IV SA/Wa 705/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 roku nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Minister Infrastruktury, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2010 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1961 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "W.", w związku z regulacjami ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej ustawą o nacjonalizacji przemysłu. - W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przywołał następujące okoliczności: przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało przejęte na własność Skarbu Państwa orzeczeniem Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu, ogłoszonym w Monitorze Polskim z dnia [...] kwietnia 1948 r. (M.P. Nr [...] poz. [...], l.p [...]), w związku z treścią art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o nacjonalizacji przemysłu, brak jest informacji, aby decyzja w przedmiocie nacjonalizacji została wzruszona w stosownym trybie, dodatkowo właściwym w tej sprawie jest inny organ, - protokół zdawczo-odbiorczy z przejęcia przedsiębiorstwa został sporządzony w dniu [...] grudnia 1950 r., spełniał on wymagania wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 1947 roku, w szczególności wskazano w nim, iż w okresie wojny okupant niemiecki rozbudował przedsiębiorstwo, dołączając dwie nieruchomości, które w dacie przejęcia zakładu stanowiły jego integralną część, w tym oznaczoną hipotecznie P. tom [...] wykaz [...] parcele [...],[...] i [...] jako własność J. P. (strona druga pkt a protokołu) - było to zgodne z § 75 ust. 2 i 3 wskazanego rozporządzenia, - do protokołu zdawczo-odbiorczego załączono m.in. wykaz pobudowanych przez okupanta obiektów w latach 1939-1945 (pod poz. 9), wykaz urządzeń gospodarczych i biurowych, urządzeń stałych i warsztatowych wraz z mieniem poniemieckim (poz. 11) wykaz ruchomości poniemieckich znajdujących się na terenie przejmowanego przedsiębiorstwa (poz. 11 a), poświadczono też w protokole, iż obejmuje on wszystkie znane zdającemu składniki majątkowe i zobowiązania pieniężne, czym uczyniono zadość wymaganiom § 75 ust. 1 rozporządzenia z 1947 roku, - właściciele składników majątkowych włączonych w skład przedsiębiorstwa mogli brać udział w sporządzaniu protokołu zdawczo-odbiorczego, zgodnie z § 75 ust. 4 rozporządzenia z 1947 roku; ogłoszenie o czynnościach z tym związanych zostało opublikowane w [...] Dzienniku Urzędowym - jak wynika z akt, spadkobiercy zmarłego w 1944 roku J. P. nie uczestniczyli w tych czynnościach, - właściciel mienia włączonego do nacjonalizowanego przedsiębiorstwa otrzymają odszkodowanie na zasadach wskazanych w art. 6 ust. 2 ustawy o nacjonalizacji przemysłu, w związku z treścią § 75 ust 3 zd. 2 rozporządzenia z 1947 roku, - wobec powyższego zasadnie orzeczeniem z 1961 roku wskazano, iż wymienione w protokole zdawczo-odbiorczym mienie przechodzi na rzecz Skarbu Państwa (w pkt 1) oraz zatwierdzono tenże (w pkt 2), - rozporządzenie z 1947 roku jest nadal obowiązującym aktem prawnym (nie zostało uchylone), także Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o jego niezgodności z przepisami wyższego rzędu, - w orzecznictwie jest prezentowany pogląd, iż na mocy ustawy o nacjonalizacji przemysłu przejęciu podlegały całe przedsiębiorstwa, niezależnie od okoliczności, czyją własnością były poszczególne składniki mienia (przytoczono orzeczenie Sądu Najwyższego z 2001 roku oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2005 roku. Organ skonkludował, iż brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności przywołując następujące okoliczności: - nie wyeliminowano z obrotu orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1948 roku a wyłącznie ono powoduje skutki rzeczowe w postaci przejęcia mienia na rzecz Skarbu Państwa, - orzeczenie z 1961 roku nie narusza prawa w szczególności nie uchybiono zasadom wynikającym z rozporządzenia z 1947 roku. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury p. M. Z., wnioskująca wcześniej o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1961 roku, jedna ze spadkobierców p. J. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego, sformułowała zarzuty naruszenia prawa procesowego - art. 6-9, 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1 oraz art. 157 § 2 K.p.a., jak i naruszenia przepisu prawa materialnego -art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. W uzasadnieniu wskazano na następujące uwarunkowania sprawy: - organ administracji nie wyjaśnił, czy w sprawie nie powinny znaleźć zastosowania przepisy art. 2 ustawy o nacjonalizacji przemysłu (chodzi o mienie poniemieckie) zamiast powoływanego, jako podstawa przejęcia przedsiębiorstwa jej art. 3, - o ile przeszkodą dla stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1961 roku miałoby być pozostające w obrocie prawnym orzeczenie nacjonalizacyjne z 1948 roku, organ administracji powinien zwrócić się do właściwego urzędu o wydanie stosownego rozstrzygnięcia, - organ administracji nie wskazał, w jakim trybie spadkobiercy właściciela przejętych składników majątkowych mają dochodzić swoich roszczeń odszkodowawczych, - wobec treści art. 18 dekretu z dnia 11 października 1946r. - Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 ze zm.), oraz zapisów w księdze wieczystej dotyczącej parcel nr [...]-[...] wskazujących, iż ich właścicielem jest J. P., niedopuszczalne było objęcie nacjonalizacją tej nieruchomości. Wobec powyższych okoliczności zasadne było stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1961 roku. Wniesiono o zwrot kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej expressis verbis wyrażonych. Sąd jednak, w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Zaskarżona decyzja została natomiast wydana z naruszeniem prawa materialnego w kontekście właściwej jego wykładani co miało wpływ na ocenę czy orzeczenie z 1961 roku dotknięte jest wadliwością w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd miał na uwadze treść uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r. o sygn. akt I OPS 2/07 (opubl. ONSAiWSA 2008/1 poz. 5). Wskazano w niej, iż przejęcie przez Skarb Państwa przedsiębiorstwa, w myśl przepisów ustawy o nacjonalizacji przemysłu nie obejmowało nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, o ile stanowiła ona własność osoby trzeciej. Wyrażono równocześnie pogląd, iż §75 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 1947 roku ewidentnie przekracza zakres upoważnienia udzielonego w ustawie o nacjonalizacji przemysłu. Akty nacjonalizacyjne wydane na tej podstawie są nieważne, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Wskazana uchwała w swej sentencji dotyczy tzw. przedsiębiorstw poniemieckich (przejmowanych w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o nacjonalizacji przemysłu) jednak z treści uzasadnienia uchwały wynika jednoznacznie, iż przy jej podejmowaniu Sąd miał na uwadze pełną analogię regulacji dotyczących nacjonalizacji pozostałych przedsiębiorstw (w myśl art. 3 ustawy o nacjonalizacji przemysłu), czemu dano wyraz expressis verbis (częste zestawienia paralelnych regulacji stanowiących podstawę nacjonalizacji obu grup przedsiębiorstw). Jednocześnie trzeba mieć na względzie, iż przedmiotem uchwały była wykładania art. 6 ust. 1 ustawy o nacjonalizacji przemysłu (przywołany expressis verbis w treści uchwały), jak i ocena mocy obowiązującej § 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 1947 roku (przywołany w uzasadnieniu), które to regulacje normowały zakres skutków nacjonalizacji zarówno dla przedsiębiorstw określanych mianem "poniemieckich" jak i pozostałych. Uchwała składu 7 sędziów posiada tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego (w tym wojewódzkiego sądu administracyjnego) rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd, nie uznał jednak za zasadne skorzystanie z kompetencji przewidzianej w art. 269 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zobowiązany jest więc respektować stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w uchwale sygn. akt I OPS 2/07. Odnosząc powyższe uwarunkowania prawne na stan faktyczny niniejszej sprawy należy uznać, iż organ administracji orzekając w sprawie dokonał wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, gdy chodzi o treść normatywną aktów nacjonalizacyjnych, co do zakresu ich skutków prawnorzeczowych (art. 6 ust. 1 ustawy o nacjonalizacji przemysłu), co pociągało wadliwe uznanie, iż orzeczenie, wydane w myśl § 75a rozporządzenia z 1947 roku, którym zatwierdzono protokół-zdawczo odbiorczy, w którego treści wskazano na przejęcie na rzecz Skarbu Państwa mienia osoby trzeciej włączonego do przedsiębiorstwa podlegającego nacjonalizacji, nie było dotknięte wadą nieważności w stosownym zakresie. W sprawie niniejszej, o ile organ administracji ustali, iż przedmiotowe parcele nr [...]