I FZ 476/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia U. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2011 roku, sygn. akt I SA/Łd 383/11 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 1 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 383/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek U. R. (zwanej dalej: "skarżącą") o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 1 grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 grudnia 2010 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej, w osobie jej męża, w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2004 r. Nr 93 poz. 894 ze zm., zwanej dalej O.p.), w dniu 23 grudnia 2010 r. W decyzji tej organ pouczył, że stronie przysługuje prawo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Pełnomocnik skarżącej w dniu 18 stycznia 2011 r. zgłosił się do organu i został poinformowany o sposobie i terminie doręczenia przedmiotowej decyzji, jednocześnie otrzymał kserokopię tej decyzji. 3. W dniu 17 lutego 2011 r. (data nadania przesyłki na poczcie - karta 15) skarżąca wniosła, za pośrednictwem tego organu, skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 grudnia 2010 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, która wpłynęła do organu w dniu 21 lutego 2011 r. 4. WSA w Łodzi postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. odrzucił skargę, jako wniesioną po upływie ustawowego terminu. Konsekwencje procesowe wniesienia skargi po terminie reguluje art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a stanowiąc, że w takiej sytuacji sąd skargę odrzuca, co powyższym postanowieniem sąd I instancji uczynił. Ponadto w uzasadnieniu sąd I instancji stwierdził stosownie do art. 54 § 1 i art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z ustaleniami zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 23 grudnia 2011 r. Skoro zatem ustawowy termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni, to skarżąca powinna ją złożyć, adresując na Dyrektora Izby Skarbowej, najpóźniej w dniu 22 stycznia 2011 r. Sąd też wskazał, że nie ma przy tym wpływu na datę doręczenia, fakt otrzymania przez pełnomocnika skarżącej od organu kserokopii zaskarżonej decyzji, co miało miejsce w dniu 18 stycznia 2011 r., gdyż doręczenie miało miejsce w dniu 23 grudnia 2010 r. W dniu 18 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącej został jedynie poinformowany o terminie i sposobie doręczenia decyzji, jak wynika z notatki służbowej znajdującej się w aktach administracyjnych. Tym samym skarga wpłynęła po upływie 30 dniowego terminu przewidzianego art. 53 § 1 p.p.s.a. Dlatego też, sąd I Instancji odrzucił skargę, jako wniesioną po upływie ustawowego terminu. 5. W dniu 29 lipca 2011 r. wpłynął do Izby Skarbowej wniosek skarżącej z dnia 28 lipca 2011 r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi, a wraz z wnioskiem złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. We wniosku strona wskazała, że o uchybieniu terminu dowiedziała się z doręczonego postanowienia o odrzuceniu skargi. Przedstawiła okoliczności, które w jej mniemaniu świadczą o tym, iż uchybienie terminowi wynika z winy Dyrektora Izby Skarbowej i Poczty Polskiej. Skarżąca poinformowała, że nie otrzymała awiza o przesyłce z decyzją organu, a o jej wysłaniu dowiedział się pełnomocnik skarżącej podczas wizyty w organie. Skarżąca poszukiwała tej przesyłki na poczcie, lecz nie odnalazła jej w rejestrze poczty. Organ umożliwił jej odebranie, po jej zwróceniu z poczty, jako przesyłki nieodebranej, gdyż wcześniej organ nie chciał jej wydać. Skarżąca twierdzi, że sąd I instancji odrzucił skargę, jako złożoną po terminie, gdyż sąd liczył 30 dniowy termin do jej złożenia, od upływu 14 dni rzekomej awizacji, której skarżąca nie otrzymała. 6. Postanowieniem z dnia 27 września 2011 r. sąd I instancji odrzucił przedmiotowy wniosek na podstawie art. 88 w związku z art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270,zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd I instancji, w uzasadnieniu postanowienia, swoje rozważania rozpoczyna od powołania się na art. 85 p.p.s.a., zgodnie z którym czynność procesowa dokonana po terminie jest bezskuteczna. Sąd po wstępnej ocenie wniosku i biorąc pod uwagę wymogi formalne instytucji przywrócenia terminu wynikających z art. 87 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a., stwierdził, że wniosek skarżącej uchybia jednemu z warunków formalnych wymienionych w wyżej przywołanych przepisach. Mianowicie został on złożony po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny przekroczenia terminu do wniesienia skargi. Powyższe jest wynikiem ustaleń sądu I instancji dokonanych w zakresie stanu faktycznego sprawy. Sąd przyjął, że jak wynika z treści wniosku, skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminowi do złożenia skargi, z postanowienia z dnia 21 czerwca 2011 r. W jego uzasadnieniu sąd wskazał, że skarga została odrzucona z uwagi na fakt, że wniesiona została po upływie 30 dniowego terminu. Natomiast przeszkoda, która uniemożliwiała wniesienie skargi w terminie ustała, w ocenie sądu I instancji, w dniu 12 lipca 2011 r. (data odbioru postanowienia), kiedy to skarżąca dowiedziała się o treści postanowienia z dnia 21 czerwca 2011 r. odrzucającego skargę. Od tej daty – 12 lipca 2011 r. - należało, zatem liczyć termin siedmiu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, który upłynął w dniu 19 lipca 2011 r. Skarżąca tymczasem składając wniosek w dniu 29 lipca 2011 r., przekroczyła ten termin. Sąd wskazał, że złożenie wniosku po terminie dyskwalifikuje pismo i uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznania. 