II SA/Rz 320/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka/spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...], z dnia [...] września 2010 r., nr [...], odmawiającej przyznania pieniężnego zasiłku celowego na pokrycie strat spowodowanych powodzią, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 w zw. z art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że M. i T. D., zamieszkujący w miejscowości Z., zostali poszkodowani wskutek powodzi w czerwcu 2010 r. Zniszczeniu uległ parter budynku mieszkalnego, w tym instalacje, wyposażenie pomieszczeń i sprzęt gospodarstwa domowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] przyznał M. D. zasiłek celowy w kwocie 6.000 zł, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. zasiłek celowy w kwocie 20.000 zł z przeznaczeniem na remont domu zniszczonego na skutek powodzi. Następnie wnioskiem z dnia 19.08.2010 r. M. D. zwróciła się o zwiększenie kwoty zasiłku o dodatkowe 25.000 zł, wskazując, że przyznane środki zostały już zużyte, a prace remontowe są zrealizowane dopiero w 45% i wymagają kontynuacji. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2010 r. organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego, wskazując, że celem pomocy społecznej jest wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przyznane środki w kwocie 20.000 zł w ocenie organu pozwolą usunąć w części skutki zalania, nie stanowią natomiast pełnej rekompensaty za poniesione straty. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, w którym M. D. podniosła, że oboje z mężem są w podeszłym wieku, utrzymują się z emerytur, nie mają dzieci, a koszty remontu przerastają ich możliwości finansowe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach Kolegium podniosło, że zasiłki celowe z tytułu strat w wyniku klęski żywiołowej przewidziane w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przyznawane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że zarówno przyznanie, jak i forma oraz rozmiar świadczeń ustala – stosownie do okoliczności sprawy – orzekający organ, będąc wyposażony w oznaczony zakres swobody. W rozpatrywanej sprawie granice uznania nie zostały przekroczone. Odwołująca otrzymała już pomoc na remont zniszczonego przez powódź domu, a jej wysokość (20.000 zł) dostosowano do wartości strat oszacowanych przez właściwą Komisję. Aktualizacja wywiadu środowiskowego nie wykazała aby uzasadnione (niezbędne) potrzeby bytowe strony wymagały zwiększenia wielkości pomocy, zgodnie z jej żądaniem, tj. o dodatkowe 25.000 zł. W domu wymieniono okna, drzwi oraz wykonano remont instalacji centralnego ogrzewania i elektrycznej. Nie można zatem twierdzić, że M. D. nie jest aktualnie w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej, skoro jej podstawowe potrzeby zostały już zabezpieczone. Prace wykończeniowe, polegające na remoncie piwnicy, układaniu płytek i remoncie elewacji nie mogą stanowić podstawy do skutecznego ubiegania się o kolejne świadczenia z pomocy społecznej; nie są bowiem ukierunkowane na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Z decyzją nie zgodziła się M. D. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze stwierdziła, że dodatkowa kwota 25.000 zł jest jej niezbędna do całkowitego usunięcia następstw powodzi, jaka nawiedziła jej gospodarstwo w czerwcu 2010 r. Uzyskana dotychczas kwota pokryła tylko część najpilniejszych wydatków. Remont domu już został zakończony i aktualnie brakuje jej środków na wywiązanie się ze zobowiązań, które ponad dwukrotnie przerosły wysokość uzyskanej dotychczas pomocy. Świadczenia emerytalne, jakie uzyskuje wraz z mężem nie wystarczają na pokrycie tych należności oraz bieżących kosztów utrzymania rodziny, w tym opłat za energię elektryczną i dostawę gazu ziemnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przykładowe funkcje zasiłku celowego wymieniono w art. 39 ust. 2 i art. 40 ust. 1 i 2 tej ustawy, wskazując: konieczność zakupu żywności, leków, opału, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw i remontów w mieszkaniu, w tym również konieczność pokrycia strat wywołanych zdarzeniem losowym, klęską żywiołową lub ekologiczną. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca M. D. i jej mąż doznali strat w wyniku powodzi w czerwcu 2010 r. Spełnione zatem zostały przesłanki z art. 40 ustawy o pomocy społecznej do przyznania im zasiłku celowego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w dacie wydawania przez organy administracji rozstrzygnięć w niniejszej sprawie, wysokość zasiłków celowych dla ofiar powodzi z 2010 r. nie była określona w żadnym akcie prawnym, a w szczególności w ustawie z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 835, ze zm.), która weszła w życie 9.07.2010 r. Słusznie zatem wskazuje organ, że decyzje podejmowane w tej kwestii rozstrzygane były w ramach uznania administracyjnego. Znanym powszechnie jest fakt, że kwota 6.000 zł określona została przez organy administracji rządowej jako pomoc przeznaczona dla powodzian, a informacja o tym i stosowne środki zostały przekazane ośrodkom pomocy społecznej. Dla najbardziej dotkniętych przez powódź przewidziano też dodatkowe środki. Biorąc te okoliczności pod uwagę Sąd stwierdza, że wysokość przyznanych skarżącej dwukrotnie kwot (6.000 zł i 20.000 zł) była adekwatna do sytuacji i możliwości finansowych organu. Jak wykazało postępowanie dowodowe, a zwłaszcza ocena dokonana podczas wywiadu środowiskowego, udzielona pomoc umożliwiła skarżącej przywrócenie funkcji mieszkalnej zajmowanego budynku. W szczególności wymieniono zniszczone okna i drzwi oraz zapewniono ogrzewanie i dostawę energii elektrycznej poprzez wymianę obydwu instalacji. Sąd podziela stanowisko organu, że pozostałe zgłoszone przez skarżącą potrzeby (np. układanie płytek, zmiana elewacji zewnętrznej budynku oraz remont pomieszczeń pomocniczych takich jak piwnica, skład na opał) nie stanowią "niezbędnej potrzeby bytowej" w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie są to bowiem potrzeby, których niezaspokojenie niosłoby ze sobą zagrożenie dla bytu skarżącej lub jej rodziny. W szczególności skarżąca, jako osoba uprawniona do emerytury, nie cierpi z powodu ubóstwa, uzyskuje środki dostateczne na zakup żywności i niezbędnego ubrania; dysponuje nieruchomością budynkową zdatną do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, rolą organów pomocy społecznej jest wyłącznie umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których osoby potrzebujące nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasiłek celowy stanowiący formę tej pomocy nie służy natomiast pełnej rekompensacie strat poniesionych np. w wypadku klęski żywiołowej, co zresztą podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Załatwiając sprawę skarżącej organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało odstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie zasiłku celowego. Z tych przyczyn, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu określonym w art. 145 P.p.s.a. uzasadniającym jej uchylenie, Sąd skargę oddalił, w oparciu o art. 151 P.p.s.a.