II SA/Op 26/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant st. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na czynność Dyrektora Agencji Rynku Rolnego Oddział Terenowy w O. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na rzecz działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" 1) uchyla zaskarżoną czynność, 2) określa, że zaskarżona czynność nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Agencji Rynku Rolnego Oddział Terenowy w O.na rzecz skarżącego S. S. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu była informacja o odmowie przyznania pomocy sporządzona w dniu [...] przez Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. Sporządzenie tej informacji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. S. S. złożył w dniu 9 grudnia 2009 r., w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w O., "Wniosek o przyznanie pomocy na rzecz dywersyfikacji Modernizacja gospodarstw rolnych", numer [...]. Zwrócił się nim o przyznanie pomocy w wysokości 18.523,28 zł z tytułu kupna maszyn. Przy piśmie z dnia 4 listopada 2010 r., nr [...], organ doręczył S. S. informację z tej samej daty, że jego wniosek o przyznanie pomocy został rozpatrzony pozytywnie. Jednocześnie organ powołując się w informacji na § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 października 2009 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy w ramach działań objętych Krajowym Programem Restrukturyzacji (Dz.U. Nr 183, poz. 1433), przesłał wnioskodawcy dwa jednobrzmiące egzemplarze umowy w celu podpisania obydwu z nich. W dalszej części informacji zawarto pouczenie, że zaparafowany przez Agencję Restrukturyzacji Rolnictwa egzemplarz umowy należy złożyć bezpośrednio lub listem poleconym w Oddziale Terenowym Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa w O., w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. Za datę złożenia umowy listem poleconym uznaje się natomiast dzień wpływu umowy do OT ARR, a niezłożenie umowy lub jej nie podpisanie w powyższym terminie, skutkuje odmową przyznania pomocy. Ponadto, w wyżej przywołanym piśmie z dnia 4 listopada 2010 r., nr [...], organ powtórzył dane i pouczenie zawarte w informacji o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, dodając, że wskazany termin 7 dni na złożenie podpisanej umowy w OT ARR jest terminem ustawowym i ma charakter bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Zaznaczył, że niedotrzymanie go będzie skutkować utratą pozyskania możliwości uzyskania pomocy. Informacja o przyznaniu pomocy oraz pismo z dnia 4 listopada 2010 r., nr [...], zostały przesłane na adres wnioskodawcy przesyłką pocztową. Z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że przesyłka została doręczona S. S. w dniu 9 listopada 2010 r., a w miejscu przeznaczonym na podpis odbiorcy widnieje nieczytelna parafka. S. S. odesłał do organu podpisany egzemplarz umowy, poleconą przesyłką pocztową nadaną w Urzędzie Pocztowym nr 3 w Nysie, w dniu 10 listopada 2010 r., o czym świadczy data stempla pocztowego znajdująca się na kopercie. Do OT ARR w O. powyższa umowa wpłynęła w dniu 18 listopada 2010 r. co wynika z prezentaty Agencji odciśniętej na umowie. Pismem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O., poinformował S. S. o odmowie przyznania mu pomocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał art. 34 h ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2007r. nr 231, poz. 1702 ze zm.). Wskazał na zaistnienie okoliczności określonych w § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 października 2009 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy w ramach działań objętych Krajowym Programem Restrukturyzacji (Dz.U. Nr 183, poz. 1433). W ocenie organu S. S. nie dochował 7-dniowego terminu do odesłania podpisanego egzemplarza umowy określonego w wyżej przywołanym § 14 ust. 1 rozporządzenia, albowiem informację o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku otrzymał w dniu 9 listopada 2010 r., a umowa wpłynęła do organu w dniu 18 listopada 2010 r. Z powyższym nie zgodził się S. S., który w piśmie z dnia 25 listopada 2010 r., skierowanym do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O., zakwestionował odmowę przyznania mu pomocy. Wnioskodawca podniósł, że natychmiast po otrzymaniu informacji o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku podpisał i odesłał jeden egzemplarz umowy pocztową przesyłką poleconą, nadaną 10 listopada 2010 r., zachowując siedmiodniowy termin. Dodał, że § 14 ust. 1 przywołanego wyżej rozporządzenia nie zawiera żadnego zapisu, z którego wynika, że egzemplarz umowy na wpłynąć do organu w ciągu 7 dni. Wskazał, że w zaistniałej sytuacji brak jest jego winy, ponieważ osobiście umowy nie mógł doręczyć, gdyż uległ wypadkowi. Wobec zaistniałych okoliczności umowa została wysłana przesyłką pocztową przed tzw. "długim weekendem", a