II OZ 1100/11

Dnia 16 listopada 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2011 roku sygn. akt IV SA/Wa 2122/10 o odmowie przywrócenia K.G. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2011 roku sygn. akt IV SA/Wa 2122/10 w sprawie ze skargi K.G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 roku sygn. akt IV SA/Wa 1123/08 odrzucającym skargę K.G. na uchwałę Rady Gminy Czernice Borowe z dnia 16 lutego 2006 roku Nr 206/XXVIII/06 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K.G. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2011. wydane w sprawie ze skargi K.G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt IVSA/Wa 1123/08 odrzucającym skargę skarżącego na uchwałę Rady Gminy Czernice Borowe z dnia 16 lutego 2006 r. nr 206/XXVIII/06 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 19 listopada 2010 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sadowego w opisanej wyżej sprawie. Skarga o wznowienie postępowania oparta została na nienależytym reprezentowaniu skarżącego przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. W dniu 18 lutego 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd I instancji o zmianie pełnomocnika z urzędu dla skarżącego i wyznaczeniu adwokata P.M. W dniu 23 lutego 2011 r. skarżący oświadczył, że rezygnuje z pomocy prawnej tego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r. Sąd I instancji odrzucił skargę skarżącego o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną od tego postanowienia, następnie odrzucił zażalenie na to postanowienie (postanowienie z dnia 3 sierpnia 2011 r.). W dniu 10 sierpnia 2011 r. skarżący zwrócił się do Sądu I instancji z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W odpowiedzi na ten wniosek, referendarz sądowy poinformował skarżącego, że nie ma potrzeby składania kolejnego wniosku o prawo pomocy, albowiem zostało ono mu już przyznane w postępowaniu ze skargi na uchwałę Rady Gminy Czernice Borowe z dnia 16 lutego 2006 r. (postanowieniem z dnia 18 września 2006 r.) i obejmuje także postępowanie w sprawie ze skargi o wznowienie tego postępowania. W dniu 25 sierpnia 2011 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2011 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. Sąd odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2011 r., stwierdzając, że skarżący uchybił terminowi do jego wniesienia. W dniu 13 września 2011 r. skarżący zwrócił się do Sądu I instancji z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2011r. Stwierdził, ze Sąd odmówił mu przyznania adwokata z urzędu (zgodnie z jego kolejnym wnioskiem), a adwokat P.M. już go nie reprezentuje. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że przyczyny uchybienie terminu do wniesienia zażalenia skarżący upatruje w nieprzyznaniu mu zawodowego pełnomocnika w ramach prawa pomocy oraz w tym, ze dotychczasowy pełnomocnik "zrezygnował z pełnomocnictwa". Analizując wyjaśnienia przedstawione przez skarżącego Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji podkreślił, że w sytuacji gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. W niniejszej sprawie, wobec faktu niezadowolenia skarżącego ze sposobu prowadzenia jego sprawy przez pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie, miał on możliwość zwrócenia się do tego organu o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego mu prawa pomocy. Skarżący z tej możliwości skorzystał. Brak jest natomiast możliwości zwrócenie się do Sądu I instancji o dokonanie takiej zmiany (kolejny wniosek o prawo pomocy), gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy, w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Skarżący opisał przebieg postępowania wskazując, że jego pełnomocnik działał na jego niekorzyść, a kolejny wyznaczony pełnomocnik "zrezygnował z pełnomocnictwa". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektyw miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W treści wniosku skarżący powoływał się przede wszystkim na brak wyznaczonego z urzędu pełnomocnika. Argumentacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący jeszcze w postępowaniu w sprawie IV SA/Wa 1123/08 korzystał z pomocy fachowego pełnomocnika, który następnie, na wniosek skarżącego, został zmieniony przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie. Z kolejnego pełnomocnika zrezygnował skarżący, o czym poinformował Sąd I instancji pismem z dnia 23 lutego 2011 r. Skargę o wznowienie postępowania Sąd I instancji odrzucił postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżący przez prawie cztery miesiące miał świadomość, że występuje w sprawie (z własnej woli) bez udziału fachowego pełnomocnika, ale nie podjął działań zmierzających do wyznaczenia kolejnego adwokata. Za działanie takie nie sposób uznać złożenia do Sądu I instancji kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem jak słusznie zauważył Sąd I instancji, sąd administracyjny nie może ponownie przyznać prawa pomocy, które zostało wcześniej przyznane. Wszelkie zmiany w zakresie wyznaczonego z urzędu pełnomocnika należą do właściwego organu samorządu zawodowego – w tym przypadku Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Nie sposób więc mówić o okolicznościach nie do przewidzenia. Skarżący wiedział, że na niektórych etapach postępowania sądowoadministracyjnego konieczny jest udział pełnomocnika, lecz z wyznaczonego pełnomocnika zrezygnował. Warto również podkreślić, że przedmiotowe zażalenie skarżący mógł złożyć osobiście, bowiem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie obejmują tzw. przymusem adwokacko – radcowskim zażalenia na postanowienie o odrzuceniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W związku z powyższym wniosek skarżącego o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony, bowiem Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.