I FZ 236/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "S." Sp. z o.o. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2011 r., o sygn. akt I SA/Ol 295/11 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "S." Sp. z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 3 lutego 2011 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 30 czerwca 2011 r., I SA/Ol 295/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił "S." Sp. z o.o. w O. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że przedstawiane przez spółkę wyjaśnienia dotyczące kondycji finansowej podmiotu zawarte w oświadczeniach i nadesłanych dokumentach są względem siebie sprzeczne (niespójne), wzajemnie się wykluczają i w związku z powyższym brak było podstaw do przyznania prawa pomocy. Sąd szczegółowo odniósł się do poszczególnych nieścisłości w podanych przez spółkę danych. W szczególności Sąd stwierdził, że przedłożony bilans spółki jest nieprawidłowy, ponieważ wbrew przepisom z zakresu rachunkowości nie wykazuje kapitału podstawowego spółki. Z przedstawionego zaś na wezwanie Sądu odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 26.04.2011 r. wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 400.000 zł. Dalej, z akt administracyjnych wynika jednoznacznie i faktu tego nie poważa również skarżąca, że posiada udziały w innych spółkach z o.o., a okoliczność ta również nie została odzwierciedlona w bilansie. W bilansie nie został także ujęty posiadany majątek, który niewątpliwie posiada spółka wbrew złożonemu oświadczeniu o nieposiadaniu majątku. Z przedstawionego zawiadomienia z Sądu Rejonowego w O. VI Wydział Ksiąg Wieczystych wynika bowiem, że w dniu 19.10.2010 r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej w wysokości 660.858,00 zł na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego na nieruchomości gruntowej stanowiącej majątek skarżącej. Zauważyć przy tym należy, że w przedstawionym bilansie nie ujęto także w pozycji rezerwy na zobowiązania, zobowiązań określonych decyzją organu podatkowego I instancji. W dalszej kolejności Sąd argumentował, że z przedłożonych Sprawozdań Zarządu Spółki wynika, że zarówno w roku 2009 i 2010 "Spółka realizowała uchwałę wspólników o pozyskaniu pozwolenia na budowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wybudowaniu tej sieci i realizację budowy domów mieszkalnych zgodnie z planem zagospodarowania terenu. Sieć wodociągową pobudowano", ale okoliczności te nie znajdują odzwierciedlenia w złożonych przez wnioskodawcę dokumentach księgowych. Sąd podkreślił, że w oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego skarżąca wyjaśniła m.in., że "S. dla J. nie zapłaciła za wykonaną sieć wodociągową". Także powyższe oświadczenie stoi w sprzeczności z przedstawionymi dokumentami księgowymi. O nierzetelności przedłożonych oświadczeń świadczył zdaniem Sądu pierwszej instancji także fakt, że skarżąca zobowiązana jest jak wynika z przedłożonej umowy o świadczenie usług księgowych do zapłaty wynagrodzenia w wysokości 200 zł netto plus VAT miesięcznie, a zatem przyjmując nawet, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma przychodów, to ponosi jednak koszty w postaci wynagrodzenia za usługi księgowe. Natomiast z przedstawionych dokumentów wynika, że nie poniosła żadnych kosztów, nie ma także żadnych długów (czy to w stosunku do Biura Rachunkowego za niewypłacone wynagrodzenie, czy też w stosunku do jak to oświadczyła Spółki "J." za wykonaną sieć wodociągową). Dodatkowo Sąd zauważył, że pomimo wezwania spółka nie przedłożyła bilansu za rok 2009, rachunku zysków i strat za rok 2009 oraz informacji dodatkowej. Nie złożyła także opisów aktów notarialnych wprowadzających zmiany do umowy spółki. Złożone z kolei oświadczenie, że nie wprowadzano zmian do umowy spółki pozostaje w sprzeczności z informacjami wynikającymi z przedłożonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego dla skarżącej, z którego wynika, że w dniu 28.10.2004 r. zmieniono § 7, § 8 ust. 2, § 15 ust. 1, ust. 3 oraz dodano w § 19 ust. 3 umowy Spółki. Sąd zwrócił uwagę na instytucję czasowych wkładów wspólników, tzw. dopłat, których celem jest dofinansowanie działalności spółki i nie uwzględnił twierdzenia "że wspólnicy nie deklarują możliwości dopłat do spółki z powodu braku środków ponieważ pokrycie zobowiązań spółki zagraża ich egzystencji", skoro nie przedłożono oświadczenia o stanie majątkowym wspólników na potwierdzenie ich aktualnej sytuacji materialnej i życiowej. Reasumując Sąd stwierdził, że przedłożone oświadczenia w zestawieniu z przedłożonymi dokumentami księgowymi wskazują, iż skarżąca nie przedstawiła Sądowi wiarygodnych informacji dotyczących swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i tym samym orzekający brak było podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka (reprezentowana w sprawie przez członka zarządu) podtrzymała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz złożone w postępowaniu oświadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w sposób wyjątkowo wnikliwy i szczegółowy skonfrontował oświadczenia spółki z nadesłaną przez nią dokumentacją źródłową dotyczącą kondycji finansowej i wyciągnął w tym zakresie słuszne wnioski. W pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy Sąd wypunktował wyraźnie, na czym polegały nieścisłości w oświadczeniach spółki i zaprezentował względy, dla których strona nie wypełniła przesłanek zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z oceną dokonaną przez Sąd należy się w pełni zgodzić, tym bardziej, że w rozpatrywanym zażaleniu spółka nie zaprezentowała żadnych nowych argumentów czy też wyjaśnień, które mogłyby rzutować na podjęte przez Sąd rozstrzygnięcie. Skoro wewnętrzne sprzeczności w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu miały charakter ewidentny, wręcz rażący to nie można stwierdzić, że spółka "wykazała" po myśli art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a to stanowi to dostateczną podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku. Końcowo powtórzyć można jedynie za Sądem pierwszej instancji, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których nadzwyczaj trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Ta specyficzna forma dofinansowania przez Skarb Państwa przewidziana została dla podmiotów, dla których konieczność poniesienia wymaganych prawem kosztów sądowych oznaczałaby definitywne zamknięcie drogi sądowej. Podkreślenia wymaga także fakt, że w myśl powołanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać osobie prawnej prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jej dostępu do sądu. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.