II SA/Kr 168/10
WyrokWSA w Krakowie2010-04-23
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Kazimierz Bandarzewski, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koszty sporządzenia operatu szacunkowego, na podstawie którego organ ustala odszkodowanie w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, mogą obciążać stronę postępowania (gminę), czy też powinny być ponoszone przez organ administracji?Ratio decidendi
Koszty sporządzenia operatu szacunkowego, niezbędnego do ustalenia odszkodowania za nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, stanowią koszty postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 262 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego powinny być ponoszone przez organ prowadzący postępowanie. Przepis art. 22 ust. 1 tej ustawy, określający finansowanie nabycia nieruchomości pod drogi, nie stanowi lex specialis wobec zasad k.p.a. w zakresie kosztów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zobowiązania Gminy Miasto Nowy Targ do zapłaty kwoty 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną. Organ I instancji (Starosta Nowotarski) uznał, że koszty te powinny obciążać gminę na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Gmina Miasto Nowy Targ wniosła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie k.p.a.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Małopolskiego oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Nowotarskiego. Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i zasądził od Wojewody na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie : WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto N. na postanowienie Wojewody [....] z dnia 2 grudnia 2009 r. nr [....] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; III. umarza postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia; IV. zasądza od Wojewody [....] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto N. kwotę 280 zł ( dwieście osiemdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta Nowotarski postanowieniem z 24 września 2009 r., na podstawie art. 263, art. 264 kpa w zw. z art. 132 ust. 8 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 12 ust. 5, art. 22 ust. 1 ustawy z 10. 04. 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), art. 3 ust. 2 ustawy z 16. 12. 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. Nr 267, poz. 2251 ze zm.), zobowiązał Gminę Miasto Nowy Targ do zapłaty na rzecz Powiatu Nowotarskiego kwoty 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o powierzchni 0,0170 ha, położoną w N.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z 10 sierpnia 2009 r. znak: [....] Starosta Nowotarski orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz W.P. w wysokości [....] zł, Z.P. w wysokości [....] zł, A.S. w wysokości [....] zł oraz M.S. w wysokości [....] zł za nieruchomość położoną w Nowym Targu oznaczoną jako działka nr [....] o powierzchni 0,0170 ha, która z mocy prawa stała się własnością Gminy Nowy Targ na podstawie decyzji Starosty Nowotarskiego z 28 kwietnia 2008 r. znak: [....] o ustaleniu lokalizacji drogi gminnej dla inwestycji: "budowa drogi klasy Z – ulica Sikorskiego na odcinku od ul. Kowaniec do ul. Waksmundzkiej wraz z przeprawą mostową przez potok Czarny Dunajec oraz budową infrastruktury technicznej dla obsługi projektowanej ulicy".
Wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie z § 2 umowy z 6 marca 2009 r. koszt sporządzenia operatu szacunkowego wyceny nieruchomości stanowiącej grunt niezabudowany bez ograniczonych praw rzeczowych wyniósł 680 zł. Przedmiotowy operat został sporządzony w terminie. Na podstawie przedłożonej przez wykonawcę faktury VAT z 30 czerwca 2009 r. nr [....] nastąpiła zapłata należności za sporządzenie operatów szacunkowych, przy czym faktura ta obejmuje koszty sporządzenia wszystkich opracowań.
Koszty te zostały poniesione ze środków własnych Powiatu Nowotarskiego. Powołując się na brzmienie art. 132 ust. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 22 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 3 ust. 2 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego oraz stanowisko Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie wyrażone w piśmie z 20. 02. 2009 r. organ I instancji stwierdził, ż koszty postępowań o ustalenie odszkodowania za nieruchomości, które stały się własnością Gminy Miasto Nowy Targ winny być ponoszone ze środków własnych Gminy.
Zażalenie na ww. postanowienie do Wojewody Małopolskiego wniósł Burmistrz Miasta Nowy Targ, domagając się jego uchylenia. Wskazał w nim, że z przytoczonych w postanowieniu przepisów wynika, że do ustalania odszkodowania i jego wypłacania, będącego zadaniem zleconym w zakresu administracji rządowej, stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie wyraźnie stwierdzono, że podmiot, który będzie realizował cel publiczny "może" pokryć koszty należności oraz koszty ustaleń tych należności. Zacytowane przepisy dotyczą kosztów nabycia (w tym odszkodowania), kosztów budowy, przebudowy, remontu i ochrony dróg gminnych oraz zarządzania nimi. Brak jest w nich wskazań co do kosztów postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia wysokości odszkodowania. W postanowieniu nie podano konkretnego przepisu prawa, który stanowiłby podstawę prawną zobowiązania gmin w trybie administracyjnym do zwrotu kosztów postępowania. Podkreślił, że pojęcia kosztów nabycia, o których mówi art. 22 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie można utożsamiać z kosztami postępowania.
