I SA/Gd 489/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-06-28

Skład orzekający: Bogusław Woźniak, Ewa Kwarcińska, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, uwzględniając jedynie przesłanki całkowitej nieściągalności i nie rozważając wystarczająco przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, a także czy uzasadnienie decyzji było wystarczające w kontekście zasady uznania administracyjnego i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Organ rentowy nieprawidłowo odmówił umorzenia składek, ponieważ pobieżnie ocenił zebrany materiał dowodowy i nie rozważył wystarczająco przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, skupiając się jedynie na braku całkowitej nieściągalności. Uznanie administracyjne wymaga wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych, a nie dowolnego wyboru, co zostało naruszone w niniejszej sprawie.
Stan faktyczny
J.R. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z powodu złego stanu zdrowia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zaistniała całkowita nieściągalność zadłużenia i nie zostały spełnione przesłanki określone w rozporządzeniu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał swoją decyzję w mocy. Skarżący podniósł, że jego sytuacja zdrowotna i rodzinna uniemożliwia mu spłatę zadłużenia, a umorzenie pozwoliłoby mu skorzystać z programów wsparcia.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 kwietnia 2011 r. i orzeczono, że decyzja ta nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 21 stycznia 2011 r. odmówił J. R. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. w łącznej kwocie 1.292,81 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. w łącznej kwocie 2.615,41 zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że zaległości powstały z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Następnie organ pierwszej instancji przedstawił ustalone w toku postępowania okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności. J. R. jest kawalerem i wraz z rodzicami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wedle złożonego przez zobowiązanego oświadczenia miesięcznie ponosi on wydatki związane z utrzymaniem w wysokości około 760 zł. Rodzice partycypują w kosztach opłacając rachunki za energię elektryczną, wodę i gaz. Z informacji przekazanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wynika, że zobowiązany nie korzystał z żadnych świadczeń pomocy społecznej. Powiatowy Urząd Pracy w [...] poinformował z kolei, że zobowiązany był zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy w okresach od 13 stycznia 1998 r. do 12 września 1998 r., od 28 października 2004 r. do 23 maja 2005 r., od 12 lipca 2006 r. do 11 września 2006 r. Zobowiązany złożył w toku postępowania kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu Ford Galaxy rok produkcji 1996, który stanowi jego własność. Organ stwierdził, iż odstąpiono od dokonania zabezpieczenia w formie zastawu ze względu na znikomą wartość rynkową. Ustalono także, że J. R. nie posiada nieruchomości. Jest natomiast osobą pobierającą świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 485,39 zł. Według złożonego przez J. R. oświadczenia posiada on zobowiązania finansowe z tytułu udzielonej pożyczki dla osób niepełnosprawnych przez Powiatowy Urząd Pracy w [...]. Pożyczka została zaciągnięta w wysokości 34.125 zł – płatnik zalega ze spłatą rat, na dowód czego załączył wezwanie do zapłaty z dnia 11 stycznia 2007 r. Ponadto zobowiązany oświadczył, że posiada zadłużenie u osób fizycznych na kwotę 36.700 zł. Wnioskodawca we wniosku o umorzenie zaległości wskazał, że przyczyną niedopełnienia obowiązku opłacania składek był i jest zły stan zdrowia. Organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) – dalej jako "u.s.u.s." i stwierdził, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy. Dla podjęcia decyzji o umorzenia musi zostać udowodnione zaistnienie jednej lub kilku przesłanek wskazanych w ww. przepisie potwierdzających, że w danej sytuacji zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia. Zauważono także, że decyzja o umorzeniu zaległości opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego. Zatem nawet ustalenie, że wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości nie obliguje organu do podjęcia pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych doszedł do przekonania, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności składek. Podkreślono, że wobec zobowiązanego nie wyczerpano możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dalszej kolejności Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał oceny możliwości umorzenia zaległości w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – dalej jako "rozporządzenie". Dokonując oceny ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych w aspekcie powołanego wyżej § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia stwierdzono, że wnioskodawca poza ogólnym stwierdzeniem na temat negatywnych konsekwencji spłaty zadłużenia nie wskazał żadnych okoliczności przemawiających za umorzeniem oraz nie przedstawił dowodów uzasadniających zastosowanie wskazanych przepisów rozporządzenia. J. R. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił, że w 1991 r. zachorował na wylew krwi do mózgu, po długotrwałym leczeniu została mu przyznana renta okresowa, która od 1 stycznia 1997 r. stała się z mocy prawa rentą stałą z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zobowiązany wskazał też na okresy leczenia psychiatrycznego. Aktualnie, w związku z pogorszeniem stanu zdrowia przechodzi kolejną rehabilitację. Odnosząc się do ustaleń dotyczących jego sytuacji osobistej stwierdził, że rodzice partycypują w kosztach jego utrzymania. Nie jest to jednak sytuacja, która powinna mieć miejsce. Podniósł, że po samobójczej śmierci szwagra cała materialna uwaga jego rodziców skupiła się na pomocy siostrze i trójce wnuków. Także on sam musi włączyć się w ochronę tej okaleczonej rodziny. J. R. wskazał na konieczność spłaty pożyczki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 4 kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 21 stycznia 2011 r. Wyjaśniono, że obowiązek rozliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne i ich terminowego przekazywania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spoczywa wyłącznie na płatniku, który decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej obowiązany jest zapoznać się z całokształtem przepisów z tego zakresu. Obowiązek terminowego opłacania składek istnieje bez względu na uzyskiwanie, bądź też nie, dochodu z tytułu prowadzonej działalności. W razie wątpliwości co do okresu objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi istnieje możliwość wystąpienia do Inspektoratu ZUS o wydanie decyzji administracyjnej wskazującej okresy i określającej stan zadłużenia z podziałem na poszczególne fundusze. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odnosząc się do podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy okoliczności związanych ze stanem zdrowia płatnika stwierdził, że sytuacja zdrowotna uprawnia wnioskodawcę do otrzymania świadczenia rentowego, które zostało mu przyznane i ma charakter stały. W perspektywie czasu nie jest jednak wykluczona poprawa sytuacji zobowiązanego w zakresie dochodów, co umożliwiałoby stopniową spłatę zadłużenia, ewentualnie jego części. Na obecnym etapie rezygnacja z uprawnień wierzycielskich byłaby przedwczesna. Zwrócono uwagę, że według relacji Inspektoratu ZUS [...] – [...], gdzie prowadzone jest indywidualne konto J. R. jako płatnika składek, nie dokonuje on żadnych wpłat na poczet zaległych składek. Wskazując na treść art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że z treści tych przepisów wynika, że umorzenie zaległości możliwe jest w sytuacji całkowitej nieściągalności, której w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Nie stwierdzono też, aby zaistniały okoliczności wypełniające przesłanki umorzenia zaległych składek określone w rozporządzeniu. Końcowo organ zwrócił uwagę na konstrukcję przepisów o umorzeniu, która jest oparta na uznaniu administracyjnym. Zatem organ ma prawo ale nie obowiązek umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Przypomniano również, że obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest realizacja przepisów ustawy o sus, w tym realizacja obowiązków płatników w zakresie terminowego wpłacania składek na poszczególne fundusze ZUS. J. R. wniósł skargę na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podniósł, że ustawodawca nie przewidział sytuacji, w której się znalazł; z jednej strony nie może zamknąć lub zawiesić działalności ze względu na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, z drugiej strony rośnie dług wobec ZUS, a cały dotychczasowy wysiłek skarżącego związany z prowadzeniem działalności gospodarczej ginie w gruzach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, zatem zaskarżoną decyzję należało uchylić. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zatem sąd administracyjny wykonując funkcję kontrolną administracji publicznej czyni to z uwzględnieniem jednego tylko kryterium, kryterium zgodności z prawem. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 28.10.2009 r. Sygn. akt II SA/Wr 31/09 LEX nr 573924). Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena zgodności z prawem decyzji, którą Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia obciążających skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. Umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne może mieć miejsce tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności lub na szczególnych warunkach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Nie może też budzić wątpliwości, co podniesiono w uzasadnieniu obu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że mamy do czynienia z regulacją prawną należącą do sfery uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku ustalenia, że zachodzą przesłanki umorzenia zaległości ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym kosztów i odsetek, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu, tj. w sytuacji, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5), gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zdaniem Sądu, w ww. zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. Trzeba bowiem wskazać, że jedyną przesłanką całkowitej nieściągalności, która mogła być przedmiotem rozważań była przesłanka opisana w pkt 6), mianowicie, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanki nieściągalności wymienione w pkt 1 - 5 i 7 bezsprzecznie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie wystąpiły. Organy słusznie podniosły, że skoro postępowanie zmierzające do przymusowego ściągnięcia długu nie zostało jeszcze wszczęte, nie można jednoznacznie stwierdzić, że egzekucja będzie bezskuteczna. Zauważyć trzeba też w tym miejscu, że ustawodawca zakreślił 10 letni okres w jakim Zakład Ubezpieczeń Społecznych może dochodzić należnych mu zobowiązań. Stąd prawnie dopuszczalny jest argument Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż nie można wykluczyć, że w przyszłości sytuacja majątkowa skarżącego