-[...], na dzień wejścia w życie ustawy o nacjonalizacji przemysłu istotnie stanowiły mienie osób trzecich (np. spadkobierców p. J. P.), co można było wyłącznie domniemywać w świetle stosownych wpisów w księdze wieczystej (art. 18 § 1 dekretu - Prawo rzeczowe obowiązującego z kolei na dzień sporządzania protokołu oraz jego zatwierdzania) należy uznać, iż orzeczenie o przejęciu tego mienia jest dotknięte w stosownym zakresie wadą nieważności (z związku z treścią wiążącej Sąd uchwały o sygn. akt I OPS 2/07). Wskazanego wyżej prawnego uwarunkowania sprawy nieuwzględnił organ administracji, przywołując m.in. wcześniejsze orzecznictwo sądowe, gdzie prezentowany był pogląd przeciwny oraz zauważając, iż stosowne przepisy rozporządzenia z 1947 roku (§75 ust. 2 i 3) nadal obowiązują, nie były też zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Wobec powyższych uwarunkowań bezprzedmiotowy jest zarzut skargi, co do nie wskazania przez organ administracji procedury realizacji roszczeń za mienie osób trzecich przejęte na rzecz Skarbu Państwa wraz z nacjonalizowanym przedsiębiorstwem. Podnieść dalej wypada, iż uzasadniając orzeczenie organ administracji wskazał niejako dwie przesłanki negatywne dla orzeczenia zgodnie z wnioskiem strony (tj. stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1961 roku w zakresie, w jakim dotyczyło ono mienia osób trzecich - parcel nr [...]-[...]), wskazując - przed dokonaniem oceny, orzeczenia, czy jest dotknięte wadą nieważności - okoliczność, iż nie wzruszono orzeczenia o nacjonalizacji z 1948 roku. Wywodzono przy tym, iż to właśnie owo orzeczenie wywiera skutki prawnorzeczowe nie zaś orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, stąd jego nie wyeliminowanie z obrotu miałoby stanowić przeszkodę dla oceny legalności orzeczenia z 1961 roku. W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż organ administracji wykazał się w tym przypadku niekonsekwencją. O ile przyczyna pierwsza tj. brak wzruszenia orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1948 roku, jako mająca charakter formalny, mogła stanowić przeszkodę do oceny legalności orzeczenia z 1961 roku, pozostałe wywody o charakterze merytorycznym - dotyczące ewentualnej kwalifikowanej wadliwości tego orzeczenia - byłyby bezprzedmiotowe, gdyż kwestie te, wobec przeszkód formalnych, nie miałyby żadnego znaczenia. Stanowi to o uchybieniu przez organ administracji wymaganiu właściwego uzasadnienia decyzji - wskazania faktów i okoliczności istotnych w sprawie (art. 107 § 3 K.p.a.) jak i zasadzie budowania zaufania do organu państwa oraz przekonywania (art. 8 i 11 K.p.a.). O ile, intencją organu administracji było zawarcie w uzasadnieniu decyzji pewnych informacji jedynie w celach informacyjnych (lecz nie istotnych dla meritum rozstrzygnięcia w danej sprawie) wypowiedź w tym zakresie powinna mieć stosowną formę, tak, aby cel zamieszczenia określonych treści, w kontekście kluczowych przesłanek orzekania nie mógł budzić wątpliwości strony (jak było w przedmiotowym przypadku, a co wynika z treści skargi -zarzuty w kwestii zawieszenia postępowania). Wskazane naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć jednak w danym przypadku, z oczywistych przyczyn, znaczenia dla wyniku sprawy. Prezentowany jednak w zasadzonej decyzji pogląd, jakoby obowiązywanie decyzji nacjonalizacyjnej (tu z 1948 roku) mogło być przeszkodą dla zakwestionowaniu decyzji o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, w zakresie, w jakim dotyczy on przejęcia na rzecz Skarbu Państwa mienia osób trzecich, choć bywa wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, jest, w ocenie składu Sądu orzekające w niniejszej sprawie, nietrafny. Wynika to z następujących uwarunkowań. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, w kontekście oceny charakteru decyzji o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, wydawanej w związku z treścią § 75a rozporządzenia z 1947 roku, stanowi ona w zasadzie integralną część aktu o nacjonalizacji (tak wyrok NSA sygn. akt OSK 232/04 dostępny w CBOSA) - pomimo, iż jest odrębnym dokumentem w stosunku do orzeczenia wydanego w związku z treścią § 65 ust. 1 tego rozporządzenia (przy czym do jego wydania bywał właściwym inny organ administracji). Słusznie wobec tego przyjęto w orzecznictwie, iż stwierdzenie nieważności decyzji, wydanej w myśl §65 ust. 1 rozporządzenia z 1947 roku (co prowadzi do uznania, iż nacjonalizacja danego przedsiębiorstwa w ogóle nie miała miejsca - patrz § 71 wskazanego rozporządzenia) musi skutkować wyeliminowaniem z obrotu, jako również nieważnego, jedynie nominalnie odrębnego orzeczenia, gdzie wskazano składniki mienia, które uległy przejęciu na rzecz Skarbu Państwa (orzeczenie wydane w myśl § 75a rozporządzenia). Wskazana jednak zasada nie może być odnoszona mechanicznie w przeciwnym kierunku. Nie ma bowiem przeszkód dla badania w trybie nieważnościowym, w związku z treścią art. 156 §1 pkt 2 K.p.a., legalności decyzji o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego (wydanego w myśl §75a rozporządzenia z 1947 roku), co do wskazania, jako przechodzące na rzecz Skarbu Państwa, niektórych z wymienionych w protokole składników mienia, wobec zarzutu, że nie należało ono do nacjonalizowanego przedsiębiorstwa (w istocie - właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa), pomimo uprzedniego nie stwierdzenia nieważności samego orzeczenia nacjonalizacyjnego (wydanego w myśl § 65 ust. 1 wskazanego rozporządzenia) w całości lub części. Pozostawanie w obrocie orzeczenia o nacjonalizacji rodzi skutki prawnorzeczowe, co do mienia przedsiębiorstwa będącego jego własnością (zasadniczo jego właściciela), lecz w uchwale o sygn. akt I OPS 2/07 wywiedziono - nie dotyczy to praw osób trzecich, których to mienie było włączone do tego przedsiębiorstwa (wykorzystywane na podstawie określonego innego niż własność tytułu prawnego lub bez podstawy prawnej). W szeregu przypadków wobec tego, sama decyzja wydana na podstawie art. 65 §1 rozporządzenia z 1947 roku, w zakresie wskazania przejścia na rzecz Skarbu Państwa konkretnego przedsiębiorstwa nie będzie dotknięta żadną wadliwością, natomiast bezpodstawne częściowo może być, stanowiące integralną część aktu o nacjonalizacji orzeczenie, gdzie wymieniono składniki mienia (np. nieruchomości), jako nacjonalizowane, a które to bynajmniej, z mocy samej decyzji o nacjonalizacji na rzecz Skarbu Państwa nie przeszły. Skoro w doktrynie przejmuje się jednolicie możliwość stwierdzania nieważności orzeczenia w określonej części, bezspornie możliwym jest wyeliminowanie z obrotu aktów nacjonalizacyjnych wyłącznie w tej części, w jakiej zostały wydane wadliwie np. wyłącznie, co do orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, w zakresie, w jakim wynika z jego treści, wprost iż dotyczył on mienia osób trzecich. Wprawdzie to nie orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego powodowało określone skutki prawnorzeczowe, jednak to właśnie ta decyzja administracyjna, jako stanowiąca wraz z samym protokołem wykaz nacjonalizowanego mienia, stanowiła podstawę ujawniania praw Skarbu Państwa (np. wpisu do księgi wieczystej). Wobec tego jej eliminacja w zakresie, w jakim jest ona wadliwa może być w interesie określonych osób (np. następców prawnych byłych właścicieli). Jeszcze raz należy podkreślić, iż wadliwość polegająca na potwierdzeniu przejęciu mienia niestanowiącego mienia nacjonalizowanego przedsiębiorstwa (jego właściciela) nie dotyczy samego orzeczenia stanowiącego o przejęciu wskazanego z nazwy podmiotu na rzecz Skarbu Państwa (tu orzeczenia z 1948 roku), bowiem taki skutek prawnorzeczowy nie wynika bynajmniej z jego treści, ani, jak oceniono w uchwale sygn. akt I OPS 2/07 z mocy prawa. W tym kontekście bezprzedmiotowa byłaby ocena przez Sąd zarzutów skargi, co do procedowania organu administracji z naruszeniem przepisów dotyczących zawieszenia postępowania - przepisy nie były przywoływane przez organ ani też nie znajdowały w sprawie zastosowania. Znaczenia nie ma także kwestia, czy podstawą nacjonalizacji przedsiębiorstwa "W. " powinien stanowić art. 2 ust. 1 czy też 3 ust. 1 ustawy o nacjonalizacji przemysłu. W kontekście istotnego w sprawie zagadnienia (możliwości przejęcia mienia osób trzecich) kwestia ta nie ma żadnego znaczenia. Rozważenia przy tym wymagałoby, czy osoba trzecia - będąca wyłącznie właścicielem mienia objętego protokołem zdawczo-odbiorczym lub jego spadkobiercą - skoro w świetle uchwały o sygn. akt I OPS 2/07 mienie to nie podlegało nacjonalizacji razem z przedsiębiorstwem - może mieć interes prawny, w rozumieniu art. 28 K.p.a., do kwestionowania decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa przedsiębiorstwa, do którego nie dysponuje żadnym tytułem. Wątpliwości tego rodzaju nie mogą się natomiast pojawić, gdy przedmiotem orzekania jest sama decyzja dotycząca przejęcia na rzecz Skarbu Państwa mienia należącego do wnioskodawcy stwierdzenia nieważności lub osoby, która wstąpiła w prawa uprzedniego właściciela. Wobec potrzeby rozpatrzenia sprawy w całości z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), która w danym przepadku realizowana jest poprzez instytucję ponownego rozpatrzenia sprawy, Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i ją poprzedzającą Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lita ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł w pkt 1 jak w sentencji. Orzekając w pkt. 2 wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ustawy w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ustawy zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego, na które składają się: wpis sądowy od skargi - 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego skarżącego - 240 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).