III SA/Gd 196/11

Dnia 16 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 marca 2009 r. nr [...], 2. przyznaje radcy prawnemu A. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) 147,60 złotych (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy) zawierające należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. W dniu 4 lutego 2009 r. J. J. wystąpił do Urzędu Miejskiego w G. z wnioskiem o podanie danych osobowych P. K. W uzasadnieniu wniosku w/w wskazał, że przedmiotowe dane są potrzebne "[...] zgodnie z wezwaniem Sądu Okręgowego w G. z dnia 04.02.09 do sprawy [...] – wezwanie zawarte w protokole rozprawy [...]". W następnym piśmie datowanym na dzień 24 lutego 2009 r. J. J. wskazał, że P. K. zamieszkiwał w G. przy ul. [...], a data urodzenia i imiona rodziców w/w są w posiadaniu Aresztu Śledczego w G. Z kolei podstawę prawną żądania może wskazać sąd, do którego w tej sprawie można się zwrócić. Decyzją z dnia 10 marca 2009 r. Prezydent Miasta powołując się na "art. 44h ust. 1 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie wysokości opłat za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych... (Dz. U. z 2008 r., Nr 207, poz.1298)", odmówił J.J. udostępnienia danych dotyczących adresu zameldowania P. K. Organ I instancji w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego ("nie przesłał żadnych dokumentów świadczących o interesie prawnym") w uzyskaniu adresu P. K., nie podał bliższych danych umożliwiających identyfikację tej osoby oraz – że pomimo wezwania organu nie uiścił opłaty za udostępnienie danych osobowych zgodnie z art. 44 h ust. 9 pkt. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, której przepisy nie przewidują zwolnień z opłaty również w przypadku braku dochodów wnioskującego. W odwołaniu od w/w decyzji J. J. wniósł o jej uchylenie. W odwołaniu zarzucono, że decyzja jest wadliwa, bowiem wnioskujący jest zdania, że przepisy prawa przewidują zwolnienie od ponoszenia kosztów (opłaty) za udostępnienie danych. Decyzją z dnia 10 kwietnia 2009 r. Wojewoda, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44h ust. 9 pkt.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 44h ust. 2 pkt. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a następnie stwierdził, że zgodnie z art. 44 h ust. 9 pkt 2 przedmiotowego aktu prawnego udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych następuje odpłatnie. Następnie organ odwoławczy wskazał, że nie ma wątpliwości, iż J. J. nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego ujawnienie danych. Z kolei brak bliższych informacji przekazanych przez odwołującego się uniemożliwiał organowi zwrócenie się do P. K. o zgodę na podanie żądanych informacji. W ocenie organu odwoławczego nie było nadto możliwości zwolnienia odwołującego się z opłaty za udzielenie żądanej informacji adresowej. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych takiego zwolnienia bowiem nie przewiduje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. J. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody wskazując, że wydana decyzja jest wadliwa. W ocenie skarżącego organ odwoławczy powielił błędne stanowisko organu I instancji, a wnioskodawca udowodnił swój interes w uzyskaniu danych adresowych P. K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 23 października 2009 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W ocenie pełnomocnika zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności – art. 7 i 77 § 1 k.p.a. bowiem organ zachował się całkowicie biernie w trakcie postępowania i nie podjął samodzielnie żadnych czynności, które mogłyby przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego i rozpoznania sprawy. W ocenie pełnomocnika skarżący przedstawił ważkie i istotne dla sprawy okoliczności, które - w jego ocenie - świadczyły o istnieniu interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych P. K. Zobowiązanie do wskazania danych osobowych zostało bowiem nałożone na skarżącego na rozprawie przed sądem cywilnym. Z kolei fakt, iż skarżący jest pozbawiony wolności ogranicza swobodę w załatwianiu jego spraw. Na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i podniósł, że ilość wszczynanych przez J. J. spraw nie zwalnia organów od dochowania należytej staranności w ich załatwianiu. W ocenie pełnomocnika nałożenie zobowiązania wskazania danych adresowych przez sąd powszechny jest z kolei wystarczającą przesłanką do stwierdzenia interesu prawnego w uzyskaniu tych danych. Wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. J. W uzasadnieniu wyroku wskazano m.in., że to osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do tych danych (udostępnienie) winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu danych, podać podstawę prawną i okoliczności uzasadniające żądanie. Z kolei organ administrujący może ale nie musi żądane dane udostępnić. Jest tak dlatego, że to na administratorze danych spoczywa prawny obowiązek ich ochrony, a udostępnianie danych osobowych jest ściśle regulowane przepisami prawa. W ocenie Sądu skarżący nie tylko nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych P.K., ale nawet nie uprawdopodobnił, że taka potrzeba istnieje. Z kolei wobec nie spełnienia przez J. J. podstawowych warunków wynikających z przepisów dotyczących udostępniania danych osobowych (czyli – nie wskazania do kogo organ ma zwrócić się z zapytaniem o zgodę na udostępnienie danych i nie wykazaniu interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych P. K.) bezprzedmiotowe było rozważanie, czy podanie jako dodatkowego argumentu odmownego przez organy braku opłaty jest zasadne. W następstwie skargi kasacyjnej pełnomocnika skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. uchylił w/w wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w części oddalającej skargę i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wydanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że Sąd I instancji wadliwie zaakceptował postępowanie organów administracji, które nie podjęły niezbędnych czynności procesowych dla wyjaśnienia sprawy naruszając art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie przez organy administracji publicznej negatywnej oceny wniosku skarżącego poprzez przyjęcie braku interesu prawnego bez wcześniejszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy było przedwczesne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych ma z kolei polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 lutego 2011 roku w sprawie o sygn. II OSK 180/10. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o udostępnienie danych osobowych P. K. W myśl art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, następującym podmiotom:[...]. Stosownie do ust. 2 dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku wyraził pogląd, iż osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do danych adresowych winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu tych danych. NSA wskazał, że rzeczą osoby ubiegającej się o uzyskanie dostępu do danych jest wykazanie okoliczności uzasadniających jej wniosek. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku podjęcia dalszych kroków niezbędnych do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, albowiem dopiero wówczas organ może ocenić, czy strona wykazała interes prawny. Skoro J. J., jak wynika z akt sprawy, wystąpił z wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 4 lutego 2009r. do Prezydenta Miasta o udostępnienie danych osobowych P.K. zgodnie z wezwaniem Sądu Okręgowego w G. z dnia 4 lutego 2009 r. do sprawy [...] – wezwanie zawarte jest w protokole rozprawy, a także wskazał, że dodatkowe dane osobowe P. K. posiada Areszt Śledczy w G., to organ administracyjny zobowiązany jest, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego do podjęcia czynności koniecznych do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie wskazanych okoliczności we wniosku, a następnie dokonania prawnej oceny. Jak wskazał w uzasadnieniu w/w wyroku NSA wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych, ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu. Nadto o interesie prawnym skarżącego mogą również świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna skarżącego byłaby zależna od danej osoby i dlatego jej odnalezienie wymagałoby uzyskania jej adresu. A więc gdyby skarżący nie mógł realizować swoich uprawnień lub nie mógł poddać się prawnie określonym obowiązkom, bez udziału osoby, której dane adresowe służyłyby jej odnalezieniu. Z przytoczonych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Organ rozpoznający sprawę winien w pierwszej kolejności ustalić na podstawie akt w sprawie o sygn. [...] Sądu Okręgowego w G. czy istnieje interes skarżącego w uzyskaniu danych adresowych P. K. a także poczynić ustalenia czy ma on interes prawny w uzyskaniu tych danych będących w posiadaniu Aresztu Śledczego w G. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust.2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).