II GZ 359/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 277/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. W. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz nałożenia sankcji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 277/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił wniosek A. W. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009. A. W. C. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada majątku i jest osoba bezdomną. Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO Bank Polski obejmujący obroty za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] marca 2011 r., z którego wynikało, że na dzień [...] marca 2011 r. skarżący posiadał zadłużenie w kwocie 1.754,16 zł. Ponadto skarżący przedłożył kserokopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ustalającą wysokość emerytury od marca 2011 r. – 780,23 zł netto. Pismem z dnia 9 maja 2011 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego, w szczególności oświadczenia gdzie i u kogo zamieszkuje, w związku z oświadczeniem we wniosku, że jest bezdomny, oświadczenia o wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego, oświadczenia o posiadanym majątku w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...]9 maja 2011 r. Ponadto wezwano stronę do przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie sześć miesięcy oraz innych dokumentów i oświadczeń mogących potwierdzić trudną sytuację materialną i życiową skarżącego. W piśmie z dnia [...] maja 2011 r. skarżący wskazał, że posiada konto w Banku Spółdzielczym oraz Banku PKO. Wyjaśnił, że z uzyskiwanego dochodu z emerytury po opłaceniu debetów, pozostałą kwotę przeznacza na utrzymanie. Podał również, że nie posiadał majątku w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] maja 2011 r. Do pisma załączył zestawienie operacji bankowych z dnia [...] września 2010 r. Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd I instancji ustalił, że skarżący w roku 2009 był producentem rolnym, posiadał gospodarstwo rolne. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r. odmówił przyznania A. W. C. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Po rozpatrzeniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdził, że oświadczenia A. W. C. złożone w formularzu PPF jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 maja 2011 r. nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samym dające podstawę do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej. Podkreślono, że skarżący nie wyjaśnił gdzie i u kogo zamieszkuje, w jakiej wysokości ponosi wydatki na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego, nie przedstawił również dokumentów potwierdzających rodzaj i wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. Za niewiarygodne Sąd również uznał oświadczenia skarżącego w zakresie posiadanego majątku w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] maja 2011 r., gdyż z akt administracyjnych wynikało, że posiada gospodarstwo rolne oraz grunty rolne. A. W. C. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił Sądowi I instancji, że nie odróżnia "majątku od chwilowego użytkowania". Oświadczył, że nie jest zamożny i podkreślił, że do prowadzenia tak skomplikowanej sprawy potrzebny jest profesjonalny pełnomocnik. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnioskodawcy. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu określone w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji wykorzystał uregulowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. i wezwał stronę skarżącą o nadesłanie dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń, a także wskazał jakie to mają być dokumenty i oświadczenia. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W niniejszej sprawie oświadczenia A. W. C. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczały do oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. Mimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżący nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów. Nie wyjaśnił gdzie i u kogo zamieszkuje. Nie udokumentował rodzaju i wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Oświadczenie skarżącego, iż całą emeryturę przeznacza na opłacenie debetu, a resztę na utrzymanie, nie było wystarczające do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej A. W. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał za niewiarygodne oświadczenie wnioskodawcy w zakresie posiadanego majątku w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] maja 2011 r. Sąd I instancji trafnie zauważył, że w roku 2009 skarżący posiadał gospodarstwo rolne oraz grunty rolne, w związku z czym wystąpił o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 oraz o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009. W tej sytuacji orzeczenie Sądu I instancji należało uznać za prawidłowe. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.