II SA/Wa 891/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Janusz Walawski Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w B., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: kpa, art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.), w związku z wszczętym z urzędu postępowaniem w sprawie zwolnienia ze Służby Celnej A. M. na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia ww. ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. A. M. wniósł do Szefa Służby Celnej odwołanie od ww. decyzji. Szef Służby Celnej, po rozpoznaniu przedmiotowego odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w B., działając na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, zwolnił A. M. ze służby w Izbie Celnej w B.: Urząd Celny w Z., z dniem doręczenia decyzji, tj. [...] czerwca 2010 r. Od powyższej decyzji ww. złożył odwołanie, po rozpoznaniu którego Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. uchylił w całości decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. (data nadania – [...] sierpnia 2010 r.; data wpływu do Izby Celnej w B. – [...] sierpnia 2010 r.) wymieniony zgłosił gotowość do podjęcia obowiązków służbowych zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Pismem z dnia [...] września 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w B. poinformował odwołującego, że z dniem [...] sierpnia 2010 r. nastąpiło wygaśnięcie stosunku służbowego w związku z niezgłoszeniem się do służby w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 106 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w B. umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia odwołującego się ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Od przedmiotowej decyzji A. M. wniósł odwołanie do Szefa Służby Celnej. Szef Służby Celnej po rozpoznaniu sprawy, podniósł, iż zgodnie z treścią art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie występuje bezprzedmiotowość postępowania wszczętego przez Dyrektora Izby Celnej w B. w sprawie zwolnienia odwołującego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Wskazał, że w myśl postanowień art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej, stosunek służbowy funkcjonariusza wygasa w przypadku niezgłoszenia się funkcjonariusza do służby – z upływem 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Ustanie stosunku służbowego w trybie art. 106 ww. ustawy następuje z mocy zdarzenia tam określonego, bez potrzeby podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, w tym wydania decyzji administracyjnej. Organ II instancji wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż decyzję Szefa Służby Celnej z [...] sierpnia 2010 r., uchylającą w całości decyzję organu I instancji w sprawie zwolnienia ze służby i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, A. M. odebrał osobiście w dniu [...] sierpnia 2010 r., a tym samym siedmiodniowy termin do zgłoszenia się do służby upłynął w dniu [...] sierpnia 2010 r. Tymczasem gotowość do podjęcia obowiązków służbowych odwołujący zgłosił dopiero w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r., nadanym w UP w dniu [...] sierpnia 2010 r. Tym samym spełniona została przesłanka z art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej, powodująca wygaśnięcie stosunku służbowego z mocy prawa. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że w świetle tak ustalonego stanu faktycznego sprawy stwierdzenie przez organ I instancji, że w zw. z niezgłoszeniem się odwołującego do służby w ustawowym terminie, stosunek służbowy funkcjonariusza wygasł z mocy prawa, jest zgodne z art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej. W związku z czym, w momencie kiedy stosunek służbowy odwołującego przestał istnieć, bezprzedmiotowe stało się prowadzenie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, a tym samym, stosownie do treści art. 105 § 1 kpa postępowanie, jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Szef Służby Celnej zauważył, że przepis art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej stanowi jedynie o wygaśnięciu z mocy prawa stosunku służbowego w przypadku niezgłoszenia się funkcjonariusza celnego w ciągu 7 dni od dnia doręczenia decyzji uchylającej decyzję o zwolnieniu ze służby. Nie zawiera on natomiast unormowań dotyczących formy powiadomienia funkcjonariusza celnego o wygaśnięciu stosunku służbowego, ani też nie nakłada na kierownika urzędu obowiązku wydania decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego. Również art. 188 ust. 1 i 2 ww. ustawy, określający katalog decyzji z zakresu stosunku służbowego, od których przysługują środki zaskarżenia w postaci odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wymienia decyzji dotyczącej wygaśnięcia stosunku służbowego. Organ II instancji wyjaśnił, że ustawodawca wskazał przypadki, w jakich rozstrzygnięcie w ramach stosunku ma formę decyzji, a mianowicie sprawy przeniesienia, powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesienia na niższe stanowisko, zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, zwolnienia ze służby. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie mogła znaleźć zastosowania ogólna procedura zobowiązująca organy administracji publicznej do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji (art. 104 § 1 kpa), albowiem nie można domniemywać władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna, z okoliczności sprawy lub samego przepisu art. 104 kpa czy też art. 127 kpa. Pismem z dnia 22 marca 2011 r. A. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, względnie uchylenie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji błędne wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji; naruszenie art. 104 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji błędne uznanie, iż powiadomienie funkcjonariusza celnego o wygaśnięciu z mocy prawa stosunku służbowego w przypadku niezgłoszenia się przez niego do służby w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji uchylającej decyzję o zwolnieniu ze służby nie nakłada na kierownika urzędu obowiązku wydania decyzji deklaratoryjnej. W odpowiedzi na skargę organ uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni przepisu art. 106 pkt 2 lit. a oraz art. 188 ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1323). Ustawodawca w art. 106 pkt 2 lit. a powyższej ustawy wskazał, iż: "stosunek służbowy funkcjonariusza celnego wygasa w przypadku niezgłoszenia się funkcjonariusza do służby z upływem siedmiu dni od dnia doręczenia decyzji o uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby". Treść wyżej powołanego przepisu wskazuje jednoznacznie, iż wygaśnięcie stosunku służbowego następuje z mocy prawa z chwilą zaistnienia wskazanego warunku rozwiązującego, samo więc zaniechanie funkcjonariusza, polegające na niezgłoszeniu się do służby w określonym terminie, wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia stosunku służbowego. Osiągnięcia powyższego skutku ustawodawca nie uzależnił od zaistnienia innych przesłanek, np. wydania decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego. Gdyby zaś intencja ustawodawcy była inna, musiałoby to znaleźć odzwierciedlenie w przepisach omawianej ustawy. Skoro jednak ustawa o Służbie Celnej nie zawiera dodatkowych unormowań w tym zakresie, to uznać należy, iż skuteczne wygaśnięcie stosunku służbowego następuje per facta concludentia. Powyższa wykładnia art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej znajduje potwierdzenie w rozdziale 12 tej ustawy, regulującym materię rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego. Znajdujący się w powyższym rozdziale przepis art. 188 zawiera bowiem wyczerpujący katalog rozstrzygnięć organu, które winny przybrać postać decyzji administracyjnej. W katalogu tym nie została jednak wymieniona sytuacja związana z wygaśnięciem stosunku służbowego. Stąd, biorąc pod uwagę zasadę racjonalności ustawodawcy, należy wywieść, iż intencją prawodawcy było nieobejmowanie problematyki wygaśnięcia stosunku służbowego obowiązkiem wydawania decyzji. W ocenie tutejszego Sądu za odmienną wykładnią nie przemawia przepis art. 104 kpa, jest to bowiem norma prawna o charakterze ogólnym. Za nieuprawnione należy uznać dokonywanie jej rozszerzającej wykładni na materię, w której przepisy prawa materialnego nie przewidziały konieczności wydawania decyzji. Pogląd ten jest zbieżny z utrwalonym stanowiskiem judykatury znajdującym odzwierciedlenie już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 1985 r. sygn. akt III SA 988/85 (ONSA 1985 Nr 1, poz. 38), gdzie Sąd przesądził, iż: "stwierdzenie zawarte w art. 104 kpa że załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych, załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej prawnej formie". Nadto w przepisie art. 104 kpa mowa jest o "załatwieniu sprawy". Takie sformułowanie zakłada konieczność działania organu, które to dopiero będzie w stanie wywołać określony skutek. Tym samym, analizowany przepis nie dotyczy sytuacji, gdy określony skutek następuje z mocy samego prawa. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że okolicznością niesporną jest fakt niezgłoszenia się skarżącego do służby w terminie siedmiu dni od doręczenia mu decyzji Szefa Służby Celnej uchylającej decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Powyższe sprawia, iż został spełniony warunek rozwiązujący, o jakim mowa w art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej. W związku z powyższym organ poprawnie wywiódł, iż wskutek wygaśnięcia z mocy prawa stosunku służbowego skarżącego, postępowanie w przedmiocie jego zwolnienia ze służby stało się bezprzedmiotowe. Zaistniał już skutek, jaki miał być efektem tego postępowania. Skarżący znalazł się bowiem poza służbą. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz, uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). ----------------------- 2