nie udowodnił w żaden sposób, że złamała powyższe oświadczenie. Ukaranie przez PUP J. G. poprzez pozbawienie statusu osoby bezrobotnej tylko dlatego, że z własnej inicjatywy poszerza kwalifikacje zawodowe znacznie zwiększające szanse na znalezienie pracy w niszowym obszarze stoi w wyraźnej sprzeczności z zapisami ustawy o promocji zatrudnienia. Odbiera to jako nieuzasadnioną szykanę jej osoby. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzją Starosty J. z dnia [...] orzeczono o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 17 września 2010r. (bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych). Postanowieniem wskazanego organu z dnia 24 listopada 2010r. powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie uznania skarżącej za osobę bezrobotną i odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych z motywacją, że od dnia 1 września 2010r., t.j. przed dniem rejestracji w charakterze bezrobotnej rozpoczęła ona szkolenie na instruktora rekreacji ruchowej ze specjalnością hipoterapii. Powyższe uznano za ujawnienie istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej uprawniającej do przyjęcia, że w dniu rejestracji skarżąca nie spełniała warunku do nabycia statusu osoby bezrobotnej, gdyż byłą w trakcie udziału w szkoleniu, które powodowało brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (dalej także jako ustawa) stanowi w art. 2 ust. 1 pkt 2, że ilekroć w ustawie mowa jest o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, 1, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Gotowość do podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej oznacza, iż określona osoba wyraża wolę rzeczywistego skorzystania z pomocy świadczonej przez służby zatrudnienia. Dla uzyskania statusu bezrobotnego nie jest to jednak wystarczające. Konieczne jest jeszcze poszukiwanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trudno przyjmować, aby o takiej czynnej postawie świadczyło wyłącznie utrzymywanie kontaktu z urzędem pracy i oczekiwanie na propozycje pomocy składane przez ten urząd. Choć ustawodawca na to wyraźnie nie wskazuje, chodzi tu także o podejmowanie własnych działań, które zwiększają szanse na uzyskanie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Bezrobotny musi zatem wykazać własną aktywność, której celem byłaby utrata posiadanego statusu. O tym, jakie mają być konkretne przejawy owej aktywności i jak może ona być weryfikowana, ustawa nie stanowi. W ocenie Sądu przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy istotna jest przede wszystkim okoliczność, niekwestionowana przez organy, że skarżąca z własnej woli poddała się szkoleniu, z którego w każdej chwili mogła zrezygnować. Z przywołanej wyżej definicji bezrobotnego nie wynika, by zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia należało utożsamiać z brakiem jakiegokolwiek zajęcia czy też z brakiem jakiejkolwiek formy organizacji wolnego czasu. Skarżąca, nie pozostając w zatrudnieniu, mogła czas wolny spędzać w różny sposób - zgodnie ze swoim wyborem. Nie powinno to jedynie kolidować z realną możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia. Skoro uczestnictwo w szkoleniu było spowodowane wyborem skarżącej i od woli skarżącej zależało, czy będzie ona w nim uczestniczyć, czy nie, nie można skutecznie stawiać tezy, że powodowało ono u skarżącej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, tak jak uczyniły to organy. W wielu przypadkach osoby świadczące pracę korzystają z różnych szkoleń podnoszących kwalifikacje zawodowe i nie jest to przeszkodą w uznaniu ich za gotowych do pracy. Skarżąca wybrała taką a nie inną formę szkolenia lecz nie było żadnych przeszkód, by nie mogła z niego zrezygnować. Swoistym miernikiem gotowości do pracy jest kryterium pozostawania do dyspozycji urzędu pracy, przez co należy rozumieć zgłaszanie się w urzędzie bez zbędnej zwłoki i korzystanie z usług świadczonych przez ten urząd. Znajduje to swoje potwierdzenie w art. 33 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego PUP w wyznaczonym terminie "w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy". Z akt administracyjny sprawy nie wynika, by skarżąca była poddana tego typu weryfikacji gotowości do pracy, która mogłaby wskazać, czy gotowość ta miała realny, czy tylko hipotetyczny charakter. Przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest wyjście na jaw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem wznowienia postępowania jest pojawienie się tylko takich faktów, które są dla sprawy istotne, że są one nowe, że istniały one w dniu wydania decyzji oraz że nie były one znane organowi administracyjnemu. Zwraca także na to uwagę orzecznictwo wskazując, że uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2006r., V SA/Wr 2510/05, Lex nr 2020375). Odnosząc powyższe do rozważanej sprawy uznać należy, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa, bowiem nie było podstaw do uznania, że skarżąca nie spełniała w dniu 17 września 2010 r. przesłanek pozwalających na uznanie jej za osobę bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Pozyskane przez organy nowe okoliczności faktyczne czy dowody nie były dla sprawy istotne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W konsekwencji organy błędnie przyjęły, że istniała podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia 22 października 2010r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i do wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, naruszając art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W tej sytuacji Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpatrując sprawę ponownie organy będą miały na uwadze powyższe wskazania. H.B. 4.07.2011r.