III SA/Kr 467/09
WyrokWSA w Krakowie2010-01-13
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Elżbieta Kremer, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu niepełnego materiału dowodowego i naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących ustalenia stron postępowania?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ materiał dowodowy nie był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a organ pierwszej instancji naruszył przepisy proceduralne, w szczególności poprzez niepowiadomienie wszystkich stron postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu odwoławczego za zgodną z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania H. B. na pobyt stały. Organ pierwszej instancji odmówił anulowania zameldowania, uznając, że zebrany materiał dowodowy nie wykazał wadliwości czynności meldunkowej. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, wskazując na niepełny materiał dowodowy i naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących ustalenia stron postępowania. H. B. zaskarżył decyzję organu odwoławczego, kwestionując zarzuty dotyczące wadliwości postępowania pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek spr. Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer NSA Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Wojewody z dnia 12 marca 2009 r. nr : [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno –technicznej zameldowania s k a r g ę o d d a l a .
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] orzekł o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego w dniu 31 grudnia 1997 r. H. B. w lokalu mieszkalnym przy ul. A. w K.
Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że J. P. W. wystąpiła z wnioskiem o anulowanie zameldowania H. B. w przedmiotowym lokalu podając, że nigdy nie dopełnił on ustawowego wymogu zamieszkania pod tym adresem przed zameldowaniem się jak i po dokonaniu tej czynności oraz, że w okresie od 9 września 1991 r. do 1997 r. przedmiotowy lokal był wynajmowany przez administrację, a obecnie jest pustostanem. Do wniosku została dołączona kserokopia odpisu z ksiąg wieczystych oraz pisma H. B. kierowanego do Sądu dotyczącego użytkowania poszczególnych lokali przy ul. A. w K.
Odnosząc się do treści art. 47 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, że zadaniem organu jest zbadanie prawidłowości dokonanego zameldowania poprzez ustalenie zamieszkiwania osoby w dacie dokonania zameldowania. Warunkiem prawidłowego zameldowania osoby na pobyt stały pod podanym adresem jest fakt zamieszkiwania pod tym adresem w dacie dokonania czynności meldunkowej z zamiarem stałego przebywania.
W toku prowadzonego postępowania ustalono następujący stan faktyczny.
Do organu zgłosił się H. B., który oświadczył do protokołu, że od grudnia 1997 r. trwale zamieszkuje w przedmiotowym lokalu gdzie posiada swoje rzeczy osobiste. Wystąpiono do Policji o przeprowadzenie kontroli dyscypliny meldunkowej w przedmiotowym lokalu, która potwierdziła fakt zamieszkiwania pod wskazanym adresem H. B.
W dniu 22 października 2008 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, podczas której pełnomocnicy obu stron podtrzymali stanowiska swoich mocodawców w kwestii zamieszkania H. B. w miejscu stałego zameldowania. Wezwani w charakterze świadka lokatorzy budynku przy ul. A. w K.: K. O., P. M., a także E. K. (siostra H. B.) i U. R. (administrator nieruchomości) nie stawili się na wyznaczony termin rozprawy.
Wobec powyższego organ wyznaczył na dzień 12 grudnia 2008 r. termin przesłuchania P. M. oraz Z. B. w budynku przy ul. A. w K. Przesłuchany w charakterze świadka P. M. oświadczył, że jest inwalidą i nie wychodzi ze swojego mieszkania. Świadek zeznał, iż H. B. nie mieszka i nigdy nie mieszkał w przedmiotowym lokalu oraz, że nie pamięta czy w 1997 r. lokal nr [...] był zamieszkały. Z. B. nie stawiła się na termin przesłuchania.
Zdaniem organu z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby zostały naruszone zasady prawne zameldowania przez H. B. w przedmiotowym lokalu.
W złożonej przez J. P. W. dokumentacji dotyczącej sposobu użytkowania przedmiotowego mieszkania wynika, że lokal nr [...] w okresie od 9 września 1991 r. do 1997 r. był wynajmowany przez administrację budynku (karta nr 28 akt), natomiast pobyt stały H. B. został zarejestrowany dopiero 31 grudnia 1997r. Organ I instancji nie dał wiary zarówno zeznaniom P. M. jak i wyjaśnieniom H. B. Zeznania świadka są nieobiektywne oraz niedokładne w kwestii użytkowania lokalu nr [...] przez okres ostatnich 12 lat. P. M. nie jest w stanie sprecyzować czy w 1997 r. ktoś mieszkał w tym lokalu. Zeznania te nie zasługują również na uwzględnienie z uwagi na związek świadka w sprawie sądowej, której uczestnikiem, jak wynika z zeznań był H. B.