Poczta Polska ma doręczyć list polecony w ciągu pięciu dni roboczych, co też uczyniła, dlatego terminu tygodniowego dotrzymał. W odpowiedzi na pismo S. S. z dnia 25 listopada 2010 r., które uznane zostało przez Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ ten w piśmie z dnia 3 grudnia 2010 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Odpowiedź powyższa została doręczona skarżącemu w dniu 7 grudnia 2010 r., na co wskazuje adnotacja na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki. S. S. pismem z dnia 12 grudnia 2010 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, nadaną listem poleconym w dniu 15 grudnia 2010 r. (data stempla pocztowego), na odmowę przyznania mu pomocy w ramach "Modernizacja gospodarstw rolnych" przez Oddział Terenowy Agencji Rynku Rolnego w O. W skardze powtórzył zarzuty zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia 25 listopada 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Z kolei, po myśli art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). W rozpoznawanej sprawie S. S. zaskarżył czynność Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O., polegającą na odmowie przyznania mu pomocy, po złożeniu "Wniosku o przyznanie pomocy na rzecz dywersyfikacji Modernizacja gospodarstw rolnych". Przyznawanie pomocy w ramach tego programu, zostało uregulowane w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2007 r. nr 231, poz. 1702 ze zm.). Zgodnie z art. 34h ust. 2 przywołanej ustawy, w przypadku odmowy przez Agencję Rynku Rolnego przyznania pomocy, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego w trybie i na zasadach określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Badanie merytorycznej zasadności skargi należało zatem poprzedzić sprawdzeniem wymagań formalnych skargi, w tym dopuszczalności jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.). Do warunków dopuszczalności skargi należy wyczerpanie środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (tak, jak w rozpoznawanym przypadku), skargę na akty lub czynności można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący dochował powyższego wymogu, bowiem pismo organu zawierające negatywną odpowiedź w zakresie przyznania pomocy otrzymał w dniu 20 listopada 2010 r., natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wpłynęło do organu w dniu 26 listopada 2010 r. Odpowiedź organu odmawiającą zmiany dokonanej czynności S. S. otrzymał w dniu 7 grudnia 2010 r., a skarga wniesiona została do Sądu dnia 15 grudnia 2010 r. Wobec tego, spełniony został również warunek wniesienia skargi w terminie trzydziestu dni, o jakim mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a. Odnosząc się do oceny zasadności skargi, wskazać należy, iż istotą sporu jest zachowanie przez skarżącego trybu postępowania w sprawie przyznania pomocy, a konkretnie dochowanie siedmiodniowego terminu do odesłania egzemplarza umowy o przyznanie i wypłatę pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" Krajowego Programu Restrukturyzacji. W sprawie ma zatem zastosowanie - o czym była mowa wyżej - ustawa o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, a na mocy art. 34k tejże ustawy, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 października 2009 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy w ramach działań objętych Krajowym Programem Restrukturyzacji (Dz.U. Nr 183, poz. 1433 ze zm.). Zgodnie z art. 34g ust. 1 przywołanej ustawy – do postępowań w sprawach dotyczących przyznania pomocy nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że przepisy dotyczące właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, stosuje się odpowiednio. Z zasady odpowiedniego stosowania K.p.a. wynikają bezpośrednie konsekwencje, np. co do doręczeń. Zgodnie z art. 39 K.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Przez pokwitowanie należy rozumieć potwierdzenie doręczenia pisma przez odbierającego pismo swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia (por. A.Wróbel, w: M.Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II Kraków 2005, s. 348). W niniejszej sprawie wątpliwości budzi doręczenie skarżącemu informacji z dnia 4 listopada 2010 r. o przyznaniu pomocy. Nie jest w szczególności wiadome komu doręczono powyższą informację. Na pocztowym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja, że korespondencję doręczono S. S., jednakże w miejscu przeznaczonym na podpis odbiorcy, postawiono nieczytelną parafkę. Według oświadczenia złożonego przez skarżącego do protokołu rozprawy odbytej w dniu 16 czerwca 2011 r. (k-39 akt sądowych), na potwierdzeniu odbioru nie widnieje jego podpis, jest to natomiast prawdopodobnie podpis któregoś z domowników, ale nie jest w stanie określić którego z nich. Sąd podziela pogląd wyrażany w doktrynie, że dokument doręczenia nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nich zawartych, a