III SA/Gd 166/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie niewłaściwości organu do rozpoznania żądania przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdem oraz wynagrodzenia za ten dozór 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia 26 stycznia 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego uznał się niewłaściwym do rozpoznania żądania J. B. o przyznanie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad samochodem osobowym marki Toyota Corolla o nr rej. [...] oraz zawiadomił wnioskodawcę, że w tej sprawie powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu. W podstawie prawnej przywołał art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 66 § 1 i 2 k.p.a., § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 8 maja 2002 r. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 3 listopada 2009 r. J. B. wniósł do Naczelnika Trzeciego Urzędu skarbowego o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru m.in. pojazdu marki Toyota Corolla nr rej. [...], zdeponowanego przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w S. i przechowywanego na parkingu prowadzonym przez stronę, za okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 21 sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 4.660 zł. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2009 r. organ uznał się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku i przekazał wniosek Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy. W dalszym toku postępowania organ wydawał kolejne postanowienia, ale rozstrzygnięcia te były uchylane przez organ odwoławczy. Rozpatrując tym razem sprawę organ ustalił, że wobec przedmiotowego pojazdu, zatrzymanego i usuniętego z drogi na podstawie dyspozycji z dnia 5 listopada 2006 r. oraz z dnia 17 grudnia 2006 r. i zdeponowanego na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w G., Komenda Miejska Policji w S. podjęła czynności dochodzeniowe wobec właściciela pojazdu w rejonie nieobjętym właściwością Trzeciego Urzędu Skarbowego. Postanowieniem Prokuratora Rejonowego w S. z dnia 14 listopada 2006 r. nakazano zabezpieczyć na tym pojeździe grożącą właścicielowi karę grzywny poprzez zajęcie samochodu. W dniu 16 grudnia 2008 r. komornik sądowy dokonał zajęcia samochodu. Wszystkie czynności związane z zatrzymaniem i usunięciem pojazdu z drogi wskazują, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego nie był organem miejscowo właściwym do orzekania o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, nie prowadził żadnych czynności zabezpieczających, nie wszczynał żadnego postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, wobec czego nie jest właściwy miejscowo lub rzeczowo do rozstrzygania wniosku strony. Organ wskazał, że świetle obowiązujących aktualnie przepisów prawa, w tym ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw należy przyjąć, że skoro wobec pojazdu nie było wszczęte przez żaden urząd skarbowy postępowanie o przejęciu go na rzecz Skarbu Państwa zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, a termin sześciomiesięczny do odbioru przez właściciela z parkingu zakończył się przed wejściem cytowanej ustawy w życie - to właściwym organem, który jednostka prowadząca parking powinna zawiadomić, jest właściwy starosta, występujący do sądu z wnioskiem o orzeczenie przejęcia pojazdu na rzecz powiatu (art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej). J. B. złożył zażalenie na to postanowienie wskazując m.in., że po upływie 6 miesięcy od umieszczenia pojazdu na parkingu własność samochodu przeszła na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 130 a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Postanowieniem z dnia 4 marca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ odwoławczy opisał przebieg postępowania oraz stwierdził, że wniosek z dnia 3 listopada 2009 r. dotyczył spraw kilku pojazdów, w tym jednej, która nie podlegała załatwieniu przez ten organ. Z przebiegu postępowania wynikało, że w sprawach pojazdów Opel Omega i Polonez organ przyznał skarżącemu wynagrodzenie za wykonywanie dozoru, zaś w sprawie przedmiotowej Toyoty należało wydać odrębne postanowienie, zgodnie z treścią art. 66 § 1 i § 2 k.p.a. Organ wskazał, że art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym do dnia 4.09.2010 r.) regulował instytucję przejścia z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów, które zostały usunięte z drogi na skutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego wskazanych w ust. 1 lub ust. 2 tego artykułu oraz nie zostały odebrane przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia. Do przejścia własności takich pojazdów na rzecz Skarbu Państwa dochodziło w związku z uznaniem ich za porzucone z zamiarem wyzbycia się własności. Przepis ten w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06, uznany za niezgodny z Konstytucją. Zgodnie z tym wyrokiem powyższy przepis we wskazanym zakresie utracił moc z dniem 11 czerwca 2009 r. Zgodnie z art. 130a ust. 10 ww. ustawy w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 10 lit. j ) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw - obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. - starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub ust. 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Zgodnie zaś z art. 130a ust 10f ustawy Prawo o ruchu drogowym do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu (art. 130a ust. 10g). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (art. 130a ust. 10h). Przepisy przejściowe zawarte w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (...) wskazują tryb postępowania co do zdarzeń mających miejsce przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Zgodnie z art. 12 ust. 2 tej ustawy w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 10 stosuje się odpowiednio. Z przepisu art. 10 ustawy nowelizacyjnej wynika natomiast, że w takich przypadkach starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. W sprawie bezsporne jest, że nie zostało wszczęte postępowanie kończące się decyzją deklaratoryjną o przejęciu własności przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Organ stwierdził, że organy skarbowe utraciły kompetencje do orzekania w kwestii zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu jak również w sprawach przepadku pojazdów usuniętych z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 lub 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. J. B. zaskarżył powyższe postanowienie skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (w brzemieniu na dzień 17.06.2007 r.), art. 12 ust. 2 ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 6- 8 k.p.a., art. 21 § 1 pkt 3, art. 66 § 1 i 2 , art. 107 § 3 k.p.a., art. 17, 18, 31 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 10 § 1, art. 81, art. 78, art. 77 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, które to uchybienie miało wpływ na jego treść. W uzasadnieniu skarżący wskazywał, że ostatnia dyspozycja usunięcia Toyoty Corolli , której powodem była nietrzeźwość kierującego i brak polisy OC , miała miejsce w dniu 17 grudnia 2006 r. Z powodu nie odebrania pojazdu przez 6 miesięcy z dniem 17.05.2007 r. jego własność z mocy ustawy przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Do przejścia własności nie była potrzebna żadna decyzja, ani wszczęcie postępowania likwidacyjnego. Przesądzał o tym przepis art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzemieniu na dzień 17 czerwca 2007 r.). Przepis ten utracił moc dopiero z dniem 12 czerwca 2009 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Przywołany przez organ pierwszej instancji art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma zatem zastosowania. Dlatego też zobowiązanym do zapłaty za przechowanie pojazdu jest Skarb Państwa. Czy dojdzie do tzw. likwidacji pojazdu nie ma dla sprawy znaczenia. Zdaniem skarżącego organ drugiej instancji niesłusznie przyjął, że nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, co doprowadziło do niezasadnego zastosowania art. 12 ust 2 ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010 r. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Nadto doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ nie zapewnił skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych (przeprowadzonych) dowodów. Uchybienie to miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu. W sprawie niniejszej sporne było, jaki organ właściwy jest do rozpoznania wniosku skarżącego o wynagrodzenie za dozór nad pojazdem marki Toyota Corolla w okresie od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 21 sierpnia 2009 r. Skarżący wywodził, że właściwym do rozpoznania jego wniosku jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego, zaś organy obu instancji – że organem takim jest starosta. Wynagrodzenie za dozór pojazdu usuniętego z drogi na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz.908 ze zm.) przyznawane było dozorcy w przypadku, gdy własność samochodu przeszła z dotychczasowego właściciela na rzecz innego podmiotu ( Skarbu Państwa). Art. 130 a ust. 10 tej ustawy stanowił, że pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony. Pojazd taki przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/0 orzekł, że art. 130 a ust. 10 w/w ustawy jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu ( publ. OTK-A 2008/5/76, Dz. U. 2008/100/649). Z art. 130 a ust. 10 w/w ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy –Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 152, poz.1018) wynika, że starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu pojazdu usuniętego z drogi. W sprawie niniejszej organ odwoławczy skoncentrował się w swych wywodach przede wszystkim na kwestii obecnej procedury przejścia własności pojazdu na rzecz powiatu oraz na tym, że obecnie starosta wydaje decyzję o zapłacie kosztów usuwania, przechowywania pojazdu, które ponosi jego właściciel. Z tych przede wszystkim względów uznał brak kompetencji organów skarbowych do rozpatrzenia wniosku skarżącego, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że organem takim jest starosta. Organowi odwoławczemu umknęło jednak, że obowiązujące w dniu orzekania przez organ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 46, poz.237 ) stanowi w § 4 ust. 1 pkt 2 , że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do starostów, ale tylko w zakresie przechowywania rzeczy znalezionych oraz likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym . W sprawie niniejszej przedmiotowy pojazd nie jest ani rzeczą znalezioną, ani też nie został przejęty na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 pkt 3 przywołanego rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do naczelników urzędów skarbowych- w odniesieniu do przechowywania oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2 . Wykonywanie dozoru nad pojazdem przez podmiot prowadzący parking polega m.in. na jego przechowywaniu ( art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , t.j. Dz. U. z 2005, Nr 229, poz.1954 ze zm.). Na marginesie jedynie wskazać należy, że wątpliwe jest, by przepis art. 130 a ust.10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz.908 ze zm.) , mówiący o wydaniu przez starostę decyzji o poniesieniu przez właściciela pojazdu kosztów m.in. jego usuwania, przechowywania, przywoływany przez organ, mógł mieć zastosowanie wobec osoby będącej dozorcą takiego pojazdu, bowiem decyzja organu administracji nie może nakładać na właściciela pojazdu obowiązku poniesienia tych kosztów na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej (dozorcy rzeczy). Sąd podzielił zarzut naruszenia art. 66 § 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne zawiadomienie skarżącego o konieczności wniesienia w sprawie przedmiotowego pojazdu odrębnego podania do innego organu. Nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, bowiem postępowanie znajdowało się dopiero na etapie wstępnym – ustalania właściwości organów do rozpoznania sprawy i jako takie nie wymagało prowadzenia postępowania dowodowego. Nie mogło zatem dojść do naruszenia przez organy cytowanych wyżej przepisów k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę, bowiem naruszenie w niniejszej sprawie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.