II SA/Sz 654/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego P. I. kwotę [...] złotych zawierająca należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w [...] na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 106 ust. 1 i ust. 5, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 163 K.p.a., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), orzeczono o zmianie decyzji z dnia [...]w ten sposób, że przyznano R.S. pomoc w postaci zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie od [...]. Następnie, decyzją z dnia [...] Kierownik Sekcji Pracy Socjalnej I Rejonowego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], na podstawie art. 163 K.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1 i ust. 5, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175; poz. 1362) oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055), po rozpatrzeniu sprawy zmienił ww. decyzję z dnia [...] r. w ten sposób, że przyznał R.S. pomoc w postaci zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie od [...]r. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w oparciu o przeprowadzony, w dniu [...] r., wywiad środowiskowy i na podstawie zebranych dokumentów ustalono, że uległ zmianie dochód R.S. który wynosi aktualnie [...] zł (dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł) i jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł. W związku z tym, że kwota zmiany dochodu przekroczyła 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę [...] zł to wysokość zasiłku uległa zmianie. Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 3 a ustawy o pomocy społecznej zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ wyjaśnił, że zasiłek stały stanowi różnicę między ww. kryterium dochodowym, a dochodem strony, nie więcej niż 444 zł jednak nie mniej niż 30 zł. Wysokość zasiłku stałego stanowiąca różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem R.S., wynosi aktualnie [...]zł. Zgodnie więc z art. 106 ust. 5 ww. ustawy, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony decyzja poprzednia uległa zmianie i od 1 czerwca 2010 r. przyznano uprawnionemu zasiłek stały w wysokości określonej niniejszą decyzją. R.S. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji, a także w stosunku do całokształtu działalności Ośrodka Pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 37 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), po rozpatrzeniu odwołania R.S., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy, R.S. spełnia przesłanki wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, dochód jego nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej określonej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej tj. kwoty [...] zł i pobiera zasiłek stały od [...] r. W myśl art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Organ ocenił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w miesiącu maju dochód strony uległ zmianie w stopniu, który musiał skutkować zmianą wysokości przyznanego zasiłku stałego - zmianie uległa sytuacja dochodowa strony. W miesiącu maju zwiększył się bowiem dodatek mieszkaniowy, który przyznano w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. Dodatkowo do dochodu należało doliczyć także zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Następnie, Kolegium wyjaśniło, że w sytuacji gdy R.S. jest osobą samotnie gospodarującą, przy obliczaniu kwoty należnego stronie zasiłku stałego należało wziąć pod uwagę art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, w myśl którego zasiłek stały ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Dochód R.S. w miesiącu [...] r. wyniósł [...] zł. Natomiast różnica między kwotą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby wyniosła [...] zł. Tak więc począwszy od miesiąca [...] roku strona powinna otrzymywać zasiłek stały w kwocie [...] zł, aż do momentu, gdy ponownie ulegnie zmianie sytuacja dochodowa, czy też osobista strony. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji prawidłowo obliczył należną kwotę świadczenia. Powoływane powyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i w związku z tym wydawane w przedmiocie wysokości zasiłku stałego decyzje nie mogą mieć charakteru uznaniowego. Są to bowiem tzw. decyzje związane, zatem wydając je organ nie może kierować się własnymi odczuciami co do zasadności przyznania świadczenia w takiej a nie innej wysokości oraz nie może uwzględniać żadnych szczególnych okoliczności w sprawie. Powyższą decyzję organu odwoławczego R.S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze podał, że decyzja organu I instancji jaki i Samorządowego Kolegium Odwoławczego są krzywdzące dla niego i naruszają prawo i zasady współżycia społecznego. Przy wydawaniu decyzji w sprawach prawa pomocy organy winny kierować się nie tylko przepisami prawa, ale też dobrem człowieka. Skarżący nie zgodził się z obniżeniem zasiłku stałego spowodowanego zwiększeniem jego dochodu, albowiem cel otrzymywanego dodatku mieszkaniowego i zasiłku pielęgnacyjnego jest inny i nie powinien powodować obniżenia zasiłku stałego. Dodatek mieszkaniowy służy jako wsparcie do zasiłku stałego. Natomiast zasiłek pielęgnacyjny otrzymuje z powodu orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności i całkowitej niezdolności do pracy. Jego przeznaczenie to między innymi koszty leczenia spowodowane wieloletnimi chorobami. Obniżenie zasiłku stałego o kwotę[...] zł jest bardzo dotkliwe dla skarżącego i nie pozwoli mu na godną egzystencję. Skarżący wniósł o utrzymanie zasiłku stałego w dotychczasowej wysokości. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikował skargę i wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu z dniem doręczenia skarżącemu zawiadomienia tj. [...] r., podczas gdy decyzja I instancji wydana została w dniu [...] r. Pełnomocnik wskazał, że w świetle powyższego organ II instancji utrzymując w mocy decyzję wydaną z naruszeniem prawa sam naruszył obowiązujące przepisy. Powyższe uzasadnia stwierdzenie nieważności obu decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto, pełnomocnik wniósł, w razie nieuwzględnienia ww. wniosku, o uchylenie obu decyzji z uwzględnieniem, że naruszają one art. 138 § 2 K.p.a. i art. 15 K.p.a., także art. 10 i 81 K.p.a. Pełnomocnik oświadczył, że strona nie wiedziała, czy może przedłożyć jakieś dokumenty, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem nie brała udziału w postępowaniu. Pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa udzielonego na zasadzie prawa pomocy i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje : Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "Ppsa" sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zatem skarga R.S. nie podlega uwzględnieniu. Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej oraz rodzaje przyznawanych świadczeń określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że R.S., spełnia przesłanki do uzyskania pomocy społecznej określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, dochód R.S. nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, która wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U. Nr 127, poz. 1055). Zgodnie z decyzją z dnia [...] r. skarżący od [...] r. pobierał zasiłek stały w kwocie [...] zł miesięcznie. Z dokumentów sprawy wynika, iż do dnia [...] r. skarżący uzyskiwał dochód w wysokości [...], natomiast od [...] r. - w związku z podwyższeniem dodatku mieszkaniowego do kwoty [...] zł - dochód skarżącego uległ zwiększeniu do kwoty [...] zł. Do dochodu doliczono kwotę zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł. Bezsporne jest – w ocenie Sądu – iż sytuacja dochodowa R.S., począwszy od [...] r., uległa zmianie. Kwotę zasiłku stałego należnego skarżącemu organy obliczyły według zasady wskazanej w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek stały ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Zgodnie z powyższym kwota zasiłku stałego przyznanego skarżącemu począwszy od [...] r. winna wynosić [...] zł – co prawidłowo obliczyły organy orzekające w sprawie. Powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 106 ust. 3 a ustawy o pomocy społecznej, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Sąd zważył, że powyższy przepis nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem kwota zmiany dochodu skarżącego przekroczyła 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, czyli kwotę [...] zł. Konkludując, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał organom obu instancji podstawę do zmiany wysokości zasiłku stałego na niekorzyść skarżącego w oparciu o dyspozycję art. 106 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, należy wyjaśnić, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Poza tym, wymaga podkreślenia, że decyzje organów administracyjnych wydawane w przedmiocie wysokości zasiłku stałego nie mają charakteru uznaniowego, lecz oparte są na bezwzględnie obowiązujących przepisach ustawy. Odnosząc się do oświadczeń i wniosków pełnomocnika strony zgłoszonych na rozprawie w dniu [...] r. należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi : a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, nie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Natomiast, Sąd dostrzegł co prawda naruszenie przez organy zasady czynnego udziału strony w postępowaniu określonej w art. 10 K.p.a., jednakże ocenił, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania. Skarżący miał wiedzę o wszystkich okolicznościach sprawy, które organy obu instancji uwzględniły wydając rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym skarga, jako niezasadna, została oddalona na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.