II FZ 806/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia WSA (del.) Barbara Kołodziejczak - Osetek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. T. i C. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 489/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. T. i C. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 1 kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 8 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 489/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przyznał Skarżącym M. T. i C. T. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 1 kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Kolejno wyrokiem z dnia 6 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił przedmiotową skargę. Pismem z 10 listopada Skarżący złożyli do Sądu pierwszej instancji wniosek o wyznaczenie nowego pełnomocnika do złożenia w ich imieniu skargi kasacyjnej. W ich opinii, pełnomocnik reprezentował ich interesy w sposób niewłaściwy. Pismem z 18 listopada 2011 r. pełnomocnik Skarżących poinformował Sąd pierwszej instancji, iż po zapoznaniu się z sentencją i uzasadnieniem wyroku w sprawie stwierdził brak podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej co zawarł w opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 23 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowienie niniejsze zostało przez Skarżących zaskarżone pismem z 28 listopada 2011 r. W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, iż pełnomocnik odmówił kontaktu z nimi więc niemożliwym było uzgodnienie stanowiska w sprawie. Ponadto zarzucili, iż nie zostali oni poinformowani o terminie rozprawy przez co nie mogli przedstawić swego poglądu na sprawę. W związku z tym zarzucili pełnomocnikowi brak właściwej reprezentacji oraz działanie na ich szkodę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Ustosunkowując się do zażalenia Skarżących, należy podkreślić, że w toku niniejszego postępowania Skarżącym zostało już przyznane prawo pomocy we wnioskowanym przez nich zakresie, na mocy prawomocnego postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 czerwca 2011 r. Samo zaś prawo pomocy, stosownie do art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stąd w świetle przytoczonego wyżej przepisu Sąd nie ma kompetencji do wyznaczenia stronie kolejnego pełnomocnika. Bowiem rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie pełnomocnika z urzędu, sąd administracyjny orzeka wyłącznie w zakresie przyznania tego prawa lub nie. W przypadku uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika przewodniczący wydziału zwraca się do właściwego samorządu zawodowego, przekazując stosowne orzeczenie o wyznaczenie pełnomocnika. Natomiast kwestie dotyczące imiennego wskazania adwokata, czy też radcy prawnego należą do kompetencji właściwej rady adwokackiej lub izby radców prawnych. Odnosząc się do argumentów podniesionych przez Skarżących w zażaleniu stwierdzić należy, że to z woli strony (na ich wniosek) zostało wydane w sprawie postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Stanowiło ono podstawę do zwrócenia się przez Sąd pierwszej instancji do Okręgowej Rady Adwokackiej w S. o wyznaczenie konkretnego adwokata. Strona może na etapie skierowania przez Sąd postanowienia o przyznaniu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata (radcy prawnego) z urzędu porozumieć się z właściwym organem samorządu zawodowego adwokatów (radców prawnych) co do tego, który z wykonujących zawód prawniczy wykwalifikowanych prawników będzie reprezentował jej interesy w sprawie. Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika. Jednakże mocodawca to jest strona, której przyznano prawo pomocy, jeżeli ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w rozpoznawanej sprawie do okręgowej rady adwokackiej) ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. W ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań. Należy stwierdzić, że wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych, stanowi o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego postanowieniem Sądu. W powyższej sytuacji Skarżący nie mogą skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) z urzędu, bowiem przyznane im prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.