II OZ 701/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 355/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie W dniu 1 marca 2011 r. J. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy C. z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie ustalenia na rzecz B. O. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zjazdu z drogi powiatowej na działce nr [...] na teren działki nr [...], w gminie C. , Obręb N. , działka nr [...] W związku z wezwaniem Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 złotych J. S. złożyła na urzędowym formularzy PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą schorowaną. Dochód jej rodziny stanowi jej emerytura w wysokości 669 zł oraz emerytura męża w wysokości 1987 zł. Koszty ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego, wyżywienia nie pozwalają na odłożenie jakichkolwiek oszczędności. Wnioskodawczyni wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Posiadany majątek to dom o pow. 113,75 m2, mieszkanie o pow. 85 m2, nieruchomość rolna o pow. 0,380 oraz budynek gospodarczy. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, dokonując badania przedłożonego przez J. S. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak również okoliczności wynikające z przedłożonych na wezwanie referendarza dokumentów oraz podniesionych w złożonym w sprawie sprzeciwie wskazać należy, że w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania siebie oraz rodziny. Na potwierdzenie powołanego stanowiska Sąd wskazał, na co zasadne uwagę zwrócił także referendarz sądowy, że miesięczny dochód, jakim skarżąca dysponuje wraz z mężem wynosi 2657,53 złotych. Suma udokumentowanych przez skarżącą wydatków niezbędnych na utrzymanie siebie i rodziny wynosi 434 złote. Jednocześnie skarżąca przedłożyła fakturę na zakup materiałów budowlanych opiewającą na kwotę 3313,25 złotych. Faktura ta wystawiona została w dniu 2 maja 2011 r. i została opłacona gotówką. Z kolei jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca odebrała w dni 13 kwietnia 2011 r., występując w dniu 18 kwietnia 2011 r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia wyciągu z rachunków bankowych odpisała, że nie mogła uzyskać wyciągu z rachunku, ponieważ stan konta wynosił 0 złotych. Sąd zaznaczył, że konsekwencją przyjętych rozwiązań dotyczących prawa pomocy jest, iż powyższa instytucja prawna, stanowiąc wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez jego strony (art. 199 ustawy), ma charakter szczególny i znajduje zastosowania jedynie wówczas, gdy niemożność poniesienia kosztów postępowania w całości lub w części wynika z przesłanek natury obiektywnej. Wykazanie zaś istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie. Skarżąca natomiast nie tylko nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść, ale wręcz potwierdziła, że dysponowała lub jak się okazało mogła dysponować kwotą z której część w pełnym zakresie wystarczała na uiszczenie należnego wpisu. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie podnosząc, że ponosi duże wydatki na leki a dodatkowe koszty sądowe stanowią dla niej bardzo dużą sumę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy. Skarżącej osiągającej wraz z mężem stały dochód w wysokości 2657,53 złotych (emerytury) nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą posiadającej ograniczone środki do życia, tym bardziej, że z przedstawionych przez skarżącą faktur na zakup materiałów budowlanych zapłaconych gotówką: z dnia 2 maja 2011 r. opiewającej na sumę 3 313,25 zł oraz z dnia 20 listopada 2010 r. opiewającej na sumę 8 253, 93 zł wynika, że skarżąca posiada zdolność finansową, która pozwala za zgromadzenie większych kwot pieniężnych a tym samym należało przyjąć, że jest ona także w stanie zgromadzić kwotę na pokrycie kosztów sądowych wynoszących w sprawie niniejszej 500 zł (wpis od skargi). Z powyższego wynika również, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, iż w dniu doręczenia wezwania do uiszczania wpisu skarżąca dysponowała kwotą potrzebną do jego zapłaty a pomimo to zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy wydatkując zebraną kwotę pieniężną na zakup materiałów budowlanych. Powyższej oceny dotyczącej zdolności płatniczych skarżącej nie mogą zmienić okoliczności podniesione przez skarżącą w zażaleniu a dotyczące wydatków na leki. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 czerwca 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.