II GZ 415/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1142/11 w zakresie przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach według właściwości w sprawie za skargi G. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 czerwca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1142/11 – działając na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach sprawę ze skargi G. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że 30 maja 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. 2011 Nr 89 poz. 506; dalej: rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 kwietnia 2011 r.). Zgodnie z § 1 cyt. rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm.; dalej: utd), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. § 2 tego rozporządzenia stanowi, iż sprawy zarejestrowane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem spraw, w których wyznaczono terminy rozprawy. W niniejszej sprawie strona skarżąca ma miejsce zamieszkania na obszarze Województwa Świętokrzyskiego (M.). Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ze zm.), właściwym dla obszaru Województwa Świętokrzyskiego jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, stąd ten Sąd jest właściwym do rozpoznania sprawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł zażalenie na to postanowienie domagając się jego uchylenia. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 13 § 2 p.p.s.a. w związku z § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 kwietnia 2011 r. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że sprawa podlega przekazaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. W uzasadnieniu organ wskazał, że z treści § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 kwietnia 2011 r. wynika, iż przekazaniu podlegają sprawy dotyczące nałożenia kar pieniężnych. Przepis stanowi wyjątek od reguły zawartej w art. 13 § 2 p.p.s.a. i należy interpretować go "ścieśniająco". § 1 cyt. rozporządzenia ma zastosowanie jedynie w sprawie skarg związanych z postępowaniem w sprawie nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 92 ustawy o transporcie drogowym, tj. spraw, w których znajdują zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten nie stosuje do spraw pośrednio jedynie związanych z postępowaniem w sprawie nałożenia kary pieniężnej takich jak sprawy związane z postępowaniem egzekucyjnym w administracji czy też sprawy wszczęte na skutek wniosku strony o umorzenie, rozłożenie na raty bądź odroczenie płatności kar pieniężnych, które zostały już nałożone, gdyż decyzja ta nie dotyczy nałożenia kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Prezydent Rzeczypospolitej w rozporządzeniu z 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (które weszło w życie z dniem 30 maja 2011 r.) odmiennie uregulował (niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a.) właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego Zgodnie z § 1 cyt. rozporządzenia, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 utd, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Sprawy podlegające przekazaniu według właściwości miejscowej dotyczą - zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym – nałożenia kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisów: 1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, 1a) o publicznym transporcie zbiorowym; 2) o czasie pracy kierowców, 3) o odpadach, 4) o ochronie zwierząt, 5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, 6) o bezpieczeństwie żywności i żywienia, 7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, 8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Jak wynika z treści decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2011 r. oraz z utrzymującej ją w mocy decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2011 r., sprawa rozpoznana przez te organy administracji nie dotyczyła nałożenia którejkolwiek z kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym i w załączniku do tej ustawy. Dotyczyła ona odmowy umorzenia należności pieniężnej w wysokości [...]zł wynikającej z kary pieniężnej nałożonej na G. M. Podstawą materialnoprawną dla tych decyzji stanowiła ustawa z 27 sierpnia 2009 r., o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych). Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie zawierają regulacji prawnych dotyczących trybu i zasad umarzania lub rozkładania na raty kar pieniężnych nałożonych przez inspektorów transportu drogowego kar pieniężnych. Kary te nie są również objęte zakresem przedmiotowym Ordynacji Podatkowej. Z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie znowelizowana ustawa o finansach publicznych, która zawiera przepisy dotyczące umarzania, odraczania terminów płatności lub rozkładania na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, do których - zgodnie z art. 60 pkt 7 cyt. ustawy - należą również dochody pobierane przez państwowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (w tym kary pieniężne nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym). Na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do takich należności są: w stosunku do należności budżetu państwa - minister, wojewoda oraz inni dysponenci części budżetowych. Stosownie do art. 64 cyt. ustawy właściwy organ (na gruncie niniejszej sprawy jest to Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego jako organ pierwszej instancji oraz Główny Inspektor Transportu Drogowego jako organ odwoławczy), na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 tej ustawy ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Z art. 55 ustawy o finansach publicznych wynika, iż należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości lub w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Przenosząc te ogólne rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż z treści decyzji wynika, że Ś.i Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych decyzją z [...] lutego 2011 r., odmówił umorzenia należności w wysokości [...] zł. G.M. odwołała się od tej decyzji do GITD, który decyzją z [...] marca 2011 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Następnie G. M. złożyła do WSA w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygnięcie, którą Sąd ten przekazał – na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a. w związku z § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 kwietnia 2011 r. – sprawę WSA w Kielcach według właściwości. Ulgi w spłacie należności o których mowa w art. 55-58 ustawy o finansach publicznych są regulacjami, które należy wiązać z należnościami wcześniej ustalonymi, co do których zaistniały przesłanki ich zastosowania (tak R. Trykozko, Umarzanie zaległości z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, Finanse Komunalne nr 4/2010, s. 66 i n.). W związku z powyższym skoro ulgi w spłacie należności wynikające z nałożenia kary pieniężnej należy wiązać z karą pieniężną jako należnością główną powstałą wcześniej, to rozpoznawanie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją w przedmiocie odmowy umorzenia należności wynikającej z kary pieniężnej, to sprawy takie należy włączyć do spraw przekazanych tym wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Spraw w przedmiocie ulg w spłacie należności wynikających z nałożenia kar pieniężnych nie powinno się rozdzielać od spraw bezpośrednio związanych z nałożeniem kar (na podstawie art. 92 utd). Nadto nielogicznym byłoby przekazanie jedynie spraw związanych stricte z karami pieniężnymi, a spraw niejako pochodnych w tej kwestii czyli ulg w spłacie należności wynikających z kary pieniężnej wyłączyć z tegoż przekazania. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 kwietnia 2011 r. zawiera uregulowania mające na celu usprawnienie i przyspieszenie rozpatrywania szeroko rozumianych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego przez wojewódzkie sądy administracyjne (w której winny mieścić się również sprawy dotyczące ulg w spłacie należności publicznoprawnych przewidziane w art. 57 ustawy o finansach publicznych). Przyjęcie koncepcji prezentowanej przez GITD w zażaleniu jakoby sprawy związane z odmową umorzenia należności wynikających z kar pieniężnych należałoby wyłączyć z przekazania spraw określonego § 1 cyt. rozporządzenia - niweczyłoby ten cel. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.