I OSK 2100/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 638/11 o odrzuceniu skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Łd 638/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił złożoną przez M. W. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy: W dniu [...] maja 2011 r. M. W. złożył, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ wraz ze skargą przesłał do sądu akta administracyjne sprawy i odpowiedź na skargę, wnosząc o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Odrzucając skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że została ona złożona po upływie terminu przepisanego do dokonania tej czynności. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] marca 2011 r. Tym samym określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na powyższe orzeczenie upłynął z dniem [...] kwietnia 2011 r. Skarga została natomiast złożona w dniu [...] maja 2011 r. (data stempla pocztowego), a więc po upływie zakreślonego do dokonania tej czynności terminu. Sąd Wojewódzki podkreślił przy tym, że skarżący nie wnioskował o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia skargi. Sąd zaś nie ma kompetencji do orzekania z urzędu w tym zakresie. W złożonej skardze kasacyjnej M. W., zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), to jest art. 3 § 1 i art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej w zaskarżonym postanowieniu ustalił, iż skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sytuacji, gdy z analizy sprawy tj. pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] (załączonego do akt w sprawach WSA w Łodzi sygn. akt II SA/Łd 642/11 i 643/11) wynika, że skarżący złożył równocześnie ze skargą wnioski o przywrócenie terminu, które skierował do WSA w Łodzi za pośrednictwem SKO w P. tj. organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, natomiast organ nie przekazał zgodnie z art. 54 § 2 P.p.s.a. całości akt sprawy, co skutkowało odrzuceniem skargi przez Sąd Administracyjny bez wcześniejszego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu. W uzasadnieniu złożonej skargi kasacyjnej M. W. podniósł, że Sąd I instancji, odrzucając skargę, nie uwzględnił okoliczności złożenia przez skarżącego wraz z tym pismem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie skarżącego kasacyjnie, z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] (załączonego przez SKO wyłącznie do akt WSA w Łodzi sygn. akt II SA/Łd 642/11 i 643/11) wynika, że skarżący złożył równocześnie ze skargą do WSA wnioski o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji MOPS w B. w sprawach rozpoznanych przez Kolegium za nr [...] i [....]. Organ zawiadomił tym pismem skarżącego, że wnioski o przywrócenie terminu zostaną rozpoznane przez Kolegium. Jednakże - zdaniem skarżącego kasacyjnie - w/w pismo nie stanowiło wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji MOPS w B., lecz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przez niego m. in. skargi w niniejszej sprawie. Świadczy o tym fakt złożenia tego wniosku wraz ze skargą oraz jego skierowanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem organu. Skarżący kasacyjnie zaznaczył również, iż w aktach administracyjnych prowadzonych wspólnie dla spraw rozpoznawanych pod sygnaturami akt: II SA/Łd 635/11 do 638/11 i II SA/Łd 641/11 do 643/11 nie znajduje się wniosek o przywrócenie terminu złożony przez skarżącego wraz ze skargą. Ponadto w w/w aktach brak jest pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011 r. Organ zatem, pomimo wynikającego z treści art. 54 § 2 P.p.s.a. obowiązku, nie załączył w/w dokumentów do akt administracyjnych sprawy, samodzielnie rozstrzygając w zakresie przywrócenia terminu. Z kolei Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie wyjaśnił tych okoliczności, mimo że fakt złożenia wniosku był mu znany choćby z akt sprawy o sygn. II SA/Łd 642/11 i 643/11. Nie dokonał zatem prawidłowej kontroli działalności administracji publicznej zgodnie z treścią art. 3 § 2 P.p.s.a. W odpowiedzi na złożoną skargę kasacyjną Kolegium, wnosząc o jej oddalenie, podniosło, że wraz ze skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej M. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu. Pismo to odnosiło się jednak do złożenia odwołania od decyzji pierwszej instancji (i innych). Organ stwierdził, że wniosek ten jest adresowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Jednak z jego treści jednoznacznie wynika, że skarżącemu chodziło o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a nie skargi do Sądu. Kolegium zaznaczyło również, że skarżący kasacyjnie nie zakwestionował przyjętego przez organ stanowiska wyrażonego w powyższym piśmie z dnia [...] maja 2011 r., w którym wyjaśniono, że organem właściwym do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest Kolegium Odwoławcze. Nie podniósł również tej okoliczności w skardze na postanowienie Kolegium nr: [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji pierwszej instancji (sygn. akt sądowych II SA/Łd 786-793/11). Wskazana skarga – zdaniem Kolegium - stanowi też potwierdzenie prawidłowości kwalifikacji wniosku skarżącego, jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszej instancji. Organ zaznaczył przy tym, że wniosek ten znajduje się w aktach administracyjnych załączonych do skarg sądowych o powyższych sygnaturach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednakże pod rozwagę nieważność postępowania – z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Przesłanki nieważności w przedmiotowej sprawie nie zaistniały, zatem Sąd Kasacyjny rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną w granicach podniesionego przez stronę zarzutu, który, choć niepoprawnie sformułowany, okazał się uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego kasacyjnie, który wywiódł, że kwestionowane postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. Naruszenie to – w ocenie Sądu Kasacyjnego - nie polega jednak na uznaniu, że Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, że skarżący kasacyjnie nie złożył wraz ze skargą wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, lecz na przedwczesnym uznaniu, że - ze względów formalnych - Sąd Wojewódzki zwolniony był z dokonania kontroli kwestionowanego przez M. W. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Nie budzi przy tym wątpliwości, że skarga M. W. została złożona po upływie terminu zakreślonego do dokonania tej czynności. Termin do jej wniesienia upłynął bowiem z dniem [...] kwietnia 2011.r. Złożenie jej zatem w dniu [...] maja 2011 r. niewątpliwie musiało skutkować – w świetle wymogu o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. - odrzuceniem tego środka zaskarżenia. Również sam skarżący kasacyjnie nie kwestionował faktu spóźnionego wniesienia skargi na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Sąd I instancji nie uwzględnił jednak w niniejszym przypadku okoliczności, że z treści pisma Kolegium z dnia [...] maja 2011 r. ([...]), które znajdowało się w aktach spraw zainicjowanych na podstawie tego samego pisma zawierającego kilka skarg, wynikało, że M. W. skierował w dniu [...] maja 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (za pośrednictwem Kolegium) wniosek o przywrócenie terminu. W związku z powyższym, obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było, w pierwszej kolejności, samodzielne dokonanie analizy treści tego pisma, a nie zaś poprzestanie wyłącznie na zaakceptowaniu jego oceny dokonanej przez organ. Odmienne bowiem, niż wyrażone w piśmie z dnia [...] maja 2011 r., ustalenia w tym zakresie mogłyby skutkować rozpoznaniem w/w wniosku. W przypadku zaś wydania korzystnego dla strony rozstrzygnięcia, mogłoby nastąpić merytoryczne rozpoznanie złożonej przez nią skargi. Zaakcentować w tym miejscu należy, że samo Kolegium wskazało, iż przedmiotowy wniosek został zaadresowany do Sądu Wojewódzkiego, a nie do organu. Zatem to Sąd, jako jego adresat, był wyłącznie kompetentny do zbadania treści tego pisma. Istotnym w tym względzie jest również – na co słusznie zwrócił uwagę sam skarżący kasacyjnie – że przedmiotowe pismo zostało złożone wraz ze skargą na postanowienie Kolegium, co również może przemawiać za uznaniem, iż odnosi się ono do złożonej przez stronę skargi. Uwzględnienia również wymaga okoliczność, że przytoczone pismo zostało sporządzone przez samą stronę, stąd mogło ono zostać napisane nieporadnie, a tym samym być niezbyt czytelne w swojej treści. Tym bardziej zatem Sąd Wojewódzki był zobligowany je ocenić. W świetle powyższego, niepodjęcie jakichkolwiek działań w tym zakresie powodowało, że złożona przez stronę skarga została odrzucona przedwcześnie. W przypadku bowiem, gdy strona wraz ze skargą złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, Sąd zobligowany jest w pierwszej kolejności rozpoznać ten właśnie wniosek. Jego zaś rozpoznanie może skutkować rozpoznaniem złożonej przez stronę skargi. Zaznaczyć przy tym także należy, iż bez znaczenia w niniejszym przypadku pozostaje, że pismo z dnia [...] maja 2011 r. nie znajdowało się w dołączonych do niniejszej skargi aktach administracyjnych. Sąd Wojewódzki dysponował informacjami o jego istnieniu. Mógł więc zwrócić się do Kolegium o jego przesłanie. Uzyskanie odpisu w/w pisma nie mogło również nastręczać poważniejszych trudności, gdyż – na co sam organ zwrócił uwagę – znajduje się ono w dołączonych do spraw o sygnaturach: II SA/Łd 786-793/11 aktach administracyjnych. W związku z powyższym Sąd Wojewódzki, przed ponownym dokonaniem oceny dopuszczalność wniesionej przez M. W. skargi, w pierwszej kolejności zbada treść złożonego przez niego wraz ze skargą pisma z dnia [...] maja 2011 r., mając na uwadze powyższe uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji orzeczenia. Wyjaśnić także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.