I SA/Wa 141/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Wojewoda [...], decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...], uchylił decyzję Prezydenta W. z [...] czerwca 2010 r. orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w W. w [...] przy ul. [...] i [...], oznaczony w ewidencji gruntów nr [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] o ogólnej powierzchni [...] m2 i ustalił odszkodowanie za ten grunt w kwocie [...] zł na rzecz J.O. i K.O. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz do wypłaty odszkodowania zobowiązał Prezydenta W. a także ustalił termin wypłaty odszkodowania na 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że ostatecznymi decyzjami z dnia [...] czerwca 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. – [...] prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę publiczną, szczegółowo opisanych w decyzjach. Na podstawie tych decyzji w księgach wieczystych wpisano jako właściciela nieruchomości objętych tymi decyzjami Miasto W. W dniu 29 grudnia 2005 r. K.O. i J.O. złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za powyższe grunty zajęte pod drogę publiczną. Zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. wnioskodawcy kupili zabudowaną nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. – [...], przy ulicach [...] i [...]. Decyzją z [...].06.2010 r. Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotowy grunt, zajęty pod drogę publiczną uznając, że wnioskodawcy nie są osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Rozpoznając odwołanie K. i J.O. od powyższej decyzji Wojewoda [...] uznał, że Prezydent W. błędnie przyjął, iż przesłanką dla ustalenia istnienia po stronie wnioskodawców uprawnienia do ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę jest ustalenie, czy osoby składające wniosek w terminie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., posiadające status właściciela nieruchomości według stanu po 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], w chwili zawarcia umowy nabycia nieruchomości posiadały świadomość, że umowa ta obejmuje grunt zajęty pod drogi. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną należy interpretować przede wszystkim zgodnie z wykładnią literalną i przyjąć, że osobą legitymowaną do ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną jest podmiot, który był właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r., który jednocześnie złożył wniosek o przyznanie odszkodowania w terminie określonym w ustawie. Przy tym należy mieć na uwadze aktualny pogląd orzecznictwa, wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09, iż uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy zawarł w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. W przedmiotowej sprawie obrotu nieruchomościami dokonano na mocy umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1999 r., z mocy której prawo własności gruntu objętego wnioskiem o odszkodowanie przeszło na wnioskodawców, co zostało ujawnione w księdze wieczystej [...]. Powyższe świadczy, w ocenie organu odwoławczego, że legitymacja do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy przysługuje wnioskodawcom. Nie mając wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdzając potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy. Ustalając odszkodowanie organ odwoławczy oparł się na wycenie nieruchomości zawartej w operacie szacunkowym sporządzonym, na zlecenie organu I instancji, przez rzeczoznawcę majątkowego J.L. w dniu [...] marca 2010 r. Rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze metodę korygowania ceny średniej, przyjmując do porównania 12 transakcji nieruchomościami gruntowymi przeznaczonymi pod budowę lub modernizację dróg publicznych, objętych transakcjami kupna-sprzedaży w roku 2008. Wartość przedmiotowej nieruchomości oszacowana została według oceny organu zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Organ I instancji przeprowadził w dniu [...] kwietnia 2010 r. rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawcy majątkowego. Jak wynika z treści protokołu z rozprawy, strony oświadczyły, że akceptują wykonany operat szacunkowy i ustaloną w nim wysokość odszkodowania w kwocie [...] zł. W skardze na decyzję Wojewody [...] Miasto W., wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie zgadza się z argumentacją Wojewody [...], wyrażoną w zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego zasadą jest, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę na podstawie art. 73 ustawy z 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną składa właściciel lub jego spadkobierca. Zgodnie z wyrokiem NSA z 11.01.2010 r. uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania może być także osoba, która po 31 grudnia 1998 r. ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. i została wpisana jako właściciel do księgi wieczystej. Zdaniem skarżącego powołany wyrok NSA zapadł w oparciu o inny stan faktyczny niż w przedmiotowej sprawie. Stan faktyczny, w oparciu o który zapadł wyrok z 11.01.2010 r. dotyczył sytuacji, gdy strony umowy darowizny nie miały wiedzy o działce, która miała być zajęta pod drogę publiczną, gdyż decyzja podziałowa obejmująca tę działkę została wydana znacznie później, a dopiero po zawarciu umowy darowizny gmina nabyła z mocy prawa własność tej nieruchomości. Natomiast w przedmiotowej sprawie, z zawartej umowy sprzedaży z [...].05.1999 r. wynika, że strony umowy miały świadomość, iż przedmiotem obrotu pozostają grunty znajdujące się pod ulicami we władaniu gminy. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, wyklucza przyjęcie, że nabywca jest uprawniony do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Wbrew stanowisku skarżącego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Problem w sprawie sprowadza się do zagadnienia czy J. i K. małż. O. byli uprawnieni do złożenia wniosku o jakim stanowi przepis art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) i czy w konsekwencji tego, są uprawnieni do otrzymania odszkodowania o jakim orzeczono w zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy w związku z ust. 1 tego przepisu co do zasady chodzi o właściciela nieruchomości z dnia 31 grudnia 1998 r. W orzecznictwie utrwalił się także pogląd, że przez właściciela w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć także spadkobierców osoby, która utraciła własność nieruchomości jeżeli otwarcie spadku nastąpiło przed dniem 31 grudnia 2005 r. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawcy, nie należą do żadnej z tych kategorii. Stan faktyczny, który jest bezsporny, wygląda w ten sposób, że wnioskodawcy J. i K.O. umową sprzedaży z [...] maja 1999 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], nabyli od J.O. własność zabudowanej nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W.. Wynika z zapisów w akcie notarialnym, że zbywca był ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel tej nieruchomości. W § 1 umowy zaznaczono, że na wypisie z rejestru gruntów znajduje się adnotacja, że wskazane w niej powierzchnie znajdują się pod ulicami [...] i [...] we władaniu Gminy W. – [...]. Na podstawie tej umowy nabywcy zostali ujawnieni w księdze wieczystej jako właściciele. Już po nabyciu nieruchomości zostały z niej wydzielone działki znajdujące się pod ulicami [...] i [...] i nadano tym wydzielonym działkom numery ewidencyjne [...], [...] i [...]. Decyzjami z dnia [...] czerwca 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa tych nieruchomości przez Gminę W.– [...]. Już w dniu [...] grudnia 2005 r. K. i J.O. złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za te działki. W wyroku z 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09, który strony powołują na potwierdzenie swoich stanowisk NSA stwierdził, że uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która jak się później okazało, z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy może być uznana także osoba, której prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednim właścicielem nieruchomości z zastrzeżeniem, że zbywca był właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i został wpisany jako właściciel do księgi wieczystej a umowa nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną została zawarta po dniu 31 grudnia 1998 r. ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 13.10.1998 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd zaprezentowany w powołanym wyroku. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wszystkie wymogi co do uznania wnioskodawców za uprawnionych do ubiegania się o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy z 13.10.1998 r., wyszczególnione w powołanym wyroku NSA. Mianowicie umowa sprzedaży została przez nich zawarta z osobą, która była właścicielem nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. i była wpisana jako właściciel do księgi wieczystej. Umowa została zawarta [...] maja 1999 r., a więc po dniu 31 grudnia 1998 r. jak również przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 13.10.1998 r., co miało miejsce [...] czerwca 2007 r. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że nabywcy mieli świadomość, że część nabywanej przez nich nieruchomości znajduje się pod ulicami, gdyż to wynika z zapisów w akcie notarialnym. Jednakże nie można uznać, że mieli świadomość, iż nieruchomości te z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszły na własność Gminy W. – [...]. Gmina nie była wówczas ujawniona w księdze wieczystej jako właściciel, decyzje potwierdzające przejście nieruchomości na rzecz gminy zostały wydane po kilku latach od dokonanej transakcji, bo dopiero w 2007 r. Strony nie miały także w ogóle wiedzy o działkach nr [...], [...] i [...], gdyż decyzja podziałowa została wydana już po dokonanej sprzedaży. Tak więc zdaniem Sądu J.O. i K.O. w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego byli uprawnieni do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jako wieczystoksięgowi właściciele nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją. Należy też powtórzyć za NSA, że w demokratycznym państwie prawa celem jaki musiał przyświecać ustawodawcy przy konstruowaniu przepisu, art. 73 ustawy z 13.10.1998 r. musiało być stworzenie możliwości rzeczywistego i efektywnego ubiegania się o słuszne odszkodowanie, gdyż według konstytucyjnej zasady ochrony własności nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania. Uzasadnia to także przyjęcie wniosku, że J. i K.O. są uprawnieni do ubiegania się o odszkodowanie orzeczone w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że wysokość odszkodowania została także ustalona zgodnie z prawem. Organ za podstawę wyliczenia odszkodowania przyjął operat szacunkowy z dnia [...] marca 2010 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J.L.. Operat został sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 , ze zm.). Należy stwierdzić, że zastosowane przez rzeczoznawcę: metoda i podejście są prawnie dopuszczalne. W toku całego postępowania strony nie zgłaszały do tego operatu żadnych zastrzeżeń i uwag – także i na rozprawie administracyjnej, w której uczestniczył rzeczoznawca. Wobec tego organ odwoławczy dysponował materiałem, który uprawniał go do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa orzekając co do istoty sprawy. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.