stwarza on jedynie domniemanie doręczenia, które może być obalone przeciwdowodem (tak: E.Iserzon, pogląd przytoczony w programie komputerowym LEX, w komentarzu do art. 239 Kodeksu postępowania administracyjnego, G. Łaszczyca, Cz. Marzysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2010, wyd. III). Dlatego też w razie wątpliwości, czy okoliczności zawarte w dowodzie doręczenia odpowiadają rzeczywistości, organ powinien z urzędu podjąć czynności sprawdzające, zwłaszcza w przypadku, gdy użyty druk potwierdzenia odbioru przesyłki nie zawiera szczegółowych informacji o osobie odbiorcy (np. adresat, dorosły domownik, itp.), tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Badając sprawę, przywołać należy treść § 14 ust. 1 i 2 wskazanego na wstępie rozporządzenia w sprawie określenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy w ramach działań objętych Krajowym Programem Restrukturyzacji, regulującego szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwrotu pomocy, w tym wymagania, jakim powinna odpowiadać umowa, na podstawie której przyznawana jest pomoc. Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia, Agencja informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy i woli zawarcia umowy, przekazując jednocześnie 2 jednobrzmiące egzemplarze umowy podpisanej przez osobę umocowana do reprezentowania Agencji w tym zakresie i oznaczając termin, w ciągu którego będzie oczekiwać przyjęcia oferty, wynoszący 7 dni od dnia doręczenia tej informacji. W przypadku nieprzyjęcia, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, oferty przez wnioskodawcę Agencja odmawia przyznania pomocy (§ 14 ust. 2 rozporządzenia). Na tle powyżej przywołanego § 14 ust. 1 rozporządzenia, zastrzeżenia Sądu budzi zastosowany przez organ tygodniowy termin do złożenia przez skarżącego umowy, o którym pouczono skarżącego w informacji z dnia 4 listopada 2010r. o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy. Zgodnie z tym pouczeniem, podpisany przez skarżącego egzemplarz umowy winien być złożony bezpośrednio lub listem poleconym w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w O. w terminie 7 dni od dnia otrzymania. Za datę złożenia umowy listem poleconym, organ uznał natomiast dzień wpływu umowy do Oddziału. Przyjęte przez organ rozwiązanie jest odmienne od regulacji zawartych w § 14 ust. 1 rozporządzenia, bowiem przepis ten nie precyzuje sposobu doręczenia przez wnioskodawcę egzemplarza umowy (oferty), pozostawiając mu swobodę w tym zakresie. Rozporządzenie nie definiuje także "daty złożenia umowy listem poleconym", tak jak uczynił to organ. Dookreślenie przez organ pojęcia daty (terminu) złożenia umowy w przypadku listu poleconego, narusza w ocenie Sądu treść przywołanego w § 14 ust. 1 rozporządzenia. Dokonana modyfikacja terminu do złożenia oferty stanowi naruszenie upoważnienia ustawowego udzielonego organowi przez rozporządzenie, do dokonywania czynności w zakresie informowania o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, a także niedopuszczalnie wkracza w materię uregulowaną rozporządzeniem. Wprowadzanie przez organ własnych, bądź zmodyfikowanych definicji pojęć, objętych regulacją rozporządzenia stanowi naruszenie prawa. Powoduje także negatywne skutki dla samego wnioskodawcy. Rygorystyczne warunki formalne przyznania pomocy ustalone przez organ z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, naraziły stronę na utratę środków pomocowych. Ponadto, nie można tracić z pola widzenia postanowień § 14 ust. 2 rozporządzenia, który warunkuje odmowę przyznania pomocy wnioskodawcy od nieprzyjęcia przez niego oferty, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Tym samym przepis ten odsyła do stosowania uregulowań kodeksowych dotyczących zawarcia umowy, w tym także art. 67 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Stosownie do tego przepisu, jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści lub z okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za nie zawartą. Trudno mówić w niniejszej sprawie, że wnioskodawca nie przyjął oferty Agencji zgodnie z obowiązującymi przepisami K.c., skoro niezwłocznie, tj. w dniu 10 listopada 2010 r., korzystając z dostępnej i powszechnie przyjętej drogi porozumiewania się, tj. za pomocą poczty, odesłał wymagany egzemplarz umowy. Zdaniem Sądu ważkie znaczenie ma to, że oczekiwania przez organ czynność strony została dokonana bez opóźnienia, wręcz natychmiast. Tym samym skarżący dopełnił wymogów związanych z przyjęciem oferty w terminie zakreślonym przepisem prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał skargę za zasadną i działając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych zważań i sprowadzają się do ponownej oceny przez organ terminowości złożenia podpisanej umowy o przyznanie pomocy z 4 listopada 2010 r. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 P.p.s.a.