7. Skarżąca nie akceptując postanowienia z dnia 27 września 2011 r. złożyła zażalenie, które wniesiono w przepisanym terminie. W zażaleniu skarżąca nie zgadza się z postanowieniem sądu I instancji z dnia 27 września 2011 r. wskazując, że nie może ponosić skutków prawnych z tytułu nie pouczenia jej o możliwości i terminie składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Uważa, że takie pouczenie mogło być przekazane zarówno przez Izbę Skarbową jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. W związku z powyższym skarga, rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. została odrzucona. WSA w Łodzi nie pouczyło, ani na posiedzeniu, ani przy doręczeniu postanowienia z uzasadnieniem, o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w ciągu 7 dni od powzięcia wiadomości o przekroczeniu terminu i ustaniu przyczyny z powodu, której przekroczenie terminu nastąpiło. W ocenie skarżącej to działanie miało charakter celowy, po to aby niezgodna z prawem zaskarżona decyzja z dnia 1 grudnia 2010 r. uprawomocniła się. Zdanie Skarżącej takie zachowanie stanowi nadużycie prawa wskutek, którego Izba Skarbowa została bezpodstawnie wzbogacona kosztem skarżącej, jako podatnika. Dlatego też skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia celem ponownego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej z dnia 28 lipca 2011 przez WSA w Łodzi i przywrócenie terminu do wniesienia skargi od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 grudnia 2010 r., ewentualnie o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia skargi. Naczelny Sad Administracyjny zważył , co następuje: 8. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 9. Po pierwsze należy wskazać, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, gdy strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu zgodnie z brzmieniem art. 86 § 1 p.p.s.a. Natomiast art. 87 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu – art. 87 § 2 p.p.s.a. Zatem w sprawie mamy do rozważenia problem, który sprowadza się do zbadania, czy opisany w art. 87 § 2 p.p.s.a. wymóg uprawdopodobnienia przez stronę wnoszącą o przywrócenie terminu braku winy w jego uchybieniu został wypełniony. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i prawa cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P.Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 226). W tym miejscu należy powołać się na pogląd zawarty w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, (Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059), że jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. 10. Mając powyższe rozważania na uwadze i odnosząc się do zawartej w zażaleniu argumentacji, dotyczącej barku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia przedmiotowego wniosku, podkreślić należy, że brak pouczenia ze strony organu i sądu odnośnie możliwości i terminie wniesienia wniosku o przewrócenie terminu do złożenia skargi jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca została pouczona o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 21 czerwca 2011r. Zatem sąd I instancji prawidłowo pouczył stronę, ponieważ jest to jedyny środek odwoławczy dla strony, której skarga została odrzucana ze względu na wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd I instancji pouczył stronę o przysługujących jej środkach odwoławczych, mając na względzie fakt, że skarżąca działa bez profesjonalnego pełnomocnika, co ma odzwierciedlenie w protokole rozprawy z dnia 21 czerwca 2011 r. Sąd I instancji działał obiektywnie i wskazał stronie motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz stosownie pouczył. Zatem odczucia strony, że nie została ona poinformowana o prawnych możliwościach dalszego działania, są niestety subiektywne i są wynikiem podjętego rozstrzygnięcie, które nie uwzględniło wniosków skarżącej. Badając dalej akta sprawy pod kątem powyższego zarzutu skarżącej o baraku pouczenia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ten zarzut nie jest zasadny, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w trakcie prowadzonego postępowania poucza stronę o przysługujących jej prawach i obowiązkach. Przykładowo w piśmie z dnia 10 lipca 2011 r., którym to sąd I instancji wysłał pełnomocnikowi skarżącej odpis postanowienia z dnia 21 czerwca 2011 r., znajdujemy pouczenie dla strony odnośnie jej praw i obowiązków. Sąd wskazuje, też w punkcie 3 tego pouczenia, na możliwość wystąpienia do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika. Zatem skarżąca, która nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, mogła skorzystać z możliwości i wystąpić z takim wnioskiem do sądu na każdym etapie postępowania, w przypadku gdyby uznała, że jej pełnomocnik ma lub miał jakiekolwiek problemy z prowadzeniem sprawy. 11. Jednak w tej całej sprawie, przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia sądu I instancji w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Okolicznością bezsporną jest, że przedmiotowy wniosek złożony został w dniu 29 lipca 2011 r. Zatem prawidłowo WSA w Łodzi ustalił, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu doręczenia skarżącej postanowienia z dnia 21 czerwca 2011r., co miało miejsce w dniu 12 lipca 2011 r. na adres pełnomocnika skarżącej ustanowionego na rozprawie do protokołu w dniu 21.06.2011 r. Sąd I instancji, zatem słusznie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony przez skarżącą z uchybieniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu brakuje argumentów przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. 12. W tym miejscu należy wskazać, że w uzasadnieniu od postanowienia z dnia 27 września 2011 r. w jednym jego miejscu sąd I instancji napisał o przywróceniu terminu do wniesienia wpisu. Jednak w sprawie chodzi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W rozważaniach sądu I instancji znajdują się prawidłowe ustalenia, co do oceny stanu faktycznego i ich skutków. W treści sąd omyłkowo pozostawił słowo "wpis" zamiast użyć słowa "skarga". Uzasadnienie mimo to odpowiada prawu i jest jak najbardziej zasadne oraz powołuje się w rozstrzygnięciu na prawidłową podstawę prawną, czyli art. 88 w związku z art. 87 § 3 P.p.s.a Jest to zatem oczywista omyłka pisarska, które nie miała wpływu na dokonane ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzone rozważania sądu przy wydawaniu postanowienia o odrzuceniu wniosku o przewrócenie terminu do wniesienia skargi. 13. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. , orzekł jak w sentencji postanowienia.