II OZ 1265/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 338/11 o zwolnieniu skarżącego od obowiązku pokrycia pełnych kosztów sądowych ponad wysokość 100 zł oraz odmowie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie Na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd ustalił, że pozostaje on w związku małżeńskim. Zamieszkuje wraz z żoną oraz synem (16 lat) i córką (21 lat) w wynajmowanym mieszkaniu. Skarżący wraz z żoną są właścicielami 1/5 nieruchomości, 50 m² mieszkania oraz samochodu marki Mazda Premacy. Na deklarowane koszty utrzymania rodziny składają się wydatki związane ze studiami córki w wysokości ok. 1000 – 1200 zł miesięcznie, rachunki i podatki związane z udziałem we współwłasności kamienicy - 400 zł rocznie, wynajem mieszkania – 400 zł miesięcznie, ogrzewanie ok. 4.000 zł rocznie, woda i śmiecie - 190 zł na 2 miesiące, prąd – 550 zł na pół roku, Internet i telefon – 115 zł miesięcznie, gaz 42 zł na 2 miesiące. Według oświadczenia skarżącego rodzina osiąga dochody brutto w wysokości 3. 282, 70 zł, na które składa się wynagrodzenie skarżącego (2700 zł) oraz zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez jego żonę (582, 70 zł) Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 r. orzekł o zwolnieniu skarżącego od obowiązku pokrycia pełnych kosztów sądowych ponad wysokość 100 zł oraz odmowie ustanowienia adwokata z urzędu. Jak wskazał Sąd, wbrew twierdzeniom składającego wniosek, uzyskiwany przez jego rodzinę dochód wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb tj. mieszkania i jego utrzymania. Wystarcza on także z pewnością na zakup żywności, ubrań, czy tzw. środków czystości - wniosek nie wskazuje, iż skarżącemu brak jest środków na powyższe. Ze złożonego oświadczenia nie wynika także, jakoby skarżący zalegał z bieżącymi opłatami. Nie sposób pominąć, że rodzina skarżącego dysponuje stałymi dochodami, dwoma lokalami mieszkalnymi oraz pojazdem samochodowym. Warto podkreślić, że z oświadczeń wnioskodawcy nie wynika, aby zachodziły w jego przypadku szczególne okoliczności (np. ciężka choroba, niepełnosprawność, poniesienie strat w wyniku nieprzewidzianych zdarzeń losowych) świadczące o trudnym położeniu życiowym, czy też mogące skutkować ponadprzeciętnie wysokimi kosztami związanymi z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb bytowych. Należy wskazać, iż kosztu najmu mieszkania, ponoszonego przez skarżącego nie można uznać za koszt na zaspokajania podstawowych potrzeb, skoro skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, w której mógłby zamieszkać. Tak więc nie sposób przyjąć, aby skarżący i jego rodzina mogli ponieść dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów sądowych, a tym samym, że nie mogą ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie zwracając się z prośbą o przyznanie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak bowiem wynika z ustaleń Sądu I instancji, rodzina skarżącego osiąga dochody brutto w wysokości 3.282,70 zł, na które składa się wynagrodzenie skarżącego (2700 zł) oraz zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez jego żonę (582, 70 zł). Ponadto skarżący wraz z żoną są właścicielami 1/5 nieruchomości, 50 m² mieszkania oraz samochodu marki Mazda Premacy. Z powyższego wynika, że skarżący posiadając wraz żoną stałe dochody i dysponując również pewnym majątkiem nie może być uznany za osobą ubogą, której środki do życia są ograniczone a w związku tym może również partycypować w kosztach postępowania sądowego. W takiej sytuacji należało zatem uznać, że skarżący, nawet przy uwzględnieniu wydatków ponoszonych na utrzymanie, jest w stanie ponieść koszty sądowe sprowadzające się w sprawie niniejszej, zgodnie z zaskarżonym postanowieniem, jedynie do kwoty 100 zł (wpis) jak również pokryć koszty ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.