Z kolei H. B. z jednej strony w pisemnych wyjaśnieniach z dnia 2 stycznia 2008 r. kierowanych do Sądu Rejonowego w sprawie dotyczącej zniesienia współwłasności (sygn. akt [...]) wyraźnie oznajmia, że lokal nr [...] od 1997 r. jest pustostanem, z drugiej strony składając wyjaśnienia do protokołu przed organem oświadcza, że zamieszkuje w tym lokalu nieprzerwanie od daty rejestracji pobytu.
Organ prowadząc postępowanie podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego m. in. poprzez przeprowadzenie kontroli dyscypliny meldunkowej, wezwanie świadków mogących posiadać wiedzę na temat faktu zamieszkiwania H. B. w okresie dokonania przez niego zameldowania.
Organ I instancji zaznaczył, że sporne sprawy dotyczące własności lokali, winne być rozstrzygnięte na drodze cywilno-prawnej przed sądami powszechnymi.
J. P. – W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.
Wniosła o przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym dowodu z pisma adw. K. K. z 31 grudnia 2007 r. złożonego do Sądu Rejonowego w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości przy ul. A. w K., sygn. akt [...] - na okoliczność, że pełnomocnik B. B. potwierdził, iż przedmiotowy lokal był "do 1997 wynajmowany przez administrację z korzyścią dla wszystkich, a od 1997 pustostan do remontu generalnego".
W szczególności podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie to nie omawia w sposób odpowiedni dowodów przeprowadzonych w sprawie, a przede wszystkim wyciąga błędne wnioski. Z dokumentów znajdujących się na kartach 10-12 (pismo adw. J. Z. do Sądu z 2 stycznia 2008 r.) oraz na kartach 21-24 (pismo P. B. do Sądu z 2 stycznia 2008 r.), jednoznacznie wynika, że lokal nr [...] do 1997 r. był wynajmowany przez administrację budynku, a następnie był pustostanem do generalnego remontu. Oba te pisma nie wspominają, by przedmiotowy lokal był kiedykolwiek zajmowany przez kogoś innego, w szczególności przez współwłaściciela H. B. Było to zresztą niemożliwe, bo po opuszczeniu tego mieszkania przez lokatora, stan techniczny lokalu uniemożliwiał zamieszkiwanie. O braku chęci zamieszkania świadczy i to, że oba pisma potwierdzają, iż lokal dalej jest pustostanem do remontu generalnego, a więc nic się nie zmieniło w stosunku do 1997r.
Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do pisma P. B. z 2 stycznia 2008 r., ani też nie wyprowadził żadnych wniosków z obu pism złożonych w Sądzie w momencie, kiedy niniejsze postępowanie jeszcze się nie toczyło. Wówczas współwłaściciele przedstawiali prawdziwy stan faktyczny, czyli potwierdzający, że od 1997 r. nikt w lokalu tym nie mieszkał w nim, ani też nie mógł w nim mieszkać H. B.
Organ I instancji nie wyprowadza też właściwych wniosków z porównania tych dokumentów z treścią wyjaśnienia H. B. w niniejszej sprawie.
Istnienie sprzeczności w dowodach wymaga wyjaśnienia, tj. poczynienia stosownych ustaleń, ustosunkowania się do dowodów, podania, na którym dowodzie organ się opiera, który zaś uznaje za niewiarygodny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia tych wymogów, a nie do zaakceptowania jest konkluzja, iż "zebrany materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, aby uznać meldunek do anulowania - stąd orzeczono jak na wstępie". Poza tym przedłożone do odwołania pismo adw. K. K. jedynie potwierdza tezę o niezamieszkiwaniu H. B. w lokalu nr [...] w dniu 31 grudnia 1997 r., ani też po tej dacie.
Odnośnie wywiadu policyjnego podniosła, że oparcie się na oświadczeniu H. B. i jego matki nie może być miarodajne i stanowić potwierdzenie zamieszkiwania H. B. w przedmiotowym lokalu.
Kwestionowała też ocenę zeznań św. P. M. Świadek ten jest osobą obcą dla stron, przekazał w swoich zeznaniach ważne informacje, potwierdzające niezamieszkanie H. B. w 1997 r. i w okresie późniejszym, świadek ten mieszka na tej samej kondygnacji, co mieszkanie nr [...], mieszka dokładnie naprzeciwko tego mieszkania. Zwróciła uwagę, że zeznania tego świadka są zbieżne z treścią omawianych pism składanych do Sądu.
