II FZ 456/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SO/Op 1/11 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 15 grudnia 2010 r. nr ... w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu sygn. akt I SO/Op 1/11 odrzucił wniosek A. Z. (dalej: Skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 15 grudnia 2010 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu 30 grudnia 2010 r. doręczono Skarżącemu przedmiotową decyzję. Następnie pismem z dnia 27 stycznia 2011 r. Podatnik zwrócił się do organu administracji z wnioskiem o wydłużenie terminu do złożenia skargi na ww. decyzję, uzasadniając swoje żądanie faktem aktualnego pobytu na leczeniu szpitalnym, przy czym termin zakończenia leczenia jest nieznany. Postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 lutego 2011 r., odebranym osobiście przez Skarżącego w Urzędzie Pocztowym w dniu 4 marca 2010 r., zwrócono wnioskodawcy złożony wniosek. Wnioskiem z dnia 7 marca 2011 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, wskazując, że w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 11 lutego 2011 r. przebywał na leczeniu szpitalnym, a obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wskazał dalej, że ze względu na zły stan zdrowia nie był w stanie w terminie poczynić żadnych kroków celem zaskarżenia powyższej decyzji, a w szczególności spotkać się z radcą prawnym, celem przekazania niezbędnej dokumentacji. Dodatkowo podniósł, że w najbliższym czasie czeka go kolejna operacja. Na potwierdzenie wskazywanych okoliczności leczenia szpitalnego do wniosku dołączono zaświadczenia uzyskane ze Szpitala Powiatowego w K., WCM w O. oraz zwolnienie lekarskie po przebytej operacji. Sąd pierwszej instancji rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności przywołał treść art. 85, art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. Sąd uznał, iż o ile sam fakt pobytu Skarżącego na leczeniu w zamkniętej placówce mógłby uzasadniać niemożność dokonania czynności procesowej (aczkolwiek w tym samym czasie skarżący podejmował czynność wobec organu odwoławczego kierując do niego wniosek z dnia 27 stycznia 2011 r.) to z chwilą zakończenia leczenia zamkniętego tj. z dniem 11 lutego 2011 r., ustała przyczyna uniemożliwiająca podjęcie czynności w sprawie, w szczególności złożenia wniosku do sądu o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi. Dalej Sąd zaznaczył, iż Skarżący mimo czasowej niezdolności do pracy (jak wynika ze wskazań lekarskich) nie wymagał już bezwzględnego leżenia w łóżku. Ujawniony na zwolnieniu symbol "2" oznaczał, że chory może chodzić. Sąd wskazał, że Skarżący korzystał w okresie zwolnienia z tej możliwości, o czym świadczą adnotacje umieszczone przez doręczyciela na zwrotnym poświadczeniu odbioru skierowanej do niego przesyłki, zawierającej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 2 lutego 2011 r., a mianowicie, że w dniu 25 lutego 2011 r. nie zastano adresata w domu oraz osobistym odebraniu przez niego przesyłki w dniu 4 marca 2011 r. w Urzędzie Pocztowym w K.. Również, co podkreślił Sąd, wniosek o przywrócenie terminu został złożony jeszcze w okresie wynikającej z przedłożonego zwolnienia niezdolności do pracy, która trwała aż do 11 marca 2011 r. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżący dysponował w czasie pobytu na zwolnieniu lekarskim w domu realną możliwością nadania we właściwym ustawowym terminie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W końcowej części uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że ze złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we spornym gospodarstwie domowym wspólnie ze skarżącym zamieszkuje jego żona Z. H., oraz wskazywani przez niego R. i H. Z. Istniała zatem także możliwość posłużenia się którąkolwiek z tych osób w celu nadania wniosku z zachowaniem ustawowego terminu. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika radcę prawnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia skargi w sytuacji gdy zaistniały wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu, art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez stwierdzenia, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony po upływnie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w sytuacji gdy termin do wniesienia wniosku został zachowany, art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w sytuacji gdy niedochowanie terminu do wniesienia skargi nie zostało przez skarżącego zawinione. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia jego autor nie zgadza się z argumentacją Sądu, zgodnie z którą o niemożliwości przywrócenia terminu do złożenia skargi świadczy oznaczenie na zaświadczeniu lekarskim, że chory może chodzić. W ocenie pełnomocnika stanowi to jedynie to, że chory nie musi leżeć przez cały czas, tym niemniej nie przesądza jeszcze o faktycznej możliwości poruszania się przez niego, w celu złożenia skargi. Dodał, że sporządzenie skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wymaga dużego wysiłku intelektualnego, zebrania właściwej dokumentacji, uzyskania niezbędnych informacji, których Skarżący, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, nie był w stanie wykonać w terminie siedmiu dni od wypisu ze szpitala. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że strona i podejmowane przez nią czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 p.p.s.a. wynika, że czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Aby uniknąć negatywnych następstw uchybienia terminowi strona może skorzystać z przewidzianej w art. 86 p.p.s.a. instytucji przywrócenia terminu. W myśl § 1 ww. przepisu jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z kolejnych przepisów omawianej ustawy, wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku strona powinna uprawdopodobnić, iż niedokonanie czynności w ustawowo zakreślonym terminie nie wynikało z jej winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. m. in. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71, publ. OSP 1972 nr 7 poz. 144; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98, publ. OSNP-wkł. 1999 nr 8 poz. 6). Podkreślenia wymaga, iż przywrócenie terminu może nastąpić wyjątkowo. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7804/98, niepubl.). W okolicznościach rozpatrywanej sprawy przedmiotem oceny Sądu pozostaje zachowanie Skarżącego, który nie wniósł skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu. Z akt sprawy wynika, że decyzja, na którą Strona chciała wnieść skargę została jej doręczona w dniu 30 grudnia 2010 r. Następnie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 11 lutego 2011 r. Skarżący przebywał w szpitalu, natomiast od dnia 12 lutego 2011 r. do dnia 11 marca 2011 r. był na zwolnieniu lekarskim. W trakcie tego zwolnienia Skarżący mógł chodzić i korzystał z tej możliwości, co potwierdza chociażby odebranie przez niego w Urzędzie Pocztowym korespondencji z organu podatkowego. Również wniosek o przywrócenie terminu z dnia 7 marca 2011 r. został złożony i sporządzony w czasie trwającego zwolnienia lekarskiego. Dodatkowo, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, Skarżący zamieszkuje wraz z małżonką, którą mógł się posłużyć by nadać wniosek z zachowaniem terminu. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że przyczyna uchybienia terminu ustała z momentem zakończenia przez Stronę leczenia szpitalnego tj. 11 lutego 2011 r., a zatem od tego dnia należy liczyć termin siedmiu dni (o których mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a.), w trakcie których należało zwrócić się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz złożyć przedmiotową skargę. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W kwestii wniosku Strony o zwrot kosztów postępowania należało stwierdzić, że stosownie do treści art. 209 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w tym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek Strony należało oddalić jako nieznajdujący podstawy w przepisach prawa.