Wojewoda Małopolski postanowieniem z 2 grudnia 2009 r., znak: SN.VI.MM.7724-3-56-09 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z dyspozycją art. 264 § 1 kpa. Wskazał, że ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ma charakter szczególny. Tym samym posiada pierwszeństwo w stosunku od innych ustaw regulujących zasady wywłaszczania nieruchomości pod drogi publiczne. Odesłanie do przepisów o gospodarce nieruchomościami w sprawach ustalenia wysokości wypłacenia odszkodowania za odebrane prawa rzeczowe na skutek decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przewidziane w art. 12 ust. 5 wskazanej ustawy oznacza odesłanie jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów o gospodarce nieruchomościami zawartych w dziale III rozdziale 5 oraz dziale IV rozdziale 1, a także przepisów zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 2. 09. 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pełni funkcję pozwolenia na budowę. Nabycie prawa własności nieruchomości następuje z mocy samego prawa z chwilą, gdy decyzja stanie się ostateczna. Odebranie praw rzeczowych łączy się bezpośrednio z przyznaniem ekwiwalentu w postaci roszczenia o odszkodowanie, realizowanego przez organ administracji z urzędu w odrębnej decyzji. Zatem uzyskanie decyzji o zezwoleniu na realizację drogi wraz z decyzją ustalającą wysokość ekwiwalentu za odebrane prawo stanowi cały proces nabycia nieruchomości pod drogi. Tym samym niezbędne jest traktowanie postępowań obejmujących zarówno wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację drogi, jak i decyzji ustalającej odszkodowanie jako postępowań zmierzających do nabycia nieruchomości pod drogi.
Postępowania takie generują także koszty związane nie tylko z zapłatą odszkodowania dla osób pozbawionych prawa własności, ale i ściśle rozumiane koszty postępowania administracyjnego zmierzające do wydania obydwu decyzji w tym m. in. koszty sporządzenia operatów szacunkowych pozwalających na wycenę nieruchomości i na tej podstawie ustalenie adekwatnego odszkodowania. Przepis art. 22 ust. 1 ustawy z 10.04. 2003 r. swoim zakresem obejmuje koszty nabycia nieruchomości pod drogi wskazując jedynie, iż do zakresu tego włącza odszkodowania. Jego brzmienie w związku z art. 3 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego wskazuje, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi (obejmujące także koszty postępowań administracyjnych związanych z tym nabyciem) w tym odszkodowania, w odniesieniu do dróg gminnych i powiatowych finansowane są odpowiednio z budżetu gmin i powiatów. Organ odwoławczy podkreślił, że beneficjentami postępowań prowadzonych w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych są odpowiednie podmioty publicznoprawne i to właśnie w zakres ich majątku wchodzą prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Nadto podniósł, że organ I instancji niewłaściwie powołał w podstawie prawnej postanowienia art. 132 ust. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem jego moc została wyłączona przez art. 22 ust. 1 ww. ustawy 10.04.2003 r.
Skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Burmistrz Miasta Nowy Targ. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędną wykładnię art. 22 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i art. 3 ust. 2 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego oraz naruszenie art. 263 i art. 264 kpa. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania
W uzasadnieniu powtórzył, że "koszty nabycia nieruchomości pod drogi", o których mowa w ustawie o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie są pojęciem tożsamym z "kosztami należności" oraz "kosztami ustaleń tych należności" w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też "kosztami postępowania" w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego. Organy orzekające w sprawie nie wskazały konkretnego przepisu, z którego wynikałby obowiązek poniesienia przez stronę skarżącą kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Taki pogląd został również wyrażony przez Małopolski Urząd Wojewódzki w piśmie z 20. 02. 2009 r., gdzie wskazano, że do rozliczenia kosztów starosta i burmistrz winni zawrzeć porozumienie. Pismem z 31. 03. 2009 r. Starosta Nowotarski zwrócił się z propozycją zawarcia porozumienia w tym zakresie. Nadto art. 262 § 1 kpa określa jakie koszty postępowania obciążają stronę, a wyliczenie to ma charakter zamknięty. Pozostałe koszty obciążają organ administracyjny. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organy prowadzące postępowanie administracyjne przeprowadzenia dowodów pozwalających na ustalenie stanu faktycznego sprawy. To organ administracyjny jest "gospodarzem postępowania" i zobowiązany jest do ponoszenia kosztów postępowania. Nadto strona skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy w uzasadnieniu błędnie przytoczył nazwiska osób, na rzecz których orzeczono odszkodowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ust 1 ustawy z 30.08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do kontroli działalności administracji publicznej, w tym zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie czy koszty sporządzenia operatu szacunkowego, w oparciu o który organ podejmuje decyzję o odszkodowaniu są kosztami, którymi można obciążyć stronę czy też koszty te ponosi organ, który ustala odszkodowanie w trybie ustawy z 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. nr 2008, nr 193, poz. 1194 ze zm.).
