III SA/Wa 11/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. T. i M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w sprawie określenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2009r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. T. i M. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2010 r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie określenia M. T. i W. T. (dalej: Strona lub Skarżący) podatku od nieruchomości za 2009 r. Z akt sprawy wynika, iż Prezydent Miasta Z. postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nadał własnej decyzji nieostatecznej z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie określenia podatku od nieruchomości za 2009 r. w wysokości 6.771 zł, rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na posiadaną informację, że wobec Strony toczy się postępowanie egzekucyjne – obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości położonej w Z. przy ul. W. [...] i [...] o nr działek: [...] i [...]. Zdaniem organu, powyższe okoliczności uprawdopodobniają, że zobowiązanie wynikające z decyzji określającej wymiar podatku od nieruchomości za 2009 r. nie zostanie wykonane. Wyjaśnił, że Skarżący posiadają inne nieruchomości na terenie miasta Z., za które nie uiszczają podatku od nieruchomości. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności podyktowane zostało spełnieniem przesłanki sformułowanej w art. 239b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. dalej "O.p."). W zaistniałych okolicznościach wynika, że wobec Strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożyli zażalenie, w którym zarzucili zaskarżonemu postanowieniu organowi podatkowemu drastyczne łamanie prawa przez brak wskazania strony, nie wskazanie sprawy, kwoty, ani trybu dotyczy egzekucji, brak tytułu wykonawczego, brak wskazania organu egzekucyjnego, brak wskazania innych nieruchomości, od których podatnik podobno nie opłaca podatków, brak uzasadnienia faktycznego postanowienia. SKO po rozpatrzeniu zażalenia utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 239b § 1 pkt 1-4 oraz § 2 O.p. Wskazało, iż w sprawie niewątpliwie zaistniała przesłanka określona w pkt 1 powyższego przepisu. Dodał, iż samo wystąpienie tej przesłanki nie oznacza jednak jeszcze możliwości nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie bowiem z § 2 art. 239b O.p., § 1 tego artykułu stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zdaniem SKO, z powyższego wynika, że organ podatkowy nadając decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności ma uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zatem istotne jest, że w posiadaniu organu podatkowego pierwszej instancji powinny znaleźć się pisemnie potwierdzone informacje określające, że wobec strony danego postępowania podatkowego prowadzone jest aktualnie postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Ustawodawca nie zawęził tu rodzaju prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że będzie tu chodziło o jakiekolwiek formalnie wszczęte i prowadzone (formalnie niezakończone) postępowanie egzekucyjne np. w zakresie należności cywilnoprawnych, administracyjnych. Analiza treści art. 239b § 1 O.p. wskazuje, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest oparte na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. W ocenie organu, orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności. Uprawdopodobnienie daje tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to zatem środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Z tego względu zachowanie szczegółowych reguł dowodowych nie jest wymagane, ilekroć przepisy prawa przewidują uprawdopodobnienie. Z akt sprawy wynika, że skierowano do organu podatkowego "wezwanie do złożenia wykazu zaległości podatkowych komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia 21 marca 2010 r. znak [...], działającego z wniosku wierzyciela P. Sp. z o.o. o egzekucję należności pieniężnej. Do ww. wezwania zostało załączone "Obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości nr [...]", z którego wynika, że w dniu 10 czerwca 2010 r. w budynku Sądu Rejonowego w Z. odbędzie się pierwsza licytacja zabudowanej budynkiem mieszkalno-magazynowym o pow. zabudowy 401 m², nieruchomości o łącznej pow. 1501 m², oznaczonej jako działki nr ewid. [...] i [...], położonej w Z.. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia SKO z dnia [...] października 2010 r. i umorzenie postępowania. Zarzucili brak wnikliwego zajęcia się sprawa, posługiwanie się ogólnikami i cytatami z literatury bez powoływania na stan faktyczny sprawy. Opisując okoliczności zakupu nieruchomości oraz kwestie zwiazane z rozbiórką, budową i użytkowaniem budynku będących przedmiotem opodatkowania podnieśli, iż nie mogą być podstawą do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności “szykany" Prezydenta Miasta Z., który chce zawyżyć podatek od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w W. o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta Miasta Z. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Z. określającej podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku nieruchomości za 2009 r. w wysokości 6 711 zł. Spór prawny wywołany zaś skargą wniesioną na powyższe postanowienie sprowadza się do kwestii łącznego wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek warunkujących legalność zastosowania przez organ podatkowy instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 233 § 1 pkt 1 w związku m.in. z art. 239b § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej jako "O.p.". Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 239a O.p., powołanego w podstawie zaskarżonego postanowienia, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei zgodnie z art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Natomiast wedle § 2 art. 239b O.p. przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b O.p. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W kontekście tej przesłanki wskazać należy, że uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - graniczące z pewnością - zmaterializowania się jej. Podzielić przy tym należy powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że w związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., I Sa/Wr 1440/09, czy też wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2009 r., III Sa/Wa 1598/09). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia z perspektywy powołanego przepisu, Sąd doszedł do przekonania, że kwestia oceny łącznego wystąpienia w niniejszej sprawie wskazanych powyżej przesłanek zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nasuwa szereg zastrzeżeń. W sprawie niniejszej niewątpliwie wystąpiła pierwsza z przesłanek, tj. organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Faktu wystąpienia tej okoliczności nie neguje także skarżący. Natomiast kwestia uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostanie wykonane, budzi uzasadnione wątpliwości i przesądza tym samym o zasadności skargi w tym zakresie. Po pierwsze z uzasadnienia postanowienia Prezydenta wynika tylko lakoniczne stwierdzenie, że skoro toczy się postępowanie egzekucyjne dotyczące nieruchomości, to stanowi to uprawdopodobnienie, że zobowiązanie z decyzji nie zostanie wykonane. W ocenie Sądu samo prowadzenie postępowania egzekucyjnego stanowi przesłankę pierwszą ale nie stanowi jeszcze o tym, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Tym bardziej, że z wezwania Komornika Sądowego nie wynika jaka kwota jest egzekwowana z nieruchomości na rzecz P. sp. z o.o. Przy czym sama nieruchomość wyceniona została na kwotę 461.500 zł zaś cena wywołania 346.125 zł. Poza tym Prezydent Miasta Z. podniósł, że podatnik posiada inne nieruchomości, za które nie opłaca podatku od nieruchomości. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dowód odnośnie tego twierdzenia a organ podatkowy powinien być w posiadaniu takich decyzji Co więcej, skoro skarżący posiadają inny majątek, to fakt ten również nie uprawdopodabnia, że zobowiązanie z decyzji nie zostanie wykonane. Wszelkie nawet bowiem odformalizowania postępowania dowodowego w kwestii tej drugiej przesłanki nie usprawiedliwiają uchybień organu odwoławczego w zakresie wykazania, iż w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka, o której mowa w art. 239b § 2 O.p. Dodatkowe, oparte na przepisie art. 239b § 2 O.p. formalne stwierdzenie, że uprawdopodobnione jest niewykonanie tego zobowiązania musi bowiem logicznie wynikać z przytoczonych przez organ faktów. Ponadto, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie, które nie zawierało adresata. Postanowienie zgodnie z art. 217 § 1 pkt. 3 O.p zawiera oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu. Przy czym oczywiście oznaczenie to musi być prawidłowe, tj. zindywidualizowane co do aktualnego stanu tegoż podmiotu, gdyż związana z tym jest ściśle kwestia wykonania postanowienia. Postanowienie jest aktem stosowania prawa i polega na ustaleniu wiążących konsekwencji prawnych dla indywidualnie - konkretnego podmiotu prawa. Jednym z najistotniejszych elementów postanowienia jest zatem oznaczenie strony, do której jest ona skierowana. Z tego też względu prawidłowe określenie podmiotu będącego stroną postępowania oraz jego statusu prawnego warunkuje właściwe oznaczenie adresata postanowienia. Z art. 133. O.p wynika, iż stroną jest między innymi podatnik. W niniejszej sprawie w postanowieniu Prezydenta Miasta Z. nie określono strony tego postępowania, ograniczając się do stwierdzenia na końcu postanowienia kto otrzymuje postanowienie. Zatem również z tego względu postanowienie Prezydenta Miasta Z. nie mogło zostać utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Konkludując, stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania postanowienia w trybie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w oparciu o stan faktyczny znajdujący się w aktach sprawy. Mając na uwadze podniesione wyżej względy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W kwestii zwrotu kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a.