II OSK 438/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Robert Sawuła Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 238/11 w sprawie ze skargi G. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 238/11 oddalił skargę G. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Pismem z dnia 30 listopada 2009 r. G. F. zwróciła się do Urzędu Gminy J. o wymeldowanie z jej domu w M. teściowej M. D.. W piśmie wskazała, że M. D. od listopada 2007 r. przebywa u swojej córki B. Ł., wyprowadziła się dobrowolnie z domu i przekazała klucze do mieszkania synowi J. D.. Wnioskująca o wymeldowanie M.D. podała, że z uwagi na częste awantury boi się przebywać w swoim domu, chociaż wraz z mężem są jedynymi jego właścicielami. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Wójt Gminy J., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o odmowie wymeldowania M.D. z miejsca stałego pobytu M. W uzasadnieniu organ ewidencji ludności stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, tzn. nie nastąpiło faktyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W wyniku wniesionego odwołania, Wojewoda [...] uchylił decyzję Wójta Gminy J. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż wobec art. 7 i art. 8 k.p.a. nie przeprowadzono postępowania w sposób umożliwiający stronom czynny udział w każdym stadium prowadzonego postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów w zakresie zasad gromadzenia i oceny materiału dowodowego, pozbawiając m.in. M. D. czynnego udziału w postępowaniu. Prowadząc ponownie postępowanie Wójt Gminy J. przeprowadził oględziny lokalu położonego w budynku w M., przesłuchał wskazanych świadków, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. odmówił wymeldowania M. D. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż M. D. do końca 2009 r. często przebywała u swojej córki, pomagając jej w wychowywaniu dzieci. Dłuższa nieobecność w budynku M. spowodowana była przewlekłą chorobą serca, płuc oraz nadciśnieniem. Nie można jednak uznać by była to nieobecność dobrowolna, gdyż wymuszona była złym stanem zdrowia, koniecznością skorzystania z prawidłowej opieki w czasie choroby, którą gwarantowała jej córka. Fakt przebywania u córki M. D. potwierdziła podczas składania zeznań w Sądzie Rejonowym w B., ale zaznaczała także, że przebywa w mieszkaniu M., gdzie korzysta z kuchni, gotuje posiłki dla siebie i synów, posiada swoje rzeczy w udostępnionym jej pokoju. Fakt zamieszkiwania i przebywania M. D. w tym budynku potwierdzili zeznający w sprawie świadkowie, a także kontrola meldunkowa przeprowadzona przez miejscową Policję. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Wójt stwierdził, iż przejściowa nieobecność w domu, czy też nawet występowanie regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowana osoba opuściła je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O takim opuszczeniu może być mowa jedynie wtedy, gdy całokształt zachowań tej osoby będzie wskazywał na to, że lokal w którym jest zameldowana na pobyt stały przestał być miejscem jej interesów życiowych. Zebrane w sprawie materiały dowodowe, w tym wyjaśnienia złożone przez osoby zamieszkujące w tym budynku potwierdziły natomiast, że życie M. D. koncentruje się w budynku M.. Znajdują się w nim jej rzeczy osobiste oraz inne wskazujące na jej zamieszkiwanie w tym mieszkaniu. Krótkotrwałe pobyty u córek związane są z opieką na wnukami, ewentualnie z potrzebą skorzystania z opieki córek przez samą zainteresowaną. Uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ orzekł o odmowie wymeldowania M.D.. Dalsza część uzasadnienia dotyczy innej sprawy z wniosku J. i R. K. o wymeldowanie M. W.. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła G. F., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: art. 3 §1 i art.141 § 4 p.p.s.a. przez to, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, brak w nim opisu stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia w odniesieniu do sprawy G. F. Brak także jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia. Kontrola działalności administracji publicznej nie została przeprowadzona, gdyż nie wykazano, dlaczego zarzut skarżącej okazał się bezzasadny, a jednocześnie naruszenie wskazanych przepisów postępowania uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku, nie dając poznać przesłanek, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji oddalając skargę. Powołując się na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Powołując się na podstawę określoną w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. t.j. 2012, poz. 270), powoływanej dalej, jako " p.p.s.a." w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania. Chodzi o takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trafny jest zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogów tych nie spełnia, gdyż jedynie fragment uzasadnienia opisujący przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji dotyczy rozpoznawanej sprawy. Dalsza część uzasadnienia, zarówno ta zawierająca opis stanu faktycznego, jak również stanowiąca rozważania prawne Sądu pierwszej instancji, dotyczy innej sprawy. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie oceny trafności wydanego w sprawie wyroku, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wówczas art.141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej ( por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA 2010/3/39). Słusznie również autor skargi kasacyjnej zarzucił, że w istocie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Tym samym doszło także do naruszenia art.3 § 1 p.p.s.a. Wskazane uchybienia są tego rodzaju, że nie jest możliwa kontrola instancyjna prawidłowości zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.185 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku w przedmiocie wniosku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc świadczoną z urzędu, gdyż przepisy art.209 i art.210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa ( art.250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art.258 – 261 p.p.s.a.