II GZ 470/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. – U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 807/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi M. M. – U. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 807/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił M. M. – U. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jej skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., ogłoszonego w dniu 13 czerwca 2011 r. uznał, iż nie uprawdopodobniono okoliczności braku winy w uchybieniu terminowi, który upłynął w dniu 20 czerwca 2011 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wykazanie tej okoliczności, tj. braku winy w uchybieniu terminowi jest warunkiem do przywrócenia przez sąd tego terminu. Wskazane przez pełnomocnika strony w piśmie z dnia 22 czerwca 2011 r. okoliczności mające uzasadnić żądanie przywrócenia terminu, którymi było zdecydowanie się skarżącej na wniesienie środka odwoławczego od wyroku w ostatnim dniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia oraz niespodziewany wyjazd zagraniczny pełnomocnika skarżącej w tym właśnie dniu, nie były zdaniem Sądu pierwszej instancji przyczynami usprawiedliwiającymi przywrócenie terminu. Wskazał, że Strona decyzję co do swojego dalszego postępowania w sprawie może podjąć w dowolnym momencie biegnącego terminu, także w ostatnim jego dniu. Pełnomocnik Skarżącej nie wykazał natomiast aby w tym dniu nie mógł podejmować żadnych czynności w tym aby nie mógł powierzyć tej czynności osobie trzeciej, substytutowi bądź z uwagi na brak w tym zakresie przymusu adwokacko – radcowskiego, poinformować mocodawcy o swojej nieobecności co pozwoliłoby skarżącej na złożenie takiego wniosku osobiście. Zażaleniem M. M. – Umińska zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę w taki sposób, że zostanie przywrócony uchybiony termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r. oraz uzasadnienie to zostanie sporządzone. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd pierwszej instancji dokonując oceny okoliczności braku winy nie uzasadnił swojego stanowiska w sposób szczegółowy i wyczerpujący czym zamknął stronie drogę do drugiej instancji sądowej. Nie wykazano zdaniem strony ani uwarunkowań zewnętrznych ani wartości wynikających z ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mają być chronione przez przyjęte przez Sąd pierwszej instancji rozumienie pojęcia "brak winy". Sąd pierwszej instancji nie dokonał prokonstytucyjnej wykładni, polegającej na takiej interpretacji przepisu, aby wywiedziona zeń norma jak najpełniej czyniła zadość postanowieniom ustawy zasadniczej, tj. prowadzenie sprawy w taki sposób, aby umożliwić jak najszerszy dostęp do sądu drugiej instancji. Skarżąca podniosła również, iż Sąd nie doniósł się do uchybień pełnomocnika czy też do braku winy w jego postępowaniu. Wskazał tylko ogólnie na czym może polegać wina pełnomocnika lub jej brak nie odnosząc się do konkretnego stanu faktycznego właściwego dla przedmiotowej sprawy podkreślono, że Sąd pierwszej instancji nie wykazał w żaden sposób winy pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Bezspornym w sprawie jest, iż Skarżąca uchybiła terminowi określonemu w art. 141 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku ogłoszonego w dniu 13 czerwca 2011 r. Nie pozostawia wątpliwości również fakt, iż spełnione zostały warunki określone w art. 87 § 1 i 2 ustawy, co do sposobu i terminu złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz jego treści. Argumentacja przedstawiona we wniosku z dnia 22 czerwca 2011 r., o przywrócenie terminu, mająca uzasadnić brak winy strony w uchybieniu temu terminowi przemawia za prawidłowością oceny jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji. Słusznie bowiem wskazał, że strona, której biegnie określony przepisami prawa termin do dokonania czynności, tak jak w niniejszej sprawie siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia, może dokonać tej czynności w dowolnym okresie tego terminu, także w jego ostatnim dniu. Tym samym podjęcie przez skarżącą M. M. – U. decyzji o wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r., co wiązało się z koniecznością posiadania tego wyroku wraz z uzasadnieniem, nie mogło stanowić o braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd pierwszej instancji prawidłowo również rozważył kwestię pełnomocnika skarżącej, który jako kolejną, poza powyżej opisaną okolicznością, brak winy w uchybieniu terminu upatrywał w niespodziewanym zagranicznym wyjeździe, którego termin przypadł na ostatni dzień terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik Skarżącej jako profesjonalista powinien był bowiem, w związku z prowadzeniem sprawy swojego mocodawcy dołożyć szczególnej staranności celem prawidłowego, tak pod względem formalnym jak i procesowym, podejmowania czynności mających na celu realizację jego praw i obowiązku w toczącym się procesie. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym zakresie wskazał, że sama czynność złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jako czynność nie obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim, nie wymagała szczególnego nakładu sił, czasu czy środków. Mogła być dokonana tak przez pełnomocnika osobiście jak i przez osobę przez niego wyznaczoną, bądź skarżącą lub inna osobę działającą z jej polecenia. Złożenie takiego wniosku nie należy do czynności, które należy wykonywać w siedzibie sądu, a zatem można skorzystać z pośrednictwa poczty ze skutkiem określonym w art. 83 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak jest zatem podstaw do uznania słuszności argumentacji o prowadzeniu kancelarii przez pełnomocnika skarżącej jednoosobowo i zaawansowanej ciąży skarżącej jako czynników pośrednio uniemożliwiających terminowe złożenie wniosku. Przedstawione w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji stanowisko wynikało z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych tym samym nietrafny jest zarzut niewzięcia pod uwagę stanowiska judykatury przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia. Niezasadnym jest wobec powyższego również zarzut dokonania niekonstytucyjnej wykładni przepisów w zakresie przywrócenia terminu. Jak bowiem wskazano to wyżej Sąd pierwszej instancji opierając się na orzecznictwie sądowoadministracyjnym i związanym z kwestią przywrócenia terminów i roli pełnomocnika piśmiennictwie, dokonał kompleksowej oceny wniosku o przywrócenie terminu z uwzględnieniem wszystkich czynników rzutujących na możliwości przywrócenia terminu wobec jego uchybienia przez stronę. Zauważyć należy, iż konstrukcja przepisów dotyczących uchybienia i przywrócenia terminu, nakłada na stronę obowiązek wskazania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminowi. Oznacza to, że strona powinna wskazać na takie okoliczności, które obiektywnie uzasadniałyby uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, a których przy dołożeniu niezbędnych starań nie mogła przezwyciężyć. Wskazane przez stronę Skarżącą argumenty na poparcie swojego zadania, ocenione obiektywnie nie mogły, z przyczyn opisanych powyżej, stać się przyczyną wydania przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia przywracającego termin. Strona bowiem z uwagi na sposób jaki podejmowała działania doprowadziła do sytuacji, w której termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i doręczenia go stronie upłynął bezskutecznie. Niezgodzić się przy tym należy ze skarżącą, iż Sąd pierwszej instancji w sposób niewystarczający uzasadniał odmowę przywrócenia terminu, nie wykazując jednocześnie winy pełnomocnika w uchybienie terminowi. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje bowiem na czynności jakie strona, a w szczególności jej pełnomocnik mogły podjąć celem terminowego dokonania czynności i w zestawieniu z argumentacją strony, co do przyczyn tego uchybienia dał wyraz przyczyną dla których uznał, że wniosek ten nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.