Dlatego można stwierdzić, że z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że H. B. nigdy nie zamieszkał w lokalu nr [...], w szczególności nie mieszkał w nim w dniu 31 grudnia 1997 r. Postępowanie dowodowe wykazało również, że lokal ten nie nadawał się do zamieszkania.
Niewłaściwe było również prowadzenie jednej rozprawy w dwóch sprawach, tj. dotyczących H. B. i P. B. Przed organem wnosiła (rozprawa z 22 października 2008 r., karta 62) o rozdzielne prowadzenie obu postępowań. Doprowadziło to do pomyłek przy przesłuchaniu stron i miało wpływ na wynik postępowania. Zwróciła też uwagę na niezgodne z prawem przesłuchanie w tej sprawie pełnomocnika P. B. (k. 42), na co zaprotestowała w oświadczeniu znajdującym się na karcie 45.
Dlatego winno dojść do anulowania zameldowania.
Wojewoda decyzją z dnia 12 marca 2009 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że działając na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż została ona wydana przedwcześnie.
Zdaniem organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i dlatego winien zostać uzupełniony w znacznej części (art. 7 i art. 77 § 1). Przede wszystkim nie zostało wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości, czy H. B. w dacie zarejestrowania pobytu faktycznie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Stwierdził, że organ I instancji prowadził postępowanie pod kątem wymeldowania wymienionego, a nie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu.
Zameldowanie osoby na pobyt stały jest dokonane prawidłowo, jeżeli w dacie zameldowania osoba legitymuje się pobytem stałym w przedmiotowym lokalu, to jest zamieszkaniem w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych (art. 6 ust. 1 i art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).
Ponadto na podstawie odpisu księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości należy stwierdzić, iż współwłaścicielami budynku przy ul. A. w K. są: H. B., P. B., J. P. – W., M. P., W. L. oraz L. L., tak, więc wszyscy wymienieni są stronami przedmiotowego postępowania. Organ prowadzący postępowanie nie zawiadomił wszystkich wyżej wymienionych osób o wszczęciu postępowania.
Nie zawiadamiając o podjętych czynnościach wszystkich stron w toczącym się postępowaniu meldunkowym, naruszono prawo strony do wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 k.p.a.), które to prawo stanowi jedną z gwarancji procesowych zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Udział stron w postępowaniu jest wprawdzie ich prawem, nie obowiązkiem, jednakże wszystkie strony winny być informowane o czynnościach podejmowanych przez Urząd i wszystkim stronom postępowania winna być doręczona wydana przez Prezydenta Miasta decyzja administracyjna.
Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę winien przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania, ich pełnomocników oraz świadków w celu ustalenia, czy faktycznie H. B. w dacie zarejestrowania pobytu mieszkał w przedmiotowym lokalu. Przesłuchanie powyższych osób pod odpowiedzialnością karną będzie miało dopiero moc dowodową i pozwoli ustalić w sposób nie budzący wątpliwości tą kwestię.
H. B. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy a to: art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a w szczególności nie wykazanie tez potwierdzających słuszność stanowiska o prowadzeniu postępowania przez organ I instancji pod kątem wymeldowania. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody.
Podniósł, że bezzasadne i nieuzasadnione są zarzuty organu odwoławczego. Wskazał, że postępowanie o anulowanie zameldowania prowadzone jest w sytuacji, kiedy nastąpiło zameldowanie osoby, która nie spełniła warunków do zameldowania. Przesłanki materialnoprawne dokonania zameldowania sformułowane są w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Kluczowa jest dyspozycja przepisu art. art. 6 ust. 1. Z wnioskiem o wymeldowanie, zgodnie z powołaną ustawą, należy wystąpić, gdy osoba nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, w którym szczegółowo powinno się określić czas i okoliczności opuszczenia miejsca zamieszkania. W przypadku anulowania zameldowania należy wskazać bezprawność dokonanego zameldowania. Wynika z tego wniosek, że anulowanie zameldowania na pobyt stały może nastąpić wówczas, gdy udowodnione zostaną okoliczności świadczące o tym, że dokonane zameldowanie było wadliwe.
Zatem w niniejszej sprawie, zadaniem organu I instancji było wykazanie wadliwości dokonanej czynności meldunkowej, a w razie jej stwierdzenia, wydanie decyzji o anulowaniu czynności polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego.
Dokonując subsumcji powyższych rozważań ze stanem faktycznym, jednoznacznie stwierdzić należy, iż czynności podjęte przez organ I instancji nastawione były tylko na badanie przesłanek do anulowania czynności zameldowania, w nie wymeldowania, co zostało zarzucone w decyzji organu odwoławczego. Dowodem na powyższe twierdzenie, jest dokonana próba stwierdzenia fikcyjnego zameldowania, zgodnie z procedurą wymaganą w takim postępowaniu. Organ przeprowadził, bowiem w sposób wyczerpujący postępowanie wyjaśniające polegające m.in. na dokonaniu oględzin lokalu, przesłuchaniu stron, świadków oraz przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej.
Zagadnieniem, mającym przesądzające znaczenie dla oceny zgodności z prawem materialno-technicznej czynności zameldowania w spornym lokalu, było ustalenie faktu zamieszkiwania pod danym adresem w dacie dokonywania czynności meldunkowej z zamiarem stałego przebywania, zatem ustalenie czy skarżący w tym lokalu faktycznie zamieszkał, czy wniósł do niego swoje osobiste rzeczy i czy rzeczywiście zrealizował on zamiar stałego przebywania w tym lokalu.
Na kanwie przeprowadzonego postępowania dowodowego wywiedziono, iż skarżący zamieszkał w przedmiotowym lokalu i wniósł do niego swoje rzeczy osobiste. W złożonych zeznaniach skarżący potwierdził, że wprowadził się do przedmiotowego lokalu, czyli od grudnia 1997 roku trwale w nim zamieszkuje. W trakcie postępowania wyjaśniającego, organy Policji przeprowadziły kontrolę dyscypliny meldunkowej w przedmiotowym lokalu, a ta potwierdziła fakt zamieszkiwania pod wskazanym adresem strony skarżącej, tym samym dowiodła prawdziwości jego zeznań.
Kolejne potwierdzenie miało miejsce na rozprawie administracyjnej, w dniu 22 października 2008 r. Ze wskazanych świadków, przesłuchany został tylko P. M., inni nie stawili się w terminie przesłuchania. Świadek ten stwierdził, iż jest "inwalidą i nie wychodzi swego mieszkania" oraz, że H. B. nigdy nie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Obiektywizm nie pozwala nie zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, w którym nie dał wiary zeznaniom świadka i określił je, jako nieobiektywne albowiem kierowane były tylko i wyłącznie emocjonalnym nastawieniem świadka do skarżącego, co ewidentnie zostało wyrażone w treści zeznania, gdy świadek wskazał: "jak Pan B. zaszkodził mi w sądzie, tak zaszkodzę ja jemu teraz". Wynika to także z dwóch powodów, po pierwsze z faktu nie opuszczania przez świadka swego mieszkania, a tym samym niemożność spotykania sąsiadów na terenie kamiennicy, co jednoznaczne jest z nieznajomością i niekojarzeniem sąsiadów. Druga przesłanka wynika ze związku świadka z sprawą sądową, której jest uczestnikiem. Dlatego też dziwi zarzut podniesiony w odwołaniu, w którym kwestionowana jest ocena zeznań tego świadka.
Po przeprowadzeniu analizy tych dowodów organ słusznie uznał, że zameldowanie skarżącego w wymienionym lokalu nie było czynnością wadliwą. Uwzględniono, bowiem okoliczności zgodne ze stanem faktycznym, a to faktyczne zamieszkanie w lokalu i tym samym spełnienie warunków koniecznych dla prawidłowego dokonania czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania. Wnioskować, więc należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy odzwierciedla stan faktyczny.
Podsumowując skarżący stwierdził, że okoliczności ustalone w czasie postępowania administracyjnego na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy pozwala przyjąć, że skarżący faktycznie zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Wynika to z jego oświadczeń, przeprowadzonej kontroli dyscypliny meldunkowej. W niniejszej sprawie organ ewidencji ludności rozstrzyga wyłącznie o prawidłowości dokonanej rejestracji zameldowania. Rozpatrywana jest, więc kwestia, czy łącznie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 6 ust. 1 ustawy., tj. faktyczny pobyt i zamiar stałego przebywania. W przedmiotowej sprawie zamiar ten nie tylko był deklarowany, ale również miał charakter obiektywny, co daje podstawę do zameldowania. Dokonana czynność materialno-techniczna zameldowania skarżącego na pobyt stały pozostaje, więc w zgodzie z rzeczywistym stanem faktycznym. Wydana w sprawie decyzja znajduje, więc oparcie w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym i w prawidłowo zastosowanych normach prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższą argumentację, stwierdzić należy, iż stan faktyczny nie wypełnia przesłanek koniecznych do anulowania zameldowania, co równoznaczne jest z brakiem materialnej podstawy do takiego twierdzenia. Zatem, decyzję organu I instancji traktować należy, jako słuszną i uzasadnioną w sposób wyczerpujący.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie kontroli Sądu została poddana decyzja kasacyjna Wojewody z dnia 12 marca 2009 r. znak [...] uchylająca decyzję organu I instancji w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 kpa).
Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§2).
Przy interpretacji przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji kasacyjnej nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Nie może być, więc ona podjęta w sytuacjach innych niż te, które wyznaczone zostały treścią art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji wydanej w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia tego typu. Organ odwoławczy może, zatem uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie decyzji kasacyjnej tego rodzaju może nastąpić tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Decyzję kasacyjną można uznać za zgodną z prawem, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji zawiera braki, które nie mogą być uzupełnione w ramach postępowania przeprowadzonego w granicach zakreślonych dyspozycją z art. 136 k.p.a.
Dostrzeżone przez organ odwoławczy błędy w zakresie właściwego ustalenia stron postępowania toczącego się przed organem I instancji i związane z tym naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu skutkuje koniecznością wydania decyzji kasacyjnej opartej na przepisie art. 138 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że strona postępowania nie została prawidłowo ustalona, to ma on obowiązek zastosować art. 138 § 2 k.p.a. tzn. uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Działanie takie, w razie ustalenia, że stroną postępowania jest inny podmiot niż ten, wobec którego toczyło się dotychczasowe postępowanie, zabezpiecza tej osobie, przewidziany art. 15 k.p.a. dwuinstancyjny tryb postępowania.
Sąd zauważa, że w postępowaniu administracyjnym o anulowanie czynności materialno technicznej zameldowania a więc toczącym się na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności o dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), interes prawny wnioskodawcy i innych osób będących stronami tego postępowania wywodzi się najczęściej z przysługującego im prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym tj. prawa własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczych praw do lokalu, często również z praw o charakterze zobowiązaniowym, głównie prawa najmu lokalu.
W sprawie poddanej kontroli Sądu organ odwoławczy orzekł na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 138 § 2 kpa gdyż uznał, że przy wydaniu decyzji organu I instancji nie wyjaśniono w sposób wystarczający, czy w dacie zarejestrowania pobytu skarżącego, faktycznie mieszkał on w lokalu nr [...] przy ul. A. w K. Stwierdził ponadto, że z akt sprawy wynika, iż organ ewidencyjny prowadził postępowanie pod kątem wymeldowania skarżącego, a nie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu. Organ ewidencyjny zobowiązany jest przede wszystkim do weryfikacji przesłanek, których łączne spełnienie powoduje, że czynność materialno- techniczna polegająca na zameldowaniu jest zgodna z prawem. Ustawa określa je, jako zamieszkiwanie (faktyczne) w lokalu -w dacie dokonywania zameldowania, wraz z zamiarem stałego przebywania (pobyt stały) w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Z tego względu należy uzupełnić w tym zakresie materiał dowodowy.
Uznając, iż decyzja organu I instancji została wydana przedwcześnie, organ odwoławczy stwierdził także, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, w zakresie zastosowania art. 81 kpa poprzez nie powiadomienie wszystkich stron postępowania, o wszczęciu postępowania o anulowanie czynności materialno-technicznej, polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego skarżącego w dniu 31 grudnia 1997r. Współwłaścicielami budynku przy ul. A. w K. są także inne osoby niż te które były uznane przez organ I instancji za strony, których organ nie zawiadomił o wszczęciu postępowania o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 31 grudnia 1997 r. pobytu stałego H. B. w lokalu przy ul. A. w K.
Z tych względów organ odwoławczy stosownie do treści art. 138 § 2 kpa zdaniem Sądu, prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, podkreślając, iż przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ma na celu wyjaśnienie i rozważenie całokształtu okoliczności rozpatrywanej sprawy. Obowiązek ten wynika z art. 7 kpa i znajduje szczegółowe uzupełnienie w treści art. 77 Kpa, który nakazuje zbieranie i rozpatrywanie całego materiału dowodowego.
Prawidłowo też organ odwoławczy nie przesądzając treści decyzji, jaka ma zostać wydana wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji winien wziąć pod uwagę okoliczności wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uzupełnić materiał dowodowy w podanych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego kierunkach a w szczególności winien przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania, Ich pełnomocników oraz świadków w celu ustalenia, czy faktycznie H. B. w dacie zarejestrowania pobytu mieszkał w przedmiotowym lokalu. Nie był, więc zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa.
Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ stanowisko organu nie daje podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło