I OSK 1172/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant: asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2084/09 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2084/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]. Decyzjami tymi orzeczono o zwrocie nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. C., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 996 m2 i nr [...] o pow. 1415 m2, na rzecz C.W. i Danuty Smolińskiej-Wysockiej, zobowiązując do zwrotu na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy zwaloryzowanego odszkodowania. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z dnia 19 kwietnia 19[...] r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą własność S.W. i C.W., położoną przy ul. C. w Warszawie, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 5933 m2 z przeznaczeniem pod budowę ul. C., zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] grudnia 1978 r., obejmującą wywłaszczeniem w ramach 5933 m2 część 3219 m2, pozostającą poza lokalizacją, jako nienadającą się do racjonalnego zagospodarowania rolnego. 24 marca 1998 r. C.W. i C.W. wystąpili o zwrot części nieruchomości, na której cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a [...] września 1999 r. z wnioskiem takim wystąpiła D.W., następczyni prawna S.W.. Nieruchomość, której dotyczył wniosek o zwrot została skomunalizowana decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Rozpoznając wniosek, wskazany jako właściwy, Starosta Powiaty Piaseczyńskiego decyzją z dnia [...] marca 2000 r. orzekł o zwrocie działek nr [...] o pow. 996 m2 i nr [...] o pow. 1415 m2, jednak decyzja ta została uchylona do ponownego rozpoznania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzją z dnia [...] października 2000 r., po ponownym rozpoznaniu Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. ponownie orzekł o zwrocie, Wojewoda Mazowieckie uchylił ją do ponownego rozpoznania decyzją z dnia [...] października 2004 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r. skargę oddalił. W ponownym postępowaniu, zakończonym wskazanymi na wstępie decyzjami, organy ustaliły, że wywłaszczonej nieruchomości o pow. 5933 m2 oznaczonej nr [...] odpowiadają obecnie działki [...], [...], [...], [...] i [...] z różnych obrębów, położone w Dzielnicy Ursynów, oraz działki 131 i 10 z różnych obrębów, położone w Dzielnicy Wilanów. Na części wywłaszczonej nieruchomości działki [...], [...] i [...] zbudowano ulicę C., zgodnie z celem wywłaszczenia, natomiast działki nr [...] i [...] znajdują się tylko częściowo w granicach lokalizacji drogi, objętej decyzją z 1978 r. i na nich położono dywan asfaltowy na działce [...], zaś przez część działki [...] przebiega kanalizacja deszczowa. Nie udało się ustalić kto i kiedy położył asfalt na działce [...], nie ma bowiem żadnych pozwoleń na budowę, natomiast nie jest to droga publiczna, jest natomiast wynajmowana prywatnej firmie na plac manewrowy do nauki jazdy. Tereny obu działek są sklasyfikowane jako tereny różne. W takim stanie rzeczy organy uznały za spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości. Przechodząc do rozważań, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił: Zgodnie z decyzją wywłaszczeniową wywłaszczona nieruchomość o pow. 5933 m2 była przeznaczona pod budowę ulicy C., przy czym tylko jej część była w granicach lokalizacji (decyzja z [...] grudnia 1978 r.). Z materiału dowodowego sprawy wynika, że tylko na części wywłaszczonej nieruchomości – działki [...], [...] i [...] – zrealizowano cel wywłaszczenia, natomiast na pozostałej części działki [...] w granicach lokalizacji położono asfalt i umieszczono 3 lampy oświetleniowe, przez część działki [...] przebiega kanalizacja deszczowa, reszta nieruchomości jest niezagospodarowana i te fakty są bezsporne. Sporne natomiast jest, co wynika ze stanowiska Miasta Stołecznego Warszawy, czy ułożenie asfaltu, oświetlenie i wykonanie kanalizacji deszczowej mieści się w pojęciu realizacji celu wywłaszczenia. Dokonane przez organy ustalenia pozwalają na ocenę, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości w granicach lokalizacji, tam gdzie wybudowano ulicę C., natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości, zarówno objęta lokalizacją, jak i leżąca poza nią, nie została zużyta na cel wywłaszczenia. Ułożenie dywanu asfaltowego, ustawienie lamp i wykorzystywanie tak zagospodarowanego terenu na plac manewrowy do nauki jazdy nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia, zwłaszcza, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty stwierdzające, że nie jest to obszar ulicy dopuszczony do ruchu publicznego. Jeśli idzie z kolei o kanalizację deszczową to z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że budowa infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości. Materiał dowodowy sprawy dawał organom podstawę do uznania, że na części wywłaszczonej nieruchomości znajdującej się w granicach lokalizacji nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, zaś część poza lokalizacją, niezagospodarowana w ogóle, podlega takim samym zasadom zwrotu jak nieruchomość objęta lokalizacją. Zwrot części nieruchomości nie narusza zatem prawa, wobec spełnienia przesłanek art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Miasto Stołeczne Warszawa, reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na naruszeniu art. 137 § 1 ustawy z dnia 11 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 262, poz. 2603), w wyniku czego uznano, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające na naruszeniu art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. skutkiem czego zamknięto rozprawę nie wyjaśniając wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, w tym wybudowania na zwróconym gruncie kanału deszczowego odprowadzającego wody opadowe ze znacznej części Ursynowa Południowego, stanowiącego istotną część infrastruktury podziemnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył bowiem przepisów w niej wskazanych. Jeśli idzie o zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 137 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami (taka data – dzień i rok – powinna być podana w podstawie), to zarzut jego niewłaściwego zastosowania jest zupełnie nietrafny. Ten właśnie przepis stanowi bowiem materialną podstawę rozstrzygnięcia, gdyż to on zawiera przesłanki jakie musi spełniać wywłaszczona nieruchomość aby mogła podlegać zwrotowi. Stosownie do art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", prawo materialne może zostać naruszone przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Być może o ten pierwszy charakter naruszenia chodzi skarżącemu, jednak stwierdzić należy, że art. 137 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie został w ogóle naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku. Ustalenia dokonane przez organy w postępowaniu pozwalały bowiem na uznanie przez Sąd, iż przesłanki zwrotu nieruchomości zostały spełnione. Nie ma żadnej wątpliwości co do tego, że na części wywłaszczonej nieruchomości nieobjętej lokalizacją ulicy C. nie zrealizowano niczego, bowiem teren jest zupełnie niezagospodarowany. To samo dotyczy części w granicach lokalizacji. Natomiast tylko dokonano inwestycji na części działek znajdujących się w granicach lokalizacji, tj. położono dywan asfaltowy i poprowadzono kanalizację deszczową. Jednak zgodzić należy się z organami i Sądem, że takie działania nie wypełniają przesłanki zużycia nieruchomości na cel wywłaszczenia. Celem wywłaszczenia była budowa ulicy C. i został on na części wywłaszczonej nieruchomości zrealizowany. Przy czym realizacja tego celu ma charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny. Natomiast co do dywanu asfaltowego, używanego jako plac manewrowy, nie da się powiedzieć, że jest to ulica, zwłaszcza wobec znajdującego się w aktach sprawy dokumentu, stwierdzającego, że takiej funkcji dywan ten nie pełni. Realizacja celu wywłaszczenia – budowa ulicy – powinna być nie tylko wykonana faktycznie, ale i zaliczona do określonej kategorii drogi. Jednak nawet bez tego drugiego elementu musi być wykonana faktycznie i spełniać określone funkcje drogowe. Położenie nawierzchni asfaltu nie wiadomo kiedy i przez kogo, w trakcie toczącego się postępowania o zwrot, nie jest realizacją celu wywłaszczenia. Nie ma w sprawie sporu co do tego, że przez część działki objętej lokalizacją przebiega kanalizacja deszczowa. Jednak w tej kwestii tak organy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny podzieliły stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż budowa takiej kanalizacji nie musi być przeszkodą w zwrocie nieruchomości. Nie ma powodu do uznania, iż takie stanowisko jest niesłuszne w sprawie. Biorąc pod uwagę to, że część nieruchomości objęta wnioskiem o zwrot jest w gruncie rzeczy niezagospodarowana, a także możliwości jakie daje art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co do udostępnienia możliwości konserwacji, położenia kanalizacji deszczowej na części nieruchomości w warunkach tej sprawy nie może być przeszkodą do zwrotu. Nie da się zatem zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenia art. 137 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że sprawa jest wyjaśniona i umożliwiająca wydanie w niej rozstrzygnięcia. Skarżące Miasto uważa, że Sąd powinien był wyjaśnić, iż wybudowany kanał deszczowy odprowadza wody opadowe z znacznej części Ursynowa Południowego. Bezsporne w sprawie było, że na części wywłaszczonej nieruchomości został wybudowany kanał deszczowy i do sprawy nic nie wnosiło dokonywanie ustaleń, z której części Ursynowa odprowadza on wody deszczowe. Zbędne było w niej zatem przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.