poprawi się na tyle, że będzie możliwe wyegzekwowanie całości, albo przynajmniej części należnych składek. Według art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umorzenia, o którym mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, zgodnie zaś z pkt 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Określona w § 3 pkt 2 rozporządzenia przesłanka w niniejszej sprawie nie jest istotna. Do płatników składek na ubezpieczenia społeczne zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie społeczne. Nie może zatem budzić wątpliwości, że ocena zasadności umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne obciążających skarżącego powinna odbywać się także z uwzględnieniem postanowień tego rozporządzenia. Jak wyżej wskazano decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją przedstawionego wyżej, i akceptowanego przez Sąd poglądu, jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej jako "k.p.a.". Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a Sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał tylko pobieżnej oceny prawnej ustalonego stanu fatycznego skupiając się na wskazaniu przede wszystkim tych okoliczności, z których wynika, że brak jest przesłanek do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległych składek. W sposób wyraźny akcentuje się prawo skarżącego do stałej renty chorobowej oraz 10 letni okres możliwej egzekucji należności i w tej perspektywie oczekiwanie poprawy sytuacji finansowej skarżącego. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi również do spostrzeżenia, że w zakresie przepisów rozporządzenia rozważania organu sprowadzają się do przytoczenia stosownych przepisów, a kończą uwagą, że niezależnie od dokonanych ustaleń Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo a nie obowiązek umorzenia zaległych należności. Przypomniano także, że ustawowym zadaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest m. in. realizacja obowiązków płatników w zakresie terminowego opłacania składek na poszczególne fundusze ZUS. Już to ustalenie prowadzi Sąd do wniosku, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. w stopniu mającym lub o najmniej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie kwestionując bowiem słuszności przedstawionych argumentów doszedł do wniosku, że takie stanowisko organu oznacza, że bierze on pod uwagę tylko interes publiczny pomijając ważny interes strony. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ administracji nie dostrzegł, nie zweryfikował i nie rozważył w kontekście § 3 ust. 1 rozporządzenia podanej przez skarżącego okoliczności, że umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne pozwoli mu skorzystać z dobrodziejstwa programów wspierania przedsiębiorczości, obejmujących m. in. przejęcie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jak również uzyskanie preferencji w spłacie pożyczki udzielonej przez Powiatowy Urząd Pracy. W oparciu o złożone przez skarżącego wyjaśnienia, których organ nie kwestionował, dodać trzeba, że rzeczone preferencje nie są kolejną ulgą w należnościach publicznych o jaką ubiega się skarżący ale są wynikiem swoistej umowy pomiędzy skarżącym a Państwem wspierającym określone formy podejmowania aktywności zawodowej przez obywateli. Powstałe zaległości skarżącego są zaś skutkiem jego problemów zdrowotnych, czego analizę w tym właśnie kontekście organ pominął. W ocenie Sądu skwitowanie stanu zdrowia skarżącego stwierdzeniem, iż okoliczność ta została już uwzględniona, bowiem skarżącemu przyznano rentę inwalidzką jest wysoce niewystarczająca, pomija istotę niniejszego postępowania. W tym miejscu należy przytoczyć ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 188/10 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Danych o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego), wedle której sąd I instancji dokonując oceny posłużenia się instytucją uznania administracyjnego przez ZUS nie przeprowadził analizy sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, całkowicie odrywając się od istoty ubezpieczenia społecznego. Jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny. Decyzja w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne poprzedzona jest dwoma fazami postępowania. Pierwsza obejmuje ustalenie, czy zaistniały dyrektywy kierunkowe umorzenia zaległości, a więc organ ustala, czy w sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3, oraz w przepisach rozporządzenia wykonawczego. Ustalenie, że takie dyrektywy zaistniały obliguje organ do rozważenia zasadności umorzenia zaległości, brak ich wystąpienia powoduje jednak, że ocena taka staję się zbędna ponieważ brak jest ustawowo określonych przesłanek umorzenia zaległości. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organy nie rozważyły w sposób wyczerpujący, czy w sprawie zaistniały przesłanki umorzenia zaległości. Przedwczesne zatem było rozstrzygniecie co do umorzenia bądź odmowy umorzenia zaległych składek. Wyczerpująca analiza wskazanych w uzasadnieniu wyroku a pominiętych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy organ będzie kierował się treścią art. 7 k.p.a. a nie pozostawał w przekonaniu, iż niezależnie od poczynionych ustaleń odmowa umorzenia zaległości pozostaje jego arbitralną, niczym nie skrępowaną decyzją oraz art. 107 § 3 tej ustawy i w sposób wyczerpujący, wszechstronny i obiektywny przedstawi i rozważy, kierując się oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku, wszystkie argumenty i dowody przedstawione przez stronę skarżącą, które w jej ocenie uzasadniają umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło