II FZ 471/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Ke 270/11 w zakresie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie drugim oddalającym wniosek o ustanowienie adwokata i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 270/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zwolnił J. P. z kosztów sądowych oraz odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia dla skarżącego adwokata. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia zwolnienia od kosztów w zakresie całkowitym; uznał, że dla realizacji jego prawa do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja nie zachodzi, w ocenie Sądu, w przypadku skarżącego. Jakkolwiek koszt ustanowienia pełnomocnika może być dla skarżącego znaczący to należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna, ma na utrzymaniu żonę i troje małych dzieci; nie stać skarżącego na opłacenie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że głównym argumentem przemawiającym za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym również ustanowienie adwokata z urzędu jest fakt, iż przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie wymagają, aby strona występowała z profesjonalnym pełnomocnikiem oraz to, że przepisy te ustanawiają pewne normy, które gwarantują stronie możliwość dochodzenia jej praw przed tym sądem bez konieczności posiadania takiego pełnomocnika. Pogląd ten jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędny. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Nie są zatem przesłanką odmowy bądź przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie wynikające z przepisów prawa gwarancje procesowe przysługujące stronie, które to kryterium przyjął Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie. Mimo że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko w tym przedmiocie w ogóle nie odniósł się do przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 447/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach powinien dokonać analizy sytuacji materialnej skarżącego pod kątem przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.