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy z 10.04. 2003 r. do ustalenia wysokości i wypłacania odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a (tj. odszkodowania za nieruchomości, które z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna staja się z mocy prawa: 1. własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, 2. własnością odpowiednich jednostek sam. terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych) stosuje się odpowiednie przepisy go gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Należy podkreślić, że prowadzenie przez organ postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania na podstawie ustawy z 10.04.2003 r. z udziałem biegłego rzeczoznawcy było uzasadnione i dopuszczalne w celu prawidłowego zrealizowania kompetencji do wydawania decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w art. 4a ww. ustawy.
Art. 130 ust. 2 ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Jest to także zgodne z normą z art. 85 § 1 kpa, który stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
W związku z powyższym należy rozważyć kwestię podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów postępowania związanych ze sporządzenie przedmiotowego operatu szacunkowego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego.
Rozważając tę kwestię trzeba wskazać na treść art. 262 § 1 kpa, który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1. wynikły z winy strony, 2. zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
Z treści art. 262 § 1 kpa wynika, że podstawową przesłanką obciążenia strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, że są to koszty, które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków. Zasadą jest zatem, że koszty postępowania administracyjnego ponowi organ – w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Dopiero uznanie, iż koszty nie zostały poniesione wskutek wypełnienia przez organ jego ustawowych obowiązków, pozwala na podjęcie rozważań, czy koszty te zostały poniesione "w interesie" lub " na żądanie" strony postępowania. Tylko w sytuacji gdy któraś z ww. przesłanek zachodzi – możliwe będzie obciążenie kosztami postępowania stronę lub strony. Zakres czynności, które powinien podjąć organ administracji w ramach ustawowych obowiązków określa art. 77 § 1 kpa. Stosownie do treści tego przepisu organ administracji jest zobowiązany w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy – niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 kpa).
W doktrynie przyjmuje się, że wykładnia art. 262 §1 kpa, powinna być wąska, ponieważ omawiana regulacja stanowi istotny wyjątek od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji publicznej (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. A. Mudrecki, Gdańsk 2008, s. 578). Przytoczony art. 262 § 1 kpa ustala zasadę rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę a organ administracji. Brakuje jednak regulacji wskazującej przy pomocy jakich narzędzi należy rozgraniczyć te koszty, w tym koszty które zostały poniesione rzeczywiście w interesie strony, a które wyniknęły z realizacji zasady prawdy obiektywnej oraz zasady oficjalności, zobowiązujących organ prowadzący postępowanie do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Trzeba podkreślić, że art. 7 kpa, ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zasada ta zostaje sprecyzowana w treści art. 77 § 1 kpa. Z treści obu ww. przepisów wynika zatem, że organ administracji jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Przepisy działu IX kpa wskazują, że koszty postępowania (wydatki) ponosi organ prowadzący postępowanie, co wynika z obowiązków dowodowych nałożonych na organ (art. 7, 77§ 1 kpa). Koszt sporządzenia w okolicznościach niniejszej sprawy opinii biegłego rzeczoznawcy nie jest zatem kosztem poniesionym w interesie strony – w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Podejmowanie wszelkich działań zmierzających do prawidłowego zrealizowania normy z art. 21 Konstytucji RP, zgodnie z którą Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem, stanowi obowiązek organu, a nie stron postępowania. Nie ma znaczenia charakter prawny podmiotu będącego stroną postępowania administracyjnego, a zwłaszcza okoliczność, że stroną jest związek publicznoprawny – gmina.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej przez Sąd sprawy należy stwierdzić, że art. 262 § 1 pkt 2 kpa nie ma zastosowania, ponieważ nie doszło do spełnienia przesłanek warunkujących jego zastosowanie. Po pierwsze koszty sporządzenia operatu szacunkowego nie mogą być rozpatrywane w kategoriach istnienia bądź braku interesu Gminy Miasta Nowy Targ. Nie zostały także poniesione na jej żądanie – w zakresie nie wynikającym z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Obowiązek poniesienia tych kosztów obciążał organ prowadzący postępowanie na mocy art. 12 ust. 5 ustawy z 10.04. 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, odpowiednio stosowanego art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 84 § 1, art. 7 i 77 § 1 kpa, a więc był ustawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w rozumieniu art. 262 § 1 pkt. 2 kpa.
Wprawdzie postępowanie w sprawie lokalizacji drogi publicznej w trybie ustawy z 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych prowadzone jest na wniosek strony składającej wniosek, to jednak nie świadczy to o tym, że koszty postępowania, które nie wynikły z winy wnioskodawcy, powinny obciążać którąkolwiek ze stron postępowania. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że wywłaszczenie dokonywane w tym trybie następuje za odszkodowaniem, a podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowią art. 12 ust. 4a, 4b, 4f i ust. 5 oraz art. 18 ww. ustawy 10. 04.2003 r., z których wynika obowiązek organu ustalenia tego odszkodowania.
Odstępstwo od ww. przepisów kpa, byłoby dopuszczalne jedynie w sytuacji szczególnej regulacji, wyłączającej postanowienia art. 262 §1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu regulacja taka nie istnieje w odniesieniu do kosztów postępowania w sprawach ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z 10.04. 2003 r. Nie stanowi jej zwłaszcza przepis z art. 22 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r., który stanowi, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym". Zgodnie z art. 13 ust. 2 cyt. ustawy właściwy zarządca drogi może nabyć w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa , województwa, powiatu lub gminy, nieruchomości, w tym lokale mieszkalne, poza pasami drogowymi w celu dokonania ich zamiany na nieruchomości położone w pasach drogowych lub wydzielania ich w tych pasach w postępowaniu scaleniowo-wymiennym. Zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy, w przypadku, o którym mowa w art. 12 ust. 4 ( gdy własność przechodzi z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego – z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna), jeżeli przejęta jest cześć nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi jest zobowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu państwa albo jednostki samorządu terytorialnego tej części nieruchomości.
Mając na uwadze treść art. 22 ust. 1 ustawy z 10.04. 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz uwzględniając wskazane wyżej regulacje tej ustawy, odnoszące się do nabywania nieruchomości pod drogi należy przyjąć, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi to koszty stanowiące ekwiwalent za nieruchomość przeznaczoną pod drogi. Obejmują one nie tylko wypłacane odszkodowanie lecz również cenę wykupu nieruchomości. W ramach tego ekwiwalentu nie mieszczą się jednak koszty związane ze sposobem jego ustalenia. Regulacja art. 22 ust. 1 ustawy z 10.04. 2003 r. ma charakter regulacji materialno-prawnej, związanej z realizacja zadań publiczno-prawnych przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a nie regulacji dotyczącej rozkładu kosztów postępowania administracyjnego. Nie może być zatem potraktowany jako lex specialis w stosunku do zasad i reguł określonych w kpa.
Nadto należy zauważyć, że stanowisko organów I i II instancji prowadzi w konsekwencji do obciążenia kosztami postępowania administracyjnego jednej ze stron tego postępowania. Wszelkie obowiązki nakładane nas trony postępowania administracyjnego winny znajdować umocowanie w normach prawnych, a w sytuacji pojawiających się wątpliwości interpretacyjnych nie jest uzasadnione ich rozstrzyganie na niekorzyść stron postępowania, w tym przypadku Gminy Miasto Nowy Targ.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że przyjęcie przez organy obu instancji, że strona postępowania administracyjnego – Gmina Miasto Nowy Targ jest zobowiązana do poniesienia kosztów postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z 10. 04. 2003 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, obejmujących koszty sporządzenia operatu szacunkowego, w oparciu o który organ podejmuje decyzję o odszkodowaniu jest wynikiem błędnej wykładni art. 22 ust. 1 ww. ustawy, a zatem stanowi naruszenie prawa materialnego. Uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy , gdyż bezpośrednio determinowało, w sposób niezgodny z prawem treść zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Wobec powyższego zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające go postanowienie organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit "a" ustawy z 30.08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W oparciu o art. 152 p.p.s.a. określono, za zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło