II OSK 2163/11

Dnia 13 marca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia NSA Jerzy Bujko /spr./ sędzia NSA Leszek Kamiński Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawie ze skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 300/11 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wykonania określonych robót budowlanych prowadzących do usunięcia nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. C. w K. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości położonej przy ul. C. w K. wykonanie do 31 maja 2011 r. naprawy uszkodzonych elementów drewnianej konstrukcji dachu i poszycia z desek, remontu pokrycia dachowego, przemurowania uszkodzonych kominów powyżej połaci dachowej i wymianę skorodowanych obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło B. Sp. z o.o. z siedzibą w K., zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez uniemożliwienie współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości czynnego udziału w postępowaniu. Spółka podkreśliła, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości uzyskała pozwolenie na budowę dla zamierzenia polegającego na remoncie całego budynku, a nakazanie remontu w części ograniczonej tylko do dachu spowoduje konieczność zaciągnięcia zobowiązań finansowych, co uniemożliwi wykonanie innych prac remontowych. W konsekwencji współwłaściciele utracą zdolność kredytową. Decyzja organu I instancji została doręczona niektórym współwłaścicielom nieruchomości, przy czym organ nie wyjaśnił dlaczego uznał ich za strony postępowania. Zaskarżoną decyzją Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku umorzył postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca spółka, jako członek tzw. "dużej" wspólnoty mieszkaniowej, nie jest stroną przedmiotowego postępowania w sprawie dotyczącej obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w elementach wspólnych budynku. Ponieważ obowiązek wykonania robót dotyczył dachu, czyli części wspólnej budynku, to stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka B. zarzuciła organowi rażącą obrazę art. 127 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. polegającą na uniemożliwieniu jej udziału w sprawie, pomimo że posiadała interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem skarżącej spółki, jej interes prawny wynika z prawa własności, bowiem jako właściciel lokali w przedmiotowym budynku jest współwłaścicielem części wspólnych tego budynku, w tym dachu. Z udziałem tym wiążą się ciężary i obowiązki związane z utrzymaniem części wspólnych w stanie należytym. W związku z tym skarżąca poniesie znaczny ciężar w remoncie dachu budynku, a tym samym jej interes prawny jest niepodważalny. Z tego zaś względu powinna być uznana za stronę spornego postępowania oraz mieć zapewnione prawo do udziału w nim. W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem o uznaniu określonego podmiotu za stronę decyduje posiadanie interesu prawnego. Sąd wyjaśnił, że przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Podkreślił też, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie stroną postępowania jest więc wspólnota mieszkaniowa. Zasadą bowiem jest, iż członkowie wspólnoty w sprawach jej dotyczących nie występują samodzielnie. Wyjątkowo tylko, jeżeli członek wspólnoty mieszkaniowej wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, to istnieje podstawa, aby mógł wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której może wystąpić także wspólnota. Jednakże skarżąca spółka nie wykazała istnienia takiego interesu. Zdaniem Sądu fakt, iż obowiązek wykonania określonych czynności dotyczył części wspólnych budynku (dachu), nie legitymuje indywidualnie skarżącej spółki do udziału w postępowaniu. Również ciężary i obowiązki związane z utrzymaniem części wspólnych w stanie należytym, w tym konieczność poniesienia przez skarżącą znacznego ciężaru w kosztach remontu dachu budynku i zaciągnięcia zobowiązań finansowych w związku z nakazem wynikającym z decyzji organu I instancji nie świadczy o interesie prawnym skarżącej, a jedynie o interesie faktycznym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 127 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez uniemożliwienie odwołującemu się członkowi Wspólnoty Mieszkaniowej udziału w sprawie, pomimo, iż posiada on interes prawny w toczącym się postępowaniu administracyjnym, i w konsekwencji jest jego stroną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane i nakazała Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości położonej przy ul. C. w K. doprowadzić do należytego stanu technicznego dach budynku mieszkalnego, wielorodzinnego znajdującego się przy ul. C. w K. W budynku tym znajduje się więcej niż 7 wyodrębnionych lokali mieszkalnych, w tym jeden należący do B. Sp. z o.o. Ogół właścicieli tych lokali tworzy, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 marca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), wspólnotę mieszkaniową kierowaną przez wybrany zarząd. Zgodnie z art. 21 ust. 1 wymienionej ustawy zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Rozpoznawana sprawa dotyczy obowiązku wyremontowania wspólnej części budynku mieszkalnego przy ul. C. w K., w której właścicielom poszczególnych lokali mieszkalnych przysługują odpowiednio wyliczone udziały, jako prawo związane z własnością lokali (por. art. 3 ustawy o własności lokali). W tej sytuacji obowiązek doprowadzenia do należytego stanu tej części budynku mógł być nałożony tylko na wspólnotę mieszkaniową reprezentowaną przez jej zarząd a nie na indywidualnie oznaczonych właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych. Stanowisko to zostało utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 listopada 2001 r., OPK 19/01 (publ. w ONSA 2002, nr 2, poz. 68) stwierdził, że za przyznaniem wspólnotom mieszkaniowym co do zasady przymiotu strony w rozumieniu art. 28 i 29 k.p.a. przemawia dotychczasowe orzecznictwa NSA, co przesądza, iż posiadają one zdolność procesową w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakiej mowa w art. 26 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił przy tym, iż taka regulacja prawna likwiduje konieczność występowania wielu stron (właścicieli poszczególnych lokali) w sprawach dotyczących wspólnej nieruchomości, gdyż stroną w stosunkach zewnętrznych jest sama wspólnota reprezentowana przez zarząd. Zgodnie z art. 14 pkt 1 ustawy o własności lokali na koszty zarządu nieruchomością wspólną składają się, między innymi, wydatki na remonty i bieżącą konserwację. Właściciele są obowiązani uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej i odpowiadają za wynikające z tego tytułu zobowiązania – w częściach odpowiadających ich udziałom w tej nieruchomości (art. 13 ust. 1 i art. 17 ustawy o własności lokali). Daje im to prawo do odpowiedniego rozliczenia tych kosztów pomiędzy właścicielami lokali, lecz nie przyznaje statusu strony postępowania o nałożenie obowiązku doprowadzenia części wspólnych budynku do należytego stanu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest również, że członek wspólnoty może wykazać swój indywidualny, własny interes prawny podlegający ochronie, który mógłby uzasadniać jego udział w sprawie, jako strony postępowania, w której może także występować wspólnota mieszkaniowa (por. uzasadnienie wyroku NSA z 30 czerwca 2010 r., II OSK 729/09, dostępny w Internecie i powołane tam wyroki). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał jednak takiego indywidualnego interesu dającego mu prawa strony postępowania. Interesu takiego nie uzasadnia bowiem przyszła partycypacja właścicieli lokalu w kosztach remontu dachu budynku. Przyjęcie, że w sprawie tej stronami mogliby być właściciele wszystkich lokali mieszkalnych w budynku podważałoby sens regulacji prawnej zawartej w art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali. W sprawie nie doszło więc do naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez uznanie, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony postępowania. Dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.