II FZ 485/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 290/11 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 10 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 290/11, na podstawie art.246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), oddalił wniosek B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie Sądu, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, gdyż, jak wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych, wynosząca 13 545 277,28 zł. Spółka nie wykazała również, że podjęła działania w celu pozyskania środków niezbędnych do prowadzenia postępowania sądowego. Co więcej, w rozpoznawanej zaś sprawie Spółka uzyskuje bieżące dochody i nie sposób w takiej sytuacji uznać, że utrzymywana działalność gospodarcza jest nieopłacalna, nawet jeśli przyjąć, że Spółka przejściowo ma kłopoty finansowe i jej dotychczasowe przychody uległy obniżeniu. W przeciwnym przypadku jedynym racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności ewentualnie ogłoszenie upadłości takiego podmiotu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka zarzuciła naruszenie art.246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka powołała się na postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, w którym przyznano jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt. I FZ 516/08, Lex nr 551930, z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia sądu w innych sprawach administracyjnych mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego, bowiem wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, które powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Wniosek taki ma swoje oparcie w treści art. 255 p.p.s.a. Rozpoznania wniosku jedynie z uwzględnieniem rozstrzygnięć sądu w innych sprawach, w których stroną jest wnioskodawca, byłoby naruszeniem obowiązku opierania się przez sąd w procesie wymierzania sprawiedliwości jedynie na stanie faktycznym, który jest potwierdzony przez materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy (art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a.). Powołanie się więc przez Spółkę na postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, przyznające Spółce prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych nie mogło mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo miała wnikliwa analiza akt sprawy, którą Sąd pierwszej instancji przeprowadził, w pełni respektując zasady racjonalnego myślenia i wymogi doświadczenia życiowego. Odnośnie zaś poniesionej przez Spółkę straty w ubiegłym roku podatkowym należy zwrócić uwagę, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającą wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Ponadto niekorzystna dla Spółki nowelizacja ustawy o grach